تیرویید که غده ای پروانه ای شکل و کوچک است، در جلوی گردن قرار دارد و با وجود کوچکی اندازه اش، نقش بسیار بزرگی در سلامت ما دارد؛ به طوری که ترشح منظم هورمون های آن بسیاری از اعمال بدن ما را از میزان ضربان قلب گرفته تا ساختار پوست، تحت تأثیر قرار می دهد. وقتی ترشح هورمون های تیروییدی از تعادل خارج می شوند بیماری تیروئید ایجاد می شود ، ما مبتلا به کم کاری یا پرکاری تیرویید خواهیم شد و از آنجا که کارکرد این غده بر عملکرد سایر دستگاه ها هم تأثیر می گذارد، ابتلا به این اختلالات با علایمی بسیاری همراه خواهد شد.
بزرگی غده تیروئید گواتر است. در برخی موارد، همزمان با بزرگ‌شدن اندازه غده، تیروئید دچار کم‌کاری و پرکاری می‌شود و البته در بسیاری موارد، این غده با وجود بزرگ‌شدن اندازه، هیچ‌گونه اختلال عملکرد ندارد. سرطان تیروئید نیز از بیماری هایی است که این غده را ممکن است در گیر نماید.

he3970

کم کاری تیرویید

کم‌کاری غده تیروئید در بین بیماری‌های غدد درون ریز شایع‌ترین بیماری پس از دیابت می‌باشد. به زبان ساده این بیماری هنگامی ایجاد می‌شود که غده تیروئید نتواند به اندازه نیاز بدن هورمون تولید کند. این هورمونها وظیفه تنظیم مصرف انرژی، تولید گرما و تسهیل رشد در بدن را برعهده دارند. بیماری در زنان سه برابر شایع‌تر از مردان است.

علایم

ضعف و خستگی، خواب‌آلودگی، پوست خشک، خشن و سرد، عدم تحمل به سرما، کاهش تعریق، برادی کاردی یا کندتپشی، زبان بزرگ، ادم (ورم) صورت (میکسدم)، فراموشکاری، یبوست، افزایش وزن، اختلالات قاعدگی، سقطهای مکرر، تاخیر در رفلکسها، کم‌خونی و درد مفاصل و عضلات. بیماری در بالغین سیر کندی دارد و تدریجی است.
اگر هیپوتیروئیدی در دوران نوزادی به سرعت تشخیص و درمان نشود ممکن است عقب‌ماندگی رشد جسمی یا آسیب ذهنی (کرتینیسم) اتفاق بیفتد. معروفترین علامت هیپوتیروئیدی در نوزادی بزرگی زبان، هیپوتونی (کم بودن فعالیت و تحرک) و دیر بسته شدن فونتانلها (ملاج سر) می‌باشد.

تشخیص

تشخیص کم کاری تیروئید بر پایه نتایج تست های خونی که سطح هورمون های TSH و نیز سطح هورمون تیروئیدی تیروکسین را ارزیابی می نماید انجام می گردد. کاهش سطح تیروکسین و افزایش سطح TSH در خون نشانگر اختلال در عملکرد تیروئید است. در این حالت غده هیپوفیز شما سعی می کند TSH بیشتری را برای تحریک غده تیروئید به منظور تولید هورمون های تیروئیدی آزاد نماید.

درمان

هیپوتیروئیدی با یک درمان تک دوز روزانه لووتیروکسین که به صورت قرص داده می شود درمان می گردد. یک پزشک با تجربه می تواند دوز و شکل صحیح را برای بازگشت تیروئید به وضعیت طبیعی تجویز نماید. در بیماران مسنی که بیماریهای زمینه ای ماند بیماری قلبی دارند معمولاً دوز پایین دارو شروع می شود در حالیکه در بیماران جوان و سالم دوز کامل درمانی به یکباره جایگزین می شود. هورمون تیروئید در بدن بسیار کند عمل می کندو بنابراین چند ماه پس از شروع درمان طول می کشد تا درعلایم بهبودی مشاهده شود.

پرکاری تیروئید

هیپرتیروئیدیسم شرایطی است که در آن غده تیروئید شما مقادیر بالایی از هورمون تیروکسین را ترشح می کند.

علایم

پرکاری تیروئید علائم متنوعی دارد که البته هیچ کدام از این علائم برای افراد اختصاصی نیست و از جمله این علائم می توان به عدم تحمل گرما، تپش قلب، خستگی زودرس، لرزش دست ها، کاهش وزن و گاهی ممکن است همراه مسائل گوارشی باشد. پرکاری تیروئید و لاغری: از آنجایی که افزایش هورمون های تیروئیدی سبب افزایش متابولیسم بدن می شود افزایش اشتها همراه با کاهش وزن معمولاً در افراد با تیروئید پرکار مشاهده می شود.

تشخیص

پزشک ممکن است ابتدا درخواست یک آزمایش خون برای ارزیابی عملکرد تیروئید شما بکند. همچنین یک متخصص غدد درون ریز برای اینکه اطلاعات بیشتری درباره پرکاری تیروئید شما بدست بیاورد تقاضای اسکن تیروئید خواهد کرد تا نحوه ی درمان را بر اساس آن طرح ریزی کند.

درمان

برای درمان پرکاری تیروئید سه راه وجود دارد که عبارتند از:
درمان دارویی
درمان جراحی
درمان با یُد رادیواکتیو

گواتر

گواتر بزرگ شدن غیر طبیعی غده تیروئید می باشد. تیروئید یک غده ی پروانه ای شکل واقع در گردن و در زیر سیب آدم است. اگرچه گواتر معمولاً بدون درد بوده، اما نوع خیلی بزرگ آن می تواند باعث سرفه شود و بلع و تنفس را مختل سازد.

علایم

همه گواترها علامت و نشانه ندارند ولی اگر مشکل همراه باشند شامل موارد زیر می شوند:
- تورم قابل مشاهده در قسمت تحتانی گردن که مخصوصاً وقتی آرایش یا اصلاح می کنید نمایان می شود.
- احساس تنگی در گلو، سرفه، گرفتگی صدا، اختلال در بلع، اختلال در تنفس

تشخیص

اگر گواتر ، پر حجم باشد ، شخص در حالیکه به صورت طبیعی و در وضعیت عادی هم باشد
قابل مشاهده است و در مواقعی که گواتر بسیار بزرگ باشد ، از فاصله ی دور نیز قابل دیدن است .
پس بدانیم که گواتر به معنای بزرگ شدن غیر طبیعی غده ی تیروئید است .

درمان

در صورت داشتن گواتر ساده و معمولی ، مصرف نمک یددار و مصرف قرص لووتیروکسین توسط پزشک متخصص غدد توصیه می شود.

رژیم غذایی جهت عملکرد مناسب تیروئید

تأثیر انواع زیادی از مواد مغذی در عملکرد مناسب تیروئید به خوبی شناخته شده است. یکی از این مواد «ید» است. از آنجایی که عنصر ید در تولید هورمون‌های تیروئیدی نقش حیاتی دارد، تأمین کافی این ماده مغذی در سلامت و کارایی غده تیروئید اهمیت زیادی دارد. کمبود برخی انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی در کم‌کاری تیروئید موثر هستند و از طرف دیگر ابتلا به کم کاری تیروئید، باعث می‌شود ویتامین‌ها و مواد معدنی مصرف شده به خوبی در بدن مورد استفاده قرار نگیرند. از جمله ریزمغذی‌های ذکر شده در این رابطه می‌توان به ویتامین‌های A، E، D، ویتامین‌های گروه B، آهن، کلسیم، منیزیم، سلنیوم و روی اشاره کرد.
برخی از مواد غذایی با عملکرد تیرویید تداخل دارند. این مواد شامل کلم و خانواده اش از جمله کلم بروکلی و گل کلم، کلم پیچ و مواد دیگری نظیر سویا هستند. اگر مصرف این دسته از سبزیجات و مواد غذایی زیاد باشد، می‌تواند به مواد گوآتروژن (گوآترزا) تبدیل شود و زمینه ابتلا به بیماری‌های تیروییدی را فراهم کند. البته باید به این نکته توجه کرد که همین مواد اگر پخته باشند این اثرات را نخواهند داشت.
اگر فردی کم‌کاری و پرکاری تیرویید دارد و تصور می‌کند که می‌تواند با رژیم غذایی آن را درمان کند، در اشتباه است. چنین چیزی امکان ندارد، مگر در موارد خاصی که برای مثال، کمبود ید بسیار شدیدی در بدن وجود داشته باشد و بدن به سمت گواتر یا کم‌کاری تیرویید می‌رود.
این نوع کمبود را می‌توان با اضافه کردن ید یا مصرف کردن نمک ید دار تامین کرد. اما اینکه کسی اگر کم‌کاری تیرویید داشت به جای مراجعه به پزشک غدد به رژیم غذایی روی بیاورد کار غلطی است.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)