post_image

بیماری های کلیه

بیماری های کلیوی را عمدتا به دو دسته تقسیم میکنند. بیماری های مزمن کلیوی و آسیب حاد کلیه. عبارت بیماری های مزمن کلیوی یا به اختصار CKD به مشکلاتی اطلاق می شود که دائم کلیه ها را درگیر می سازد و ماهیتی پیش رونده دارد.

به عبارت دیگر این دسته از بیماری ها به مرور زمان ممکن است بدتر شوند. اگر این آسیب ها بیش از حد پیشرفت کند، خطر از کار افتادن دائمی کلیه بالا خواهد رفت.

در این صورت برای زنده نگهداشتن فرد بیمار به فراخور حال باید از دیالیز یا پیوند کلیه کمک گرفت. بروز بیماری های مزمن کلیوی روندی خاموش دارد و معلول بیماری های گوناگون دیگری است.

در این میان توجه به این نکته بسیار مهم است که مهم ترین علل بروز این دسته از بیماری ها دیابت و فشار خون است.

علت بیماری های کلیه

دسته دوم بیماری های کلیوی، آسیب حاد کلیه یا به اختصارAKI است. این بیماری پیش از این به نارسایی حاد کلیه معروف بود؛ اما سال ۲۰۰۵ از سوی جامعه نفرولوژی و سایر انجمن ها و سازمان های وابسته به مطالعات در زمینه کلیه و بیماری های آن عبارت نارسایی حاد کلیه عبارتی ناکافی و مبهم تشخیص داده شد.

به همین دلیل تصمیم بر این شد که برای پوشش تمامی طیف اختلالات عملکرد کلیه، این عبارت حذف و به جای آن از عبارت آسیب حاد کلیه استفاده شود. به این ترتیب، عبارت جدید شامل تغییرات خفیف در کارکرد کلیه تا شرایط وخیمی مانند نیاز به دیالیز می شود؛ البته در صورتی که تحت شرایط خاصی بروز کند.

روند از کار افتادن کلیه ها

این روند کاملا بدون نشانه است و به آرامی رخ می دهد. معمولا بیمار با ضعف، بی حالی، خستگی مزمن، رنگ پریدگی و بوی بددهان (تجمع اوره و کراتینین در خون باعث بوی بددهان می شود)، ورم دست ها و پاها یا پف آلود شدن دور چشم ها و افزایش فشارخون مقاوم به درمان مراجعه می کند. در این مواقع، آزمایش خون و ادرار درخواست می کنیم و بالا بودن کراتینین، اوره، پتاسیم و دفع پروتئین از ادرار، ما را به انجام آزمایش های دیگری سوق می دهد تا از کارافتادن کلیه ها مسجل شود.

علایم عفونت کلیه

شروع ناگهانی تب و لرز

درد یک طرفه یا دو طرفه پهلو

علائم عمومی (سردرد ، درد عضلانی و ضعف عمومی و بیحالی

سوزش ادرار ، تکرر ادرار و فوریت در ادرار کردن و ادرار کدر یا خونی و بدبو

تهوع و استفراغ

درد شکمی (کودکان معمولا درد پهلو ندارند و از درد شکمی شکایت دارند)

عفونت حاد کلیه

اگر عفونت به کلیه ها سرایت کند، این عضو هم درگیر می شود که خطرناک است. این عارضه ممکن است به اشکال گوناگون در زنان جوان بروز کند؛ از علائمی شبیه التهاب مثانه همراه با درد خفیف پهلو گرفته تا عفونت شدید ناشی از باکتری های گرم منفی. اینجا هم پای«باکتری اشرشیاکولی»در میان است که در ۸۰ درصد موارد عامل اصلی محسوب می شود.

وجود خون در ادرار یا هماچوری ممکن است با چشم دیده شود یا تنها هنگامی که ادرار زیر میکروسکوپ آزمایش می‌شود، آشکار شود. هماچوری اغلب هنگامی کشف می‌شود که آزمایش ادرار به علل دیگری نظیر تست غربالگری در زمان معاینات بالینی روتین، درخواست شود. هماچوری از طیف گسترده‌ای از مشکلات کلیوی یا مجاری ادراری نظیر عفونت، سنگ‌ها، کیست‌ها یا تومورها ناشی می‌شود. با این وجود، بسیاری از افراد دارای هماچوری علیرغم بررسی‌های دقیق، مدرکی دال بر هیچ کدام از این مشکلات را ندارند. این افراد حالتی تحت عنوان هماچوری خوش خیم دارند که همراه آسیب کلیوی نیست. هماچوری خوش خیم دو فرم دارد، عودکننده(تک گیر) و فامیلی (ارثی). هماچوری عودکننده خوش خیم معمولاً در اطفال دیده می‌شود ولی ممکن است تا اواخر زندگی مشخص نشود.

درمان عفونت کلیه

اگربیمار تهوع و استفراغ شدید نداشته باشد، می توان به طور سرپایی به او دارو یا داروهای خوراکی داد. در غیر این صورت، بیمارانی که به شدت حالت تهوع و استفراغ می کنند، بیمارانی که شدت بیماری شان متوسط تا شدید است و بیماران حامله برای درمان باید در بیمارستان بستری شوند. درمان دارویی بین ۱۰تا۱۴روز است. آنهایی که در بیمارستان بستری هستند، با تزریق وریدی آنتی بیوتیک های مناسب تحت درمان قرار می گیرند. علائم باید ظرف۴۸تا۷۲ساعت پس از شروع درمان برطرف شود. اگر تب و درد پهلو۷۲ساعت پس از آغاز درمان همچنان وجود داشت. پزشک احتمال می دهد که آبسه دور کلیه یا آبسه داخل کلیه بروز کرده یا مجرای ادرار بیمار مسدود شده باشد. در این حالت باید سونوگرافی یا سی تی اسکن انجام شود. دو هفته پس از شروع درمان، بیمارحتماً باید برای پیگیری درمانش مراجعه کند و پزشک دستور می دهد که کشت ادرار تکرار شود. به این ترتیب می توان از موفق یا ناموفق بودن درمان اطمینان حاصل کرد.

منبع :کتاب راهنمای پزشکی خانواده- بیماری های کلیه و مجاری ادرار، متخصص ارولوژی تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: