post_image

دیابت بی‌ مزه(diabetes insipidus) نوعی بیماری است که طی آن مقدار زیادی از مایع رقیق شده به صورت ادرار از بدن بیمار دفع می ‌شود. عوامل متعددی سبب بروز این بیماری در افراد می ‌شود.


دیابت بی ‌مزه در موارد زیادی از دوران بچگی یا اوایل بزرگسالی(حدود ۲۰ سالگی) شروع می‌ شود و اغلب در مردان شایع ‌تر از زنان است.

منشا بروز این بیماری به اختلال در عملکرد غده ی هیپوفیز مغزی است و هر عاملی که موجب بیماری یا نقص عملکرد هیپوفیز شود، موجب بروز بیماری دیابت بی‌ مزه در افراد می ‌شود.

* از مهم ‌ترین عوامل بروز بیماری می ‌توان به وجود تومورهای هیپوفیز یا هیپوتالاموس اشاره کرد.

* اعمال جراحی روی هیپوفیز یا هیپوتالاموس و یا استفاده از مواد رادیواکتیو و اشعه درمانی تومورهای مغز ، عامل دوم ایجاد بروز دیابت بی ‌مزه است.

* سومین عامل، جراحات شدید به سر در اثر تصادفات و یا تروماهای شدید مغزی است که اغلب با شکستگی در جمجمه نیز همراه است.

* چهارمین عامل، مرگ مغزی و ایست قلبی تنفسی در افراد است که به نوبه خود با تاثیر روی سلول ‌های مغزی موجب بروز دیابت بی‌ مزه می ‌شود.

* در برخی از موارد نیز هیچ ‌کدام از عوامل در فرد بیمار دیده نمی ‌شود اما فرد به این بیماری مبتلا است. این بیماران به طور معمول از دوران کودکی گرفتار این بیماری شده ‌اند. این دسته از بیماران اگر هیچ عامل محرک بیماری را با خود به همراه نداشته باشند، به عنوان بیماران ایدوپاتیک طبقه ‌بندی می ‌شوند.

با فرا رسیدن فصل سرد سال، تعریق بدن کم صورت می ‌گیرد و در نتیجه به میزان ادرار افزوده می‌ شود و گاهی نیز ترس، استرس، اسپاسم گردنه مثانه و…. باعث بروز حجم زیاد ادرار می‌ شوند، ولی در دیابت بی ‌مزه با توجه این که شخص به دفعات فراوان ادرار می ‌کند، فرد مبتلا تا ۱۰ لیتر آب در روز می ‌نوشد و وقتی به هوش باشد صدمه‌ ای برای بدن نخواهد داشت، اما اگر شخص دچار بی‌ هوشی شود، دیگر توان نوشیدن و جبران آب دفع شده از بدن را نخواهد داشت.

* پُرادراری؛ دفع مقدار زیاد ادرار رقیق و بدون رنگ تا ۱۵ لیتر در روز‌

* تشنگی بیش از حد

* و پُرنوشی که تقریبا در تمام بیماران مبتلا به دیابت بی‌ مزه دیده می ‌شود.

* در نوع شدید بیماری حجم زیادی از مایعات بدن به صورت ادرار از بدن بیمار دفع می ‌شود که گاهی این مقدار به حدود ۱۶ تا ۲۴ لیتر در روز می ‌رسد و شخص بیمار نیاز به ادرار کردن در هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه را احساس می‌ کند. در این حالت اگر مقدار لازم آب و مایعات به بدن بیمار نرسد، ممکن است کم‌ آبی شدید در بدن شخص ایجاد شود که موجب بروز ضعف، تب، حالت ‌های روانی، سُستی بیش از حد و مرگ می ‌شود.

به همین علت در برخورد با این‌ گونه بیماران باید آن ها را به سرعت به مراکز درمانی منتقل کرد تا در ابتدا، علت بروز بیماری مشخص شود و سپس با درمان ابتدایی موجب جلوگیری از بروز عوارض بیماری در شخص شویم و در نهایت با بررسی دقیق، علت اصلی بروز بیماری کشف و درمان شود.

* خشکی دست ها

تشخیص بیماری تکرر ادرار

یکی از مهم ‌ترین تغییراتی که در بیماران دیابت بی ‌مزه رخ می ‌دهد، پایین آمدن وزن مخصوص ادرار صبحگاهی است. به عنوان مثال اگر وزن مخصوص ادرار صبحگاهی ۰۳۰/۱ باشد، در این بیماران وزن بسیار پایین‌ تر است.

بستری کردن و تشنه نگه داشتن بیمار برای چند ساعت و غلیظ نشدن ادرار در این مدت، دلیل محکمی برای تشخیص این بیماری است.

برای درمان این بیماری، هورمون مورد نظر تهیه شده و همانند قطره ی بینی یا اسپری مصرف می ‌شود و از آن جا که هورمون DDAVP بسیار کوچک است، از طریق استنشاق مخاط بینی جذب و اثرگذار است، ولی اگر این بیماری بر اثر اختلال در کلیه باشد، باید ابتدا بیماری کلیوی درمان شود.

معمولا درمان بیماری تا آخر عمر است و بیمار باید همیشه از قطره استفاده کند.

گاهی در ایام حاملگی شاهد تشدید بیماری هستیم که بنابه صلاح پزشک متخصص، دوز دارو تغییر می‌ کند، ولی آن چه در این بیماری اهمیت دارد، آن است که هر قدر از این دارو کمتر خورده شود و کمتر آب نوشیده شود، کلیه جذب بهتری خواهد داشت.

منبع : تبیان

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک