آزمایشات ناباروری در زنان

ارزیابی   تخمک ها و تخمک گذاری

برای ارزیابی تخمک گذاری و ” کیفیت” تخمک ها ، روشهای مختلفی وجود دارند ، که اغلب به ((ذخیره سازی تخمک )) مربوط می شود . این موضوع ثابت شده است که با افزایش سن زنان ، هم تعداد و هم کیفیت تخمک آنها روند نزولی را آغاز می نماید . به این کاهش کیفیت (( کاهش ذخیره سازی تخمک )) می گویند.

آزمایشات روز سوم سیکل :

سنجش میزان هورمونهای LH ,FSH و استرادیول مخصوصا در روز سوم سیکل قاعدگی در پیش بینی شانس آبستنی و دوز مورد نیاز داروهای تحریک تخمک گذاری موثر می باشد و جزئیات دیگری را نیز ارائه نماید.

نمودار دمای پایه بدن ( نمودار BBT)

بعد از تولید هر تخمک, تخمدان پروژسترون تولید می کند . یعنی هورمونی طبیعی که در صورت حاملگی از آن محافظت می کند . پروژسترون میانگین دمای بدن را افزایش می دهد و اندازه گیری درجه حرارت بدن در صبح زود یکی از روشهایی است که بیماران برای کنترل تخمک گذاری می توانند مورد استفاده قرار دهند .

دمای بدن بیماران با توجه به سیکل ماهانه هر روز صبح قبل از برخاستن از رختخواب اندازه گیری و ثبت می گردد. الگوی تخمک گذاری آن است که دمای بدن قبل از تخمک گذاری ( عمو ما روزهای ۱۴– ۱ قاعدگی ) زیر ۳۶ درجه سانتیگراد در نوسان بوده ، وپس از تخمک گذاری ( یعنی در روز ۱۵ یا بعد از آن درجه حرارت بدن فرد به میزان ۱ – ۵ /۰ درجه افزایش پیدا می کند ، این نوسان در بالاتر از ۳۶ درجه سانتی گراد تا قاعدگی بعدی ادامه میابد که این افزایش دمای بدن حاکی از تخمک گذاری است.

نمودار بالابودن درجه حرارت بدن در نیمه دوم سیکل قاعدگی ثابت می کند تخمک گذاری اتفاق افتاده است. سیکل بدون تخمک گذاری نمی تواند به صورت پیوسته دمای بدن را در نیمه دوم سیکل قاعدگی افزایش یافته نشان دهد .

اندازه گیری” LH ” ادرار

روش دیگر کنترل تخمک گذاری روش استفاده از کیت پیش بینی کننده قاعدگی است، که مقدار هورمون تبدیل کننده فولیکول به جسم زرد ( LH)را قبل از تخمک گذاری در ادرار اندازه گیری می کند. این آزمایش به مدت ۴ یا ۵ روز در میان سیکل قاعدگی از حدود روز ۱۱ سیکل انجام می شود و زمان افزایش” LH ” قبل از تخمک گذاری محسوب می شود. زمانی که غلظت هورمون ” LH ” در ادرار افزایش پیدا می کند، در رنگ آزمایش تغییر ایجاد می گردد . این پیش بینی قبل از تخمک گذاری انجام می گیرد و از لحاظ زمان انتقال اسپرم و مقاربت از اهمیت بسزایی برخوردار است .

افزایش پرولاکتین

افزایش غیر طبیعی میزان هورمون پرولاکتین می تواند موجب کاهش تخمک گذاری شود. این افزایش اغلب توسط تومور خوش خیم واقع در قاعده غده هیپوفیز انجام می گیرد .

علایم هیپرپرو لاکتینمی از طریق افزایش تولید شیر پستان مادر در شیر دهی نیز مشخص می شود .

برای رفع این مشکل مصرف داروی بروموکریپتین موفقیت آمیز بوده و در بعضی موارد نادر غده باید برداشته شود .

منبع: دانشگاه علوم پزشک مشهد

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک