دیابت و بیماری مثانه

تنها با کنترل قند خون‌تان می‌توانید از پدید آمدن این روند تخریبی و افتادن در این چرخه معیوب پیشگیری کنید.
وقتی که فردی به دیابت مبتلا می‌شود به مرور زمان این بیماری روی سیستم عصبی خودکار که به مثانه و مجاری ادرار عصب‌دهی می‌کند و احساس پر شدن و یا تخلیه ادرار را به وجود می‌آورد، تاثیر می‌گذارد. برای همین فرد احساس ادرار کمتری می‌کند، یعنی با اینکه مثانه‌اش پر است اما برای تخلیه ادرار نمی‌رود. حتی با گذشت زمان تخلیه مثانه هم دچار مشکل می‌شود و عضلات مثانه به خوبی نمی‌توانند منقبض شوند و ادرار را تخلیه کنند. به همین دلیل ادرار در مثانه باقی می‌ماند. موضوع ناراحت‌کننده دیگری که در پی این باقی ماندن ادرار در مثانه پیش می‌آید، بالا رفتن احتمال عفونت ادراری است.
افراد دیابتی (به خصوص آنها که کنترل مناسبی روی قند خون‌شان ندارند) بدون اینکه هیچ علامتی را گزارش کنند مبتلا به عفونت ادراری هستند، البته در بعضی از آنها نیز علامت‌های سوزش ادرار و تکرر ادرار و تب دیده می‌شود. اتفاق دیگری که در اثر تخریب سیستم عصب‌رسانی مثانه می‌افتد آن است که به تدریج و در اثر باقی ماندن ادرار در مثانه، حجم آن زیاد می‌شود و نوعی بی‌اختیاری ادرار ایجاد می‌شود. مثانه آن قدر پر می‌شود که به صورت سرریز، نشت ادرار دارد و این در حالی است که فرد مشکلی را احساس نمی‌کند و مراجعه به پزشک ندارد.
حتما پس از مطالعه این مطلب می‌پرسید حالا که داستان تخریب به اینجا رسیده است و یک فرد دیابتی قادر به تخلیه کامل ادرار نیست چه باید بکند؟ در مراحل اولیه با برخی آموزش‌ها به فرد توصیه می‌کنیم هر ۳،۴ ساعت یک بار حتی اگر هم حس ادرار ندارد به دست‌شویی برود و با تحریک قسمت‌های تحتانی شکم مثانه را تحریک به تخلیه کند. البته برخی داروها نیز تجویز می‌شود که به مثانه کمک می‌کند تخلیه انجام دهد. اما باز هم نکته‌ای که باید مدام به خود یادآوری کنید کنترل مرتب قند خون است، چراکه هم در پیشگیری و هم در درمان بسیار موثر واقع می‌شود. شما با این اقدام حتی می‌توانید به بدن‌تان کمک کنید که از عوارض تدریجی دیابت رها شود.

احتباس ادرار و نگه داشتن طولانی‌مدت آن و سرطان مثانه

احتباس ادراری در بحث سرطان مثانه تاثیری ندارد مگر در کسانی که عفونت مستمر ادراری دارند که سبب تحریک دایمی مثانه می‌شود. اما نگه داشتن طولانی مدت ادرار در هر دو جنس مضر بوده و می‌تواند به تدریج آستانه حس مثانه را کم کند و از طرفی موجب افزایش ظرفیت مثانه شود. در چنین شرایطی تخلیه کامل مثانه صورت نمی‌گیرد و ادرار باقی‌مانده در مثانه سبب ایجاد عفونت یا سنگ می‌شود.

درمان سرطان مثانه

اگر بیمار به موقع مراجعه کند و اگر بیماری به موقع تشخیص داده شود، سرطان داخل مثانه گسترش پیدا نکرده باشد، منفرد بوده و متعدد نباشد و در پاتولوژی مشخص شود که بیماری از مخاط به جای دیگری تجاوز نکرده، می‌شود امیدوار بود که بیشتر به درمان پاسخ دهد. درمان‌هایی مانند تراشیدن جداره مثانه، تزریق دارو به داخل مثانه، تزریق ب.ث.ژ به داخل مثانه و فعال کردن سیستم ایمنی بدن، درمان با رادیوتراپی و اشعه که البته عوارض خاص خود را دارد.
اما اگر عمق ضایعه زیاد شده باشد و از مخاط گذشته باشد و به نیمی از عضلات پیشرفت کرده باشد، در چنین حالتی جراحی‌های بزرگ و خارج کردن مثانه و برخی اعضای مجاور لازم است. در صورت درگیری‌های دور دست مثل گرفتاری کبد و ریه بیشتر اقدامات درمانی با شکست مواجه می‌شود.

پیشگیری از عفونت مثانه

۱. مصرف‌ الکل‌
۲. عفونت‌ در سایر قسمت‌های‌ دستگاه‌ ادراری‌ ـ تناسلی‌
۳. وجود یک‌ بیماری‌ که‌ باعث‌ کاهش‌ مقاومت‌ بدن‌ شده‌ باشد.
۴. وارد آمدن‌ ضربه‌ به‌ پیشابراه‌
۵. عمل‌ جراحی‌ اخیر که‌ در جریان‌ آن‌ کاتتر ادراری‌ هم‌ گذاشته‌ شده‌ باشد.
۶. انسداد در مسیر ادرار، معمولاً ناشی‌ از پروستات‌ بزرگ‌ شده‌ یا ملتهب‌. در این‌ حالت‌ انسداد کامل‌ نیست‌.

درمان عفونت مثانه در زن باردار

اگر شما هنگام بارداری دچار عفونت مثانه شوید، باید به مدت ۷ تا ۱۰ روز تحت نظر پزشک آنتی بیوتیک خوراکی دریافت کنید.

انجام کشت‌های مکرر ادرار با فواصل معین در تمام دوره بارداری امری الزامی است تا از عدم بازگشت عفونت اطمیـنان حاصل شود.

در ۴۰ درصد خانم‌های بـاردار که دچـار عفونت ادراری می‌شوند، عفونت تکرار می‌شود.

به منظور پیشگیری از عود عفونت، در صورت تکرار عفونت مثانه، ممکن است آنتی بیوتیک به طور دائم و با یک دوز پائین تا زمان زایمان توسط پزشک تجویز شود.

داروهای ضداسپاسم و گاهی استفاده از ضد دردهای ادراری برای تخفیف درد نیز تجویز می‌شود.

به هنگام درمان و تا دو هفته پس از رفع علایم از نزدیکی خودداری کنید تا التهاب کاملاً برطرف شود.

منبع : پزشک بی اختیاری ادرار تهران ، کتاب راهنمای پزشکی خانواده- بیماری های کلیه و مجاری ادرار

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک