آیا مشکل کلیه و مثانه نیز در ایجاد سنگ مؤثر است؟

عامل دیگری که منجر به رسوب املاح در ادرار می‌گردد سکون و عدم تخلیه مناسب و یا تخلیه با تاخیر ادرار است. اگر در اثر عاملی مثل مشکل مادرزادی کلیه ،مثلاً تنگی مادرزادی در مسیر خروج ادرار و یا بیماری پروستات ، تخلیه ادرار از کلیه یا مثانه به کندی صورت گیرد و منجر به سکون ادرار در محل و باعث رسوب بیشتر و سریع‌تر املاح و تجمیع بیشتر آن و ایجاد سنگ می‌گردد.

مثالی برای درک بهتر موضوع

بعنوان مثال در مردان سالمند به دنبال بزرگی پروستات منجر به عدم تخلیه مناسب ادرار، و باقیماندن ادرار در مثانه ، منجر به رسوب املاح و ایجاد سنگ مثانه میگردد و یا در اثر تنگی مادرزادی یا اکتسابی در مسیر خروجی ادرار از کلیه ( تنگی محل اتصال گلنچه کلیه به حالب UPJO) منجر به عدم تخلیه مناسب ادرار از کلیه و در نتیجه گشاد کردن کلیه و رسوب املاح و در نهایت ایجاد سنگ کلیه می‌گردد.

آیا عفونت ادراری ارتباطی با سنگ سیستم ادراری دارد؟

عفونت ادراری و سنگ ، ارتباط دو طرفه با هم دارند. هم وجود سنگ می‌تواند باعث مستعد شدن شرایط برای رشد میکروب و ایجاد عفونت و مقاوم شدن عفونت به درمان گردد و هم خود عفونت ادراری ممکن است عامل اولیه منجر به ایجاد سنگ ادراری گردد.
بدین صورت که برخی انواع میکروب‌ها با قلیایی کردن ادرار و تولید ترکیباتی سرعت رسوب املاح را شدیداً افزایش می‌دهد و در مدت کوتاهی نسبت به سایر سنگ‌ها ممکن است سنگ‌های بزرگ و سنگ‌های شاخ گوزنی تولید کنند که این نوع سنگ‌ها را ، سنگ‌های عفونی ( استرویتی ) می‌نامند و در زنان بسیار شایع‌تر از مردان می‌باشد و معمولاً سنگ‌های بدون علامت را شامل می‌گردد. بدین معنی که ممکن است بدون هیچ علامت ظاهری و دردی ، به تدریج سنگ‌های بسیار بزرگ ساخته شود و کلیه به تدریج تخریب گردد.

منطقه جغرافیایی محل زندگی در بروز سنگ ادراری تأثیری دارد؟

منطقه جغرافیایی هم از طریق عادات غذایی و هم نژادی و ارث می‌تواند در تولید سنگ ادراری مؤثر باشد. ولی مهم‌تر از آن مسئله‌ی آب و هوایی است که شیوع سنگ در مناطق جغرافیایی گرم و خشک بیشتر است و دلیل آن همان مسئله‌ی تغلیظ ادرار و استعداد بیشتر رسوب املاح در ادرار می‌باشد.

نوع آب مصرفی در هر منطقه چه تأثیری در ایجاد سنگ ادراری دارد؟

مهمترین عامل ، حجم آب مصرفی و در نتیجه غلظت ادرار می‌باشد و نوع آب تأثیر کمتری دارد.

براساس نوع و میزان املاح، آب را به دو نوع نرم و سخت تقسیم می‌کنند که تأثیر اصلی که ممکن است نوع آب در استعداد سنگ‌سازی داشته باشد اثر نوع آب بر ایجاد تمایل در مصرف آب است. بدین صورت که آب سخت (آب سنگین) معمولاً پس از نوشیدن یک لیوان آن، فرد احساس سنگینی کرده و تمایل فرد به مصرف بیشتر آب کم می‌گردد ولی پس از مصرف آب نرم (آب سبک) فرد احساس سنگینی کمتری داشته و تمایل بیشتری به مصرف آب دارد.
بدین صورت نوع آب از طریق تأثیر در تمایل فرد به مصرف آب بیشتر، مؤثر است نه صرفاً جنس خود آب و میزان املاح موجود در آن.
جهت درک بهتر مطلب می‌توان نوع آب اصفهان را با تهران مقایسه کرد که آب اصفهان سخت و آب تهران نرم می‌باشد و مصرف آب تهران سنگینی بسیار کمتری نسبت به مصرف آب اصفهان در فرد ایجاد می‌کند.

رژیم غذایی چه تأثیری در ایجاد سنگ ادراری دارد؟

رژیم غذایی در صور مختلف بر پروسه سنگ‌سازی تأثیر می‌گذارد. در دوره شیرخوارگی اگر مصرف غذای حاوی غلات زیاد، و فاقد شیر و پروتئین حیوانی باشد منجر به ایجاد سنگ مثانه در کودک می‌گردد که در مناطق با فقر تغذیه ای شایع‌تر دیده می‌شود.
در بقیه موارد خود نوع غذا به تنهایی در فردی که استعداد سنگ‌سازی ندارد تأثیر چندانی در ایجاد سنگ ندارد . ولی در بیماران با زمینه‌ی سنگ‌سازی نوع رژیم غذایی مؤثر است که بسته به نوع سنگ متفاوت است. لذا بهتر است ابتدا انواع سنگ ادراری توضیح داده شود.

منبع: دکتر موسی نژاد

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک