post_image

سرطان پروستات

سرطان پروستات یکی از شایع ترین سرطان‌ها در مردان سالمند در کشورهای توسعه‌یافته است و یک علت مهم مرگ و میر در آنها به حساب می‌آید. انجام معاینه منظم معقدی (توش رکتال)، ‌اندازه‌گیری آنتی‌ژن اختصاصی پروستات معمولا برای مردان از بالای ۵۰ سال توصیه می‌شود تا به تشخیص زودرس این سرطان کمک شود.

آزمایش PSAو سرطان پروستات

مقداری از PSA که در پروستات تولید می‌شود، به داخل خون وارد می‌شود و می‌توان میزان آن را در خون اندازه گرفت. همچنین می‌توان میزانی از PSA را که در خون به سایر پروتئین‌ها متصل است و مقداری از آن را که به صورت آزاد در خون گردش می‌کند،‌ اندازه گرفت.
پزشکان اندازه‌‌گیری میزان PSA خون را با هدف‌های متفاوتی انجام می‌دهند. این آزمایش از لحاظ تشخیص زودرس سرطان پروستات در مردانی که علایم بالینی یا ناهنجاری‌های آزمایشگاهی احتمال ابتلا به این بیماری را مطرح کرده است، اهمیت زیادی دارد.

برخی از پزشکان حتی از اندازه‌‌گیری PSA برای تخمین زدن شدت بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) استفاده می‌‌کنند. در مورد این استفاده از آزمایش PSA اختلاف‌نظری وجود ندارد اما در مورد استفاده گسترده از این آزمایش برای بیماریابی (غربالگری) برای سرطان پروستات در مردانی که علایمی از بیماری نشان نمی‌دهند،‌ هنوز اتفاق نظر میان کارشناسان وجود ندارد.
برای اینکه از یک آزمایش بتوان برای بیماریابی گسترده یا غربالگری استفاده کرد، این آزمایش باید:
۱-حساسیت بالا داشته باشد، یعنی درصد بالایی از موارد بیماری را بتواند کشف کند و موارد معدودی بیماری را نتواند پیدا کند.
۲- اختصاصیت بالا داشته باشد، یعنی هنگامی که بیماری وجود ندارد، به طور نادرست وجود بیماری را تشخیص ندهد.

۳- و مهم‌تر از همه این آزمایش باید بتواند به درمانی منجر شود که کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد یا طول عمر او را افزایش دهد. به عبارت دیگر سودمندی این آزمایش باید بیشتر از ضررش باشد.
در حال حاضر روش‌های آزمایشگاهی برای آزمایش PSA قابل اعتماد و قابل‌تکرار هستند. برای انجام این آزمایش تنها یک نمونه خون لازم است، بنابراین این آزمایش بی‌خطر است.این خصوصیات به همراه این عقیده کلی که تشخیص زودرس بیماری به درمان آن کمک می‌کند، باعث شده است، استفاده از آزمایش PSA برای بیماریابی سرطان پروستات این همه پرطرفدار شود اما در مورد حساسیت و اختصاصیت، این آزمایش به طور نسبی پایین است و هزینه‌ کم و بی‌خطر بودن آزمایش در مورد قدم بعدی درمانی صدق نمی‌کند. چرا که این در مرحله باید نمونه‌برداری بافتی از پروستات انجام داد که عملی تهاجمی و گران‌قیمت است و همچنین در مراحل بعدی باید به درمان‌هایی پرداخت که ممکن است سودمندی‌شان بیش از ضررشان باشد. این وضعیت به دلیل محدودیت‌های خود آزمایش PSA و سیر غیرمعمول سرطان پروستات است.

منبع : تبیان

 

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک