prodtaktemi1

پروستات غده‌ای است که در زیر مثانه و جلوی راست روده مردان قرار دارد. پروستات نقش عمده‌ای در سیستم تولید مثل مردان ایفا می‌کند. درحقیقت تولید مایع منی که حاوی اسپرم است از وظایف عمده غده پروستات می‌باشد. جراحی حذف کامل یا جرئی غده پروستات در اصطلاح پزشکی به عمل پروستاتکتومی معروف است. از شایع‌ترین علل جراحی پروستات می‌توان به سرطان پروستات، بزرگ شدن غده پروستات و یا هیپرپلازی خوش خیم پروستات موسوم به BHP اشاره نمود. جراحی پروستات بسته به نوع بیماری ممکن است با اهداف متفاوت انجام شود. به عنوان مثال در سرطان پروستات هدف از جراحی برداشتن بافت سرطانی، در هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات حذف بافت پروستات و بازگرداندن جریان طبیعی ادرار است. آموزش‌های پیش از درمان درحقیقت اولین گام در تصمیم‌گیری درمان است. تمام انواع جراحی‌های پروستات تحت بیهوشی عمومی یا بی‌حسی ستون فقرات ( بی‌حسی نیمه تحتانی اندام) انجام می شوند.

پروستات یکی از اندام‌های جنسی مهم در بدن مردان است. پروستات می‌تواند به بیماری‌های مختلفی دچار شود. از بزرگی و عفونت پروستات گرفته تا سرطان پروستات. متخصص اورولوژی برای درمان بیماری‌های پروستات انواع روش‌های دارویی و کم تهاجمی را امتحان می‌کند. اما در برخی موارد بیمار به این درمان‌ها پاسخ نداده و پزشک مجبور به برداشت قسمت آسیب دیده و یا کل پروستات می‌شود. هدف جراحی:
  • درمان بیماری
  • حفظ و کنترل ادرار
  • توانایی نعوظ
  • حداقل رساندن عوارض جانبی
  • حداقل رساندن درد قبل، حین و بعد از جراحی

دکتر محسن وریانی متخصص اورولوژی با سابقه انجام انواع جراحی‌های پروستات قادر به درمان انواع بیماری‌های پروستات می‌باشد. برای آگاهی بیشتر در مورد جراحی پروستات و یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ ۰۲۱۶۶۵۷۱۴۴۸ تماس حاصل فرمائید.

انواع جراحی پروستاتپ

پروستاتکتومی باز

prodtaktemi2

در عمل پروستاتکتومی باز که با عناوین مختلف نظیر جراحی باز قدیمی یا عمل باز پوستات خوانده می شود جراح با ایجاد برش در پوست بیمار اقدام به خارج کردن پروستات و یا تخلیه بافت‌های اطراف آن می کند. جراحی پروستاتکتومی باز به ۲ شیوه انجام می‌شود:

  •  رتروپوبیک رادیکال: در این روش، جراح از ناف تا استخوان رحم بیمار شکاف ایجاد می‌کند. در بیشتر موارد تنها پروستات از بدن بیمار خارج می‌شود اما اگر جراح به گسترش سرطان در بدن بیمار مشکوک باشد مجبور خواهد بود گره‌های لنفاوی را جهت آزمایش از بدن بیمار خارج کند. در برخی مواقع که سرطان گسترش یافته باشد جراح معمولا از ادامه جراحی منصرف می‌شود.
  •  پروستاتکتومی رادیکال از راه پرینه: در این روش جراح در فضای بین رکتوم و اسکروتوم یک برشی ایجاد خواهد کرد. این نوع جراحی معمولا زمانی که شرایط پزشکی دیگر موجب پیچیدگی و اختلال در جراحی رتروپوبیک می شود انجام می‌گردد. در این شرایط نمی‌توان گره‌های لنفاوی را از بدن بیمار خارج کرد. جراحی پروستاتکتومی رادیکال از راه پرینه در مقایسه با جراحی رتروپوبیک رادیکال سریع‌تر انجام می شود اما خطر اختلال نعوظ در این روش به نسبت بیشتر است.

هر دو روش فوق به دو صورت بیهوشی عمومی و یا بی‌حسی موضعی ستون فقرات یا اپیدورال صورت می‌گیرد.

شیوه لاپاراسکوپی

prodtaktemi3

جراحی لاپاراسکوپیک نوعی جراحی کم‌تهاجمی پروستات است. این نوع جراحی به ۲ شیوه صورت می‌گیرد:

  •  رادیکال لاپاراسکوپیک پروستاتکتومی: در این روش، جراح برای وارد کرن ابزار جراحی مجبور است تعدادی برش‌های کوچک ایجاد کند. لوله بسیار باریک و مجهز به دوربین کوچک از طریق برش‌ها وارد ناحیه تحت درمان می شود.
  •  رادیکال لاپاراسکوپیک پروستاکتومی روباتیک: برخی از جراحی‌ها با کمک روبات انجام می‌شوند. در این مدل عمل‌ها، جراح در اتاق عمل نشسته و با مشاهده مانیتور کامپیوتر دستان روبات را هدایت می کند. در این شیوه از جراحی امکان مانور و دقت عمل به نسبت شیوه‌های دیگر جراحی بیشتر است.

تفاوت بین جراحی رادیکال پروستاتکتومی باز، لاپاراسکوپیک و رادیکال لاپاراسکوپیک پروستاتکتومی روباتیک

لازم به ذکر است که بین این جراحی‌ها تفاوت خاصی وجود ندارد. مزایای عمل‌های لاپاراسکوپیک و رادیکال لاپاراسکوپیک پروستاکتومی روباتیک شامل:

  •  کاهش میزان خونریزی
  •  درد کمتر
  •  بستری کوتاه در بیمارستان
  •  بازیابی و بهبود سریع

دوره بهبود سریع (کنترل مثانه و روده ها) و بستری کوتاه مدت در بیمارستان از مهمترین مزیت جراحی رادیکال لاپاراسکوپیک پروستاکتومی روباتیک موسوم به RALRP می‌باشد. نتایج کلی به تجربه و مهارت جراح بستگی دارد.

انواع جراحی پروستات که موجب بهبود جریان ادرار می‌گردد

عمل لیزری پروستات

prodtaktemi4

جراحی پروستات با لیزر اصولا بدون نیاز به هیچ برشی در بدن جهت درمان هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات اجرا می‌شود. جراح یک اسکوپ فیبر نوری را از نوک آلت تناسلی بیمار به داخل مجرای ادرار تزریق کرده سپس بافت پروستات را که منجربه مسدود شدن جریان ادرار شده تخلیه می‌کند.

جراحی آندوسکوپیک

prodtaktemi5

جراحی آندوسکوپیک همانند جراحی لیزر بدون نیاز به برش انجام می‌شود. در جراحی آندوسکوپیک، پزشک برای خارج کردن قسمت عمده غده پروستات به تجهیزات پزشکی خاص نظیر لوله بلند و منعطف مجهز به نور و لنز نیاز خواهد داشت. این لوله از نوک آلت تناسلی بیمار وارد بدن می‌گردد. عمل اندوسکوپیک نوعی جراحی کم‌تهاجمی است.

پهن کردن مجرای ادرار

  •  تراشیدن پروستات از راه مجرای ادرار برای درمان پروستات خوش خیم (TURP): این روش جراحی نوعی عمل کاملا استاندارد جهت درمان هیپرپلازی خوش خیم پروستات می‌باشد. در طول این روش، جراح با کمک حلقه سیم بخش‌هایی از بافت پروستات را برش می دهد. قطعات بافت وارد مثانه شده و در انتهای جراحی از مثانه تخلیه می‌شوند. این جراحی به ۲ روش استاندارد و با کمک برق انجام می‌شود. در روش استاندارد، جراح با کمک اسکالپ اقدام به تراشیدن و تخلیه پروستات می کند و در روش دوم جراح با کمک حلقه های سیمی برقی بافت ها را تخلیه می کند. در این نوع عمل کم تهاجمی، بعد از جراحی هیچ بخیه ای اطراف ناحیه درمان مشاهده نمی شود. در جراحی بازکردن مجرای ادرار بیمار باید حداقل ۱ شب در بیمارستان بستری شود.
  • جراحی کم‌تهاجمی پروستات (TUEVAP): روش درمانی موسوم به TUEVAP یک روش کم‌تهاجمی در تراشیدن پروستات از راه مجرای ادرار (TURP) است که از طریق الکتروکوتر بافت پروستات از بدن بیمار خارج می‌شود. این روش اساسا با روش تراشیدن پروستات با حلقه سیم یکسان است با این تفاوت که به‌جای سیم الکتریکی از توپ غلتان الکتریکی برای حذف بافت پروستات استفاده می‌شود. توپ غلتان الکتریکی موجب تبخیر بافت ناخواسته پروستات می‌شود. گاهی توپ با سوزاندن رگ های کوچک خونی به کنترل خونریزی کمک می‌کند.
  • برش پروستات از طریق پیشابراه (TUIP): در این جراحی با ایجاد چندین برش کوچک در پروستات و گردن مثانه، مجرای ادرار بزرگ‌تر و پهن‌تر می‌شود. برخی از متخصصین اورولوژی معتقدند که خطر و عوارض جانبی این روش به نسبت روش تراشیدن پروستات از راه مجرای ادرار کمتر است.
  • گرما درمانی مایکروویو از راه مجرای ادرار (TUMT): نوعی جراحی کاملا سرپایی است که جهت درمان هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات انجام می‌شود. این جراحی در مردانی که به دلیل بزرگ شدن پروستات دارای اختلال ادراری هستند انجام می‌شود و کاربردی در درمان سرطان پروستات ندارد. جهت کسب نتایج مطلوب برخی مواقع این جراحی باید چندین بار تکرار شود. با تجویز داروی آرامش‌بخش، کاتتر مخصوص ادرار از طریق مجرای ادرار وارد مثانه بیمار می‌شود. به‌ محض ورود کاتتر به محل اصلی آنتن کوچک مایکروویو وارد غده پروستات می شود. سپس آنتن تا دمای حداقل ۱۱۳ درجه فارنهایت و یا ۴۵ درجه سلسیوس گرم می‌شود. دمای کمتر از ۱۱۳ درجه قدرت از بین بردن بافت پروستات را ندارد و از طرفی بالاتر از آن هم نه‌ تنها موجب درد می‌شود بلکه نیاز به وجود تجهیزات خنک‌کننده در طول جراحی را الزامی خواهد کرد. این روش ممکن است منجر به ادم یا تورم پروستات شود بنابراین کاتتر ادرار معمولا ۵ تا ۷ روز در مثانه باقی می ماند. در برخی بیماران جهت کسب نتایج بهتر ممکن است به تکرار جراحی TUMT نیاز باشد.

بعد از جراحی چه اتفاقی می‌افتد؟

قبل از به هوش آمدن، جراح برای کمک به تخلیه ادرار یک کاتتر را در آلت تناسلی بیمار کار می گذارد. کاتتر باید ۱ تا ۲ هفته در بدن بیمار بماند. معمولا ۲۴ ساعت بعد از جراحی بیمار مرخص است و در برخی مواقع ممکن است چند روزی در بیمارستان بستری شود. دستورالعمل مراقبت ناحیه درمان و همچنین نحوه کنترل کاتتر توسط جراح یا پرستار توضیح داده می‌شود. کاتتر در زمان مناسب توسط پرستار از بدن بیمار خارج می‌شود. بعد از آن بیمار می‌تواند بدون نیاز به کاتتر خودش ادرار کند. بسته به نوع جراحی معمولا ناحیه برش چند روزی درد خواهد داشت. از دیگر علائم و عوارض بعد از جراحی عبارتند از:

  •  وجود خون در ادرار
  •  تحریک ادرار
  •  عدم توانایی حفظ ادرار
  •  تورم پروستات

این علائم به مدت چند روز تا چند هفته بعد از جراحی کاملا طبیعی هستند. دوره بهبود به عواملی نظیر زمان، نوع جراحی، سلامت عمومی و پیروی دقیق دستورالعمل پزشک بستگی دارد. ممکن است بیمار بنا به توصیه پزشک بیمار مجبور باشد برخی فعالیت ها و یا رابطه جنسی خود را کمتر کند.

عوارض جانبی جراحی پروستات

تمام جراحی‌ها با عوارض جانبی همراه هستند. عوارض جانبی جراحی پروستات شامل:

  •  واکنش به داروی بیهوشی
  •  خونریزی
  •  عفونت ناحیه جراحی
  •  آسیب اندام
  •  لخته شدن خون

از دیگر عوارض جانبی می‌توان به بروز علائم عفونت نظیر تب، لرز، تورم و آب انداختن برش جراحی اشاره کرد. در صورت مشاهده علائمی همچون انسداد ادرار، خون غلیظ در ادرار و تشدید علائم در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
سایر عوارض جانبی: احتمال تجمع مایع در گره‌های لنفاوی (لنفدوم) در ناحیه تناسلی یا پاها و فتق کشاله ران است. فتق کشاله ران ممکن است موجب درد در بیمار شود اما هر دو عارضه قابل درمان هستند.

بعد از جراحی چه کاری باید انجام داد؟

به‌دلیل احساس خستگی ناشی از جراحی بهتر است بیمار چند روزی استراحت نماید. همانطور که قبلا اشاره کردیم دوره بهبود اغلب به زمان و نوع جراحی، سلامت عمومی بیمار و همچنین رعایت دستورالعمل‌های پزشک بستگی دارد. دستورالعمل‌ها ممکن است شامل:

  •  تمیز نگه‌داشتن ناحیه جراحی شده
  • عدم رانندگی به‌ مدت ۱ هفته
  •  اجتناب از انجام فعالیت‌های پرانرژی به‌ مدت ۶ هفته
  •  استفاده کمتر از پله‌ها
  •  اجتناب از جکوزی، استخر و وان حمام
  •  عدم نشستن در موقعیت ثابت بیش‌تر از ۴۵ دقیقه
  •  مصرف دارو طبق تجویز پزشک برای کاهش درد

با این که با وجود کاتتر بیمار می‌تواند کارهای خود را انجام دهد اما توصیه می شود در چنین دورانی جهت انجام کارها از کسی کمک بگیرد. اجابت مزاج ظرف ۱ تا ۲ روز بسیار مهم می‌باشد. نوشیدن مایعات، افزودن فیبر به رژیم غذایی و ورزش تاثیر چشمگیری در درمان یبوست دارند. اگر تمام موارد فوق تاثیری در رفع یبوست نداشتند می‌توان درخصوص مصرف داروهای ملین با پزشک مشاوره کرد.

مراقبت از خود

جهت کاهش تورم کیسه بیضه بعد از جراحی پروستات کافیست یک حوله را رول کرده و در حال نشستن و یا خوابیدن زیر کیسه بیضه قرار دهید. انتهای حوله را به دور پاهای خود حلقه کنید. اگر با انجام این روش تورم کیسه بیضه بعد از ۱ هفته برطرف نشد با پزشک خود درمیان بگذارید.

چه مشکلات ادراری بعد از عمل جراحی پروستات به وجود می‌آیند؟

مشکلات ادرار شامل: درد در حین ادرار، ادرار با سختی و بی‌اختیاری ادرار و یا مشکلات کنترل ادرار می‌باشند. این مشکلات معمولا چند ماه بعد از جراحی برطرف می‌شوند. مشکل بی‌اختیاری مداوم ادرار و یا از دست دادن کنترل ادرار به ندرت پیش می‌آیند.

آیا بعد از درآوردن پروستات می‌توان اسپرم تولید کرد؟

بعد از جراحی پروستاتکتومی به‌دلیل خارج شدن پروستات و غدد وزیکولی بدن قادر به تولید منی نمی‌باشد. بیضه‌ها همچنان به تولید اسپرم می‌پردازند اما خیلی راحت جذب بدن می‌شود. ناگفته نماند که این شرایط مضر و خطرناک نیست.

آیا امکان بی اختیاری ادرار بعد از عمل وجود دارد؟

prodtaktemi6

بی‌اختیاری ادرار یکی از مشکلات رایجی است که اغلب بعد از جراحی و خصوصا بعد از خارج کردن کاتتر در مردان مشاهده می‌شود. در جراحی‌های سرطان پروستات امکان بی اختیاری ادرار وجود دارد ولی در عمل جراحی بزرگی پروستات احتمال بی اختیاری ادرار کم است. برای بسیاری از مردان حتی نشت کوچک ادرار هم خجالت‌آور و زجرآور است. با وجود این‌که بی‌اختیاری ادرار یکی از مشکلات رایج بعد از جراحی پروستات است اما معمولا ظرف ۱ ماه بهبود می‌یابد. بعد از ۱ سال تنها چند درصد از مردان برای کنترل نشت ادرار مجبور به استفاده از پدهای جاذب ادرار می‌شوند. تکنیک‌هایی که در این قسمت معرفی می‌کنیم ممکن است در درمان بی‌اختیاری ادرار بعد از جراحی پروستات مفید باشند:

  •  در صورت احساس ادرار تا جایی که امکان دارد به دستشویی بروید.
  •  انجام ورزش‌های تقویت عضلات کف لگن
  •  تکرار ادرار حتی قبل از احساس ادرار
  • ادرار کردن قبل از خوابیدن

اختلال نعوظ بعد از جراحی پروستات

خطر اختلال نعوظ و ناتوانی جنسی یکی از عوارضی است که بعد از جراحی پروستات مردان را تهدید می‌کند. به‌همین دلیل بیشتر مردان اغلب از جراحی پروستات ترس و واهمه دارند. عوامل زیادی از قبیل عملکرد جنسی قبل از جراحی و نوع جراحی وجود دارند که ممکن است منجربه چنین ناهنجاری‌های بعد از عمل شوند. با وجود این که برخی مطالعات حاکی از آن است که خطر ناتوانی جنسی طولانی‌مدت در جراحی‌های روباتیک کمتر است اما طبق برخی مطالعات دیگر مهارت و تخصص جراح بیشتر از نوع جراحی تاثیرگذار می‌باشد. انتخاب نوع جراحی مناسب و همچنین جراح مجرب نه تنها خطر ناتوانی جنسی را کم می‌کند بلکه با نتایج مثبتی همراه خواهد بود. در هنگام مواجه شدن با عارضه ناتوانی جنسی برای حفظ روابط زناشویی بهترین و مهمترین کار این است که مشکل را صادقانه با شریک خود درمیان بگذارید. لازم به ذکر است که مقاربت تنها راه لذت بردن از رابطه جنسی نیست. در چنین شرایطی حفظ صمیمیت بیشتر از زمان قبل نیاز به تلاش دارد.

هزینه عمل جراحی پروستات

بسته به تعرفه جراح،بیمارستانی که در آن بستری شده اید و نوع عملی که می خواهید انجام دهید، قیمت جراحی پروستات می‌تواند متغیر باشد. شما می‌توانید قبل از عمل پروستات در مورد هزینه جراحی پروستات از پزشک خود مشورت بگیرید.

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک