qq
سوء هاضمه اصطلاحی است که مربوط به وجود احساس سیری یا ناراحتی در قسمت بالای شکم است.از نظر پزشکی سوء هاضمه به احساس ناراحتی مبهم در شکم یا قفسه سینه گفته می‌شود که طی آن معده ، مری و روده کوچک فرد مبتلا درگیر می‌شود. سوء هاضمه یک درد گوارشی بدون زخم است و با علائمی چون احساس درد هنگام خوردن یا سوزش شکم ، نفخ، احساس گاز زیاد در شکم، تهوع، استفراغ خونی و ترش کردن همراه است ،در واقع سوءهاضمه یک بیماری تنها نیست که بتوان آن را با چشم غیرمسلح یا با میکروسکوپ دید؛ بلکه مجموعه‌ای از نشانه ها و علایمی است که ممکن است شما تجربه کرده باشید.

علل

سوء هاضمه علل زیادی دارد و اغلب در اثر شیوه نادرست زندگی بروز می کند و می تواند با خوردن غذا، نوشیدن مایعات یا مصرف داروها شروع شود. علل شایع سوء هاضمه عبارتند از:
- پرخوری و یا تند خوردن غذا
- مصرف غذاهای چرب، روغنی و پر ادویه
- نوشیدن زیاد قهوه، چای و نوشابه های گازدار و نوشیدنی کاکائویی
- نوشیدن الکل
- کشیدن سیگار
- اضطراب و نگرانی
- برخی آنتی بیوتیک ها، داروهای مسکن و قرص آهن
گاهی اوقات سوء هاضمه در اثر یک بیماری گوارشی بروز می کند، مانند:
- گاستریت یا التهاب معده
- زخم پپتیک (زخم معده و دوازدهه)
- بیماری سلیاک
- سنگ کیسه صفرا
- یبوست
- التهاب لوزالمعده(پانکراتیت)
- سرطان معده
- انسداد روده ای
- کاهش جریان خون در روده ها (کم خونی روده ای)
اگر سوء هاضمه علت مشخص نداشته باشد، به نام سوء هاضمه عملکردی یا درد معده بدون زخم شناخته می شود.

علائم و نشانه‏ ها

qs

نشانه‌ها و علامت‌های رایج سوء هاضمه عبارتند از:
• درد شکمی (Abdominal pain)
• سوزش سر دل (heartburn) یا عناوینی مانند ترش کردن (acid indigestion)، همچنین بازگشت اسید معده به مری (acid reflux)
• احساس تو پر بودن در ناحیه شکم (Bloating)، احساس پر بودن، سفتی شکم و نوعی حالت تورم، ناراحتی در فرد ایجاد می‌‌کند. ممکن است علت آن، انباشتگی گاز در شکم باشد، اما علت‌های متعدد دیگری نیز می‌توانند مطرح باشند.
• گازهای اضافی، ممکن است به‌دلیل بلعیدن هوا هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن، گازها در معده، انباشته شوند که به صورت باد گلو (آروغ)، نمایان می‌گردند (burping)، یا در اثر فرایند تجزیه غذاها، در مجرای گوارشی به‌وجود بیایند که مسیر خروجی آنها، رکتوم در انتهای روده بزرگ، خواهد بود (flatulence).
• احساس تهوع که گاهی با استفراغ نیز همراه می‌گردد.
• احساس ترش بودن دهان
• ناراحتی‌های شکم با صداهایی مانند قار و قور کردن، غریدن، همچنین صدایی شبیه به شرشر
• یبوست یا اسهال
• کاهش اشتها
نشانه‌های کمتر شایع، استفراغ و آروغ را شامل می‌شوند.
گاهی افراد مبتلا به سوء هاضمه، سوزش سر دل نیز، احساس می‌کنند، اما این‌ دو عارضه، کاملا مجزا هستند. سوزش سر دل، نوعی درد یا احساس سوزش است که حین صرف غذا یا پس از آن، در وسط سینه بروز می‌کند و ممکن است به سمت پشت یا گردن نیز، پخش شود.

درمان دارویی

 

در صورتی که سوء هاضمه در نتیجه سطح بالای اسید معده، زخم معده، رفلاکس اسیدی معده، تنگی مری، یا التهاب معده و روده ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است از داروهای کاهش دهنده سطح اسید معده همچون موارد زیر برای بیمار استفاده کند:
• امپرازول (پریلوزک)
• لانسوپرازول (پریواسید)
• رابپرازول
• پنتوپرازول (پروتونیکس)
• نکسیوم
سایر داروهای سوء هاضمه در این رابطه به شرح زیر هستند:
• مهار کننده های پروتون پمپ (PPIs)، که می تواند سطح اسید معده را کاهش دهد. این مهار کننده ها در صورتی برای فرد تجویز می شود که سوء هاضمه همراه با سوزش معده باشد.
• داروهای ضد اسید معده (H2RAs)، که می تواند سطح اسید معده را کاهش دهد.
• پروکینتیک ها، که می توانند در مواردی که معده به آهستگی خالی می شود مفید و اثربخش باشند.
• آنتی بیوتیک ها، در مواقعی کاربرد دارند که باکتری های هلیکوباکتر پیلوری باعث سوء هاضمه شده باشند.
• داروهای ضد افسردگی و ضد تشویش، که می توانند ناراحتی ناشی از سوء هاضمه را با کم کردن احساس درد برای فرد تسکین دهند.

عوارض

در اکثر موارد، سوء هاضمه در سطح خفیف مشاهده می شود و گاه و بی گاه اتفاق می افتد. به هر حال، مشکلات جدی سوء هاضمه می تواند عوارض خاص به شرح زیر برای بیمار به همراه داشته باشد:
۱٫ تنگی مری: سوء هاضمه اغلب در نتیجه رفلاکس اسیدی معده ایجاد می شود که این رفلاکس مربوط به بازگشت اسید معده به مری و وارد شدن آسیب به مخاط آن است. اگر این التهاب با گذشت زمان گسترش پیدا کند، می تواند باعث آسیب دیدن مری شود
۲٫ تنگی باب المعده: مشابه تنگی مری، تنگی باب المعده در نتیجه التهاب بلند مدت دیواره سیستم گوارشی به خاطر تماس با اسید معده ایجاد می شود. تنگی باب المعده زمانی اتفاق می افتد که مسیر بین معده و روده کوچک (که به عنوان باب المعده نیز شناخته می شود) زخم شده و تنگ شود. این شرایط باعث استفراغ کردن و جلوگیری از گوارش مناسب همه غذاهای مصرف شده توسط بیمار می شود.
۳٫ مری بارت: ابتلای مکرر به بیماری رفلاکس اسیدی معده به مری (GORD) باعث ایجاد تغییر در سلول های دیواره بخش تحتانی مری می شود. این شرایط به عنوان مری بارت شناخته می شود.

پیشگیری

بهترین راه مبتلا نشدن به سوء هاضمه، اجتناب کردن از غذاها و وضعیت‌هایی است که به نظر می‌آیند باعث بروز سوء هاضمه باشند. فرد می‌تواند غذاهای مصرفی خود را در دفتر یادداشت، ثبت نماید تا مشخص شود کدامیک از آن‌ها، مشکل‌زا هستند. برخی راهکارهای پیشگیری از سوء هاضمه، در زیر ارایه شده‌اند:
• وعده‌های غذایی را کوچک در نظر بگیرید تا فعالیت معده، سخت و طولانی نباشد.
• به آهستگی غذا بخورید.
• از غذاهایی که میزان بالایی اسید دارند، نظیر مرکبات و گوجه فرنگی، پرهیز کنید.
• مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که کافئین دارند را کاهش داده یا متوقف کنید.
• اگر دلیل سوء ‌هاضمه، استرس است، با فراگیری روش‌های جدید، استرس را مدیریت کنید، نظیر روش بایوفیدبک و تمرینات آرامش‌بخش (relaxation)
• سیگار کشیدن می‌تواند به تحریک و آزردگی معده، منجر شود، لذا توصیه پزشکان، ترک سیگار می‌باشد. یا حداقل، قبل و بعد از غذا، از سیگارکشیدن خودداری نمایید.
• مصرف الکل را کاهش دهید.
• از پوشیدن لباس‌های تنگ اجتناب کنید. تنگ بودن لباس می‌تواند به معده، فشار وارد نموده، ممکن است باعث شود محتویات معده به سمت مری، حرکت داده شوند.
• پس از صرف غذا، ورزش نکنید. ورزش، قبل از صرف غذا انجام شود یا اینکه حداقل یک ساعت پس از آن، صورت بگیرد.
• از درازکشیدن بلافاصله پس از صرف غذا، اجتناب کنید. پس از صرف آخرین وعده غذایی، حداقل سه ساعت صبر نمایید، سپس به رختخواب بروید.

از سری مطالب پزشکی،عمومی و غیرتخصصی سایت( اطلاعات عمومی و غیرتخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)