بیماری واریکوسل

واریکوسل یا واریسی شدن عروق بیضه شایعترین بیماری مردان پس از بلوغ میباشد و ۱۰درصد مردان بالغ به آن مبتلا می باشند. واریکوسل شایعترین عاملناباروری مردان می باشد. سن شروع بیماری معمولا در زمان بلوغ و یا بلافاصلهپس از بلوغ می باشد ولی در سن کمتر یا سن بالا نیز ممکن است ایجاد گردد.

عوامل بیماری واریکوسل

بیمار ممکن است با شکایت بزرگی، یا عدم تقارن بیضه ها، یا درد بیضه، و یاپس از ازدواج، با ناباروری مراجعه کند. ولی شایعترین فرم آن، بدون علامت، وبطور اتفاقی، حین معاینه، متوجه آن می گردند. درمعاینه، بزرگی و تورمعروقبیضه، بخصوص در سمت چپ مشهود است و درحالت ایستاده، و یا افزایش فشارشکمیتشدید می یابد و در حالت خوابیده از بین می رود (درصورتیکه تورمعروقدرحالت خوابیده از بین نرفت، بایستی به نوع ثانویه آن شک کرد.)

انواع واریکوسل

بیماری واریکوسل از نظر شدت به سه درجه تقسیم بندی می شود. در نوع درجه یک اتساع عروق فقط حین فشار شکمی در لمس توسط پزشک قابل تشخیص است. در نوع درجه دو با فشار شکمی، اتساع عروق، قابل مشاهده می شود. و در نوع درجه سه حتی بدون فشار شکمی، اتساع عروق، در حالت ایستاده قابل مشاهده می باشد. لازم به ذکر است نوع درجه سه از نظر قانون خدمت سربازی در ایران معافیت دایم و انواع درجه یک و دو معافیت از رزم خواهد داشت.

همان گونه که گفته شد ده درصد مردان پس از سن بلوغ، درجاتی از واریکوسل دارند، ولی همه ی آن ها احتیاج به درمان ندارند. اگر واریکوسل برای فرد، عارضه یی ایجاد کند، لازم است درمان انجام شود در غیر این صورت احتیاج به درمان نیست.

از این نظر به ۳ درجه تقسیم بندی می‌شود در نوع درجه ۱ گشاد شدن رگ‌ها فقط حین فشار شکمی در لمس توسط پزشک قابل لمس و تشخیص است نوع درجه ۲ با فشار شکمی گشاد شدن رگ‌ها قابل مشاهده می‌باشد و در نوع درجه ۳ حتی بدون فشار شکمی، گشاد شدن رگ‌ها در حال ایستاده قابل مشاهده است. گفتنی است: نوع درجه ۳ از نظر قانون خدمت سربازی در ایران معافیت دائم و انواع درجه ۱ و ۲ معافیت از رزم خواهد داشت.

عوارض واریکوسل

تحلیل رفتن (آتروفی) بیضه: توده بیضه از لوله‌های سازنده اسپرم تشکیل شده است. هنگامی که این لوله‌ها در اثر عاملی مانند واریکوسل آسیب می‌بینند، ممکن است بیضه‌ها نرم شوند و تحلیل روند. روشن نیست که چه عاملی باعث تحلیل رفتن بیضه ها می‌شود،‌ اما اختلال در کارکرد دریچه‌های وریدها باعث تجمع خون در بیضه‌ها می‌شود و افزایش فشار وریدها و قرارگیری در معرض سموم درون خون ممکن است باعث آسیب شود.

عوارض واریکوسل شامل ایجاد درد، آتروفی (کوچک شدن سایز و نرم شدن قوام بیضه) و ناباروری است. درد ناشی از واریکوسل دردی با کیفیت احساس سنگینی است، که با فعالیت و ایستادن تشدید یافته و با استراحت بهبود می یابد.
اگر واریکوسل عارضه یی ایجاد نکند. احتیاج به درمان نیست، ولی لازم است بیمار به صورت ماهانه خود را معاینه کند. در صورت کوچک شدن سایز بیضه، یا تغییر در قوام آن، لازم است به پزشک مراجعه کرد. همچنین اگر بیمار مبتلا به واریکوسل ازدواج نکرده یا خواستار داشتن فرزند دیگری در آینده است، باید هر شش ماه با آزمایش اسپرم، از نظر باروری بررسی شود و در صورت شروع تغییرات و ضعیف شدن نطفه احتیاج به درمان دارد.

برخلاف تصور رایج، عمل واریکوسلکتومی جهت درمان یا جلوگیری از ناباروری انجام می شود و خود منجر به ناباروری نمی شود و پس از جراحی نیز فرد می تواند به فعالیت های عادی و روزمره ورزش و کار خود بازگردد.

عامل ایجاد بیماری واریکوسل

بیماری واریکوسل با واریسی شدن و گشادشدن عروق وریدی (سیاهرگهای) بیضهظاهر می گردد که در دو گروه اولیه و ثانویه تقسیم بندی می گردد. در نوعاولیه، هیچ عامل ایجادکننده مشخصی وجود ندارد، گرچه تئوری اشکال در دریچههای لانه کبوتری وریدهای بیضه، طولانی بودن مسیر این وریدها و احتمال اثرفشاری سایر عروق و احشاء شکمی مطرح می باشد ولی هنوز علت مشخصی برای آنثابت نشده است. این نوع عامل عمده واریکوسل است و ۹۰درصد در سمت چپ میباشد. نوع ثانویه که بدنبال وجود عامل مشخص ایجادکننده انسداد در عروق داخلشکم ایجاد می گردد درصد کمی از واریکوسل ها را شامل میشود و علتایجادکننده آن غالبا توده های شکمی، بخصوص تومورهای بدخیم می باشد که تشخیصآن مهم و حیاتی است.

جراحی واریکوسل

جراحی واریکوسل یا به اصطلاح پزشکی واریکوسلکتومی اقدام به بستن وریدهای بیضه مبتلا می باشد که پس از انسداد این وریدها بتدریج بدلیل عدم حرکت خون، وریدهای مسدود شده کوچک شده و از بین می رود و واریکوسل برطرف می گردد. این اقدام از طریق برش کوچکی بر روی پوست شکم به طول ۴-۲ سانتیمتر قابل انجام است.

روش های جراحی واریکوسل

جراحی واریکوسل یا به اصطلاح پزشکی «واریکوسلکتومی» اقدام به بستن وریدهای بیضه ی مبتلا است. پس از انسداد این وریدها، به تدریج به دلیل عدم حرکت خون، وریدهای مسدود شده کوچک می شوند. از بین می روند و واریکوسل برطرف می شود. این اقدام از طریق برش کوچکی بر روی پوست شکم به طول دو تا چهار سانتی متر قابل انجام است. لاپاروسکوپی و میکروسرجری نیز از روش های جدید واریکوسلکتومی هستند.

درمان دارویی واریکوسل

درمان واریکوسل فقط اقدامات مداخله گرانه(درمان غیرخوراکی یا دریافت دارو از طریق تزریق)است. ساده ترین روش، تزریق مواد ایجاد کننده ی انسداد عروق از طریق پوست به داخل وریدهای بیضه ی فرد مبتلاست که این روش درصد موفقیت کمتر و عارضه ی درد مزمن بیشتری دارد.

عوارض جراحی واریکوسل

هر اقدام پزشکی احتمال دارد که با عارضه همراه باشد . همان گونه که عدم درمان واریکوسل نیز احتمال بروز عارضه را به دنبال دارد.
عوارض واریکوسلکتومی به شرح زیر است:
۱ـ احتمال عود واریکوسل که در روش معمولی و سنتی واریکوسلکتومی ۵درصد ذکر شده و در روش میکروسرجری نیم درصد است.
۲ـ ایجاد هیدروسل(آب آوردگی بیضه)که احتمال آن در روش معمولی جراحی واریکوسلکتومی پنج تا پانزده درصد و در روش میکروسرجری بسیار نادر گزارش شده است.
۳ـ احتمال آتروفی بیضه که در روش جراحی معمولی کمتر از سه درصد و در روش میکروسرجری بسیار نادر گزارش شده است.

منبع : پزشک واریکوسل تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: