بیمار با سنگ ادراری معمولاً با چه علائمی مراجعه می‌کند؟

همانگونه که گفته شد ممکن است سنگ در سیستم ادراری هیچ‌گونه علامتی ایجاد نکند ولی در صورت حرکت سنگ و ایجاد انسداد و یا تحریک کلیه و مجاری ادراری منجر به ایجاد علامت می‌گردد. بدینصورت تا زمانی که سنگ در کلیه و بدون ایجاد انسداد و تحریک است به‌خصوص سنگ‌های کوچک، هیچ علامتی ندارد.

اگر سنگ بزرگ باشد و بروی بافت کلیه فشار آورد و یا در اثر حرکت سنگ از کلیه خارج گردد و با ورود به حالب (مسیر بین کلیه تا مثانه) ایجاد انسداد کند منجر به دردهای شدید در پهلو، شکم، تهوع و استفراغ و دفع خون از ادرار می‌گردد و یا با حرکت سنگ و ایجاد انسداد در مجرای ادراری باعث احتباس ادراری گردد و یا با تحریک مثانه باعث سوزش و تکرار ادرار شود.

روش تشخیص در این بیماران چیست؟

اولین نکته تشخیصی در سنگ‌های ادراری علامت دار، شکل و فرم درد است که درد معمولاً ناگهانی شروع می‌گردد و از پهلوی یک طرف درد شروع شده به شکم و حتی ناحیه تناسلی ممکن است انتشار یابد و همراه با تهوع و استفراغ و گاهی خونی شدن ادرار. این علائم ممکن است همراه با تب نیز باشد که وجود تب نشانه عفونی بودن سنگ و اورژانسی بودن شرایط بیمار است.

اقدامات پاراکلینیکی چه کمکی در تشخیص می‌کند؟

در آزمایش ساده ادرار، خون و گلبولهای قرمز در ادرار مشاهده می‌گردد که اولین و ساده‌ترین روش تشخیص می‌باشد.

در سونوگرافی ممکن است در مراحل اولیه و حاد حرکت سنگ هیچ نکته کمک کننده‌ای مشاهده نگردد. چون سونوگرافی در ناحیه کلیه و مثانه دقت بالاتری در تشخیص دارد و سنگی که از کلیه خارج شده و هنوز به مثانه نرسیده و در مسیر میانی حالب است با وجود درد شدید ممکن است در سونوگرافی هیچ نکته کمک کننده‌ای مشاهده نشود و سونوگرافی کاملاً نرمال گزارش شود. و یا ممکن است فقط مقداری هیدرونفروز (گشاد شدن کلیه در اثر انسداد درحالب بدلیل عبور و اثر انسداد سنگ) ایجاد کند.

در این‌گونه موارد استفاده از اشعه x و رادیوگرافی کمک کننده است. در ۹۰% موارد در یک عکس ساده از کلیه تا مثانه (KUB) اگر کیفیت گرافی خوب باشد سنگ قابل مشاهده است. در صورتیکه عکس ساده کمک نکند تزریق داروی حاجب و انجامIVP (به اصطلاح عکس رنگی کلیه) کمک کننده است.

البته باید در نظر داشت که این پزشک اورولوژی است که تشخیص دهنده بیماری است نه سونوگرافی و عکس. روش‌های پاراکلینیکی شامل آزمایش و عکس و سونوگرافی به پزشک اورولوژی کمک می‌کند ولی تشخیص اصلی باید توسط پزشک اورولوژی داده شود بطوری که گاهی سونوگرافی و حتی گاهی عکس رنگی و MRI نیز تشخیص دهنده نیست و در نهایت تفسیر و تشخیص پزشک اورولوژی است که تشخیص قطعی و نهایی می‌باشد.

اگر با وجود اقدامات فوق باز تشخیص، قطعی و مسجل نشد آیا روش دیگری جهت کمک به تشخیص می‌باشد؟

البته گاهی به ندرت سی تی اسکن و یا MRI و در نهایت آندوسکوپی سیستم ادراری (سیستویورتروسکوپی) ممکن است جهت تشخیص قطعی لازم باشد.

منبع: تبیان

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: