بوتاکس برای سه هدف اصلی استفاده می شود: کنترل اسپاسم عضلانی، تعریق شدید زیر بغل و بهبود ظاهر. در این متن تمرکز بر روی سومین مورد است. محصولی که به این منظور تولید می شود، بوتاکس زیبایی یا (cosmetic botox) نامیده می شود که حاوی سم بوتولینوم از نوع A (ماده ی فعال) ، آلبومین انسانی (پروتئینی که در پلاسمای خون انسان وجود دارد) و سدیم کلرید است.
بوتاکس به منظور صاف کردن موقتی خط اخم که باعث می شود خسته، ناراحت یا عصبانی به نظر برسید،به کار می رود.
تزریق بوتاکس به این منظور و تنها در این نقطه از بدن توسط FDA تایید شده است. با این حال، اغلب برای خطوط افقی پیشانی، خطوط ریز کنار چشم و خطوط کناره های دهان مثل خط لبخند نیز استفاده می شود.

بوتاکس را با پر کننده های قابل تزریق اشتباه نگیرید. پر کننده های پوستی، به طور متفاوتی عمل می کنند. آن ها بافت ها را حجیم می کنند، به طوری که خطوط و چروک های پوست از بین بروند.
پزشک شما می تواند به شما کمک کند که تصمیم بگیرید کدام محصول در مورد مشکل شما کارساز خواهد بود. با این حال به عنوان یک قاعده ی کلی، بوتاکس اغلب برای قسمت های بالایی صورت و پر کننده ها برای قسمت های دیگر به کار می روند.

افراد کاندید برای تزریق بوتاکس

FDA استفاده از بوتاکس را برای افراد بین ۱۸ تا ۶۵ سال تایید کرده است، اما در صورتی که یکی از شرایط بیان شده در زیر را دارید، نباید از این روش استفاده کنید:

  • هر نوع حساسیتی به بوتاکس دارید.
  • به انواع دیگری از محصولات حاصل از سم بوتولینوم (مثل myoblock ، xeomin و یا disport ) حساسیت دارید و یا در گذشته به هر نوع عوارض جانبی به دلیل استفاده از این محصولات دچار شده اید.
  • مبتلا به عفونت پوستی یا هر عارضه ی دیگر در محل تزریق هستید.
  • مبتلا به ALS ( بیماری لوگریگ)، میاستنی گراویس، سندرم لامبرت یا هر بیماری دیگری که عضلات یا اعصاب را تحت تاثیر قرار می دهند، هستید.
  • به مشکلات تنفسی، مانند آسم دچار هستید.
  • در بلع مشکل دارید.
  • مشکلات خونریزی دارید.
  • قصد انجام عمل جراحی دارید.
  • قبلا تحت عمل جراحی قرار گرفته اید.
  • عضلات پیشانی ضعیفی دارید.
  • افتادگی پلک دارید.

داروها، ویتامین ها ویا مکمل های خاصی را مصرف می کنید یا اخیرا مصرف کرده اید.
انتظار نمی رود که بوتاکس بتواند در طول بدن آن قدر پیش برود که امکان آسیب به جنین یا نوزاد شیرخوار وجود داشته باشد. با این حال به دلایل اخلاقی، تاکنون تحقیقات بالینی بر روی زنان باردار یا زنانی که تازه زایمان کرده اند، انجام نگرفته است. به همین دلیل هیچ کس نمی تواند در این مورد با قاطعیت نظر دهد.
به این خاطر، شرکت تولید کننده ی (allergen) به شما توصیه می کند که اگر باردار هستید یا قصد باردار شدن دارید و یا در حال شیر دادن نوزاد هستید یا قصد شیر دهی دارید، از مصرف بوتاکس، خود داری کنید. سلامتی و ایمنی مهمترین چیز است و می توانید در آینده از بوتاکس استفاده کنید.

بوتاکس چگونه عمل می کند؟

یک چین در صورت، معمولا عمود بر ماهیچه ی انقباضی و دقیقا در پایین آن قرار پرفته است. برای مثال، ماهیچه ی پیشانی یک ماهیچه ی عمودی است و وقتی منقبض می شود، (مانند زمانی که ابروهایتان را بالا می اندازید، خطوطی که چین و چروک را تشکیل می دهند، به صورت افقی خواهند بود.

به همین ترتیب، دو ماهیچه ای که موجب تشکیل خطوط اخم می شوند، در بین ابروها، تا حدودی افقی قرار گرفته اند، بنا براین وقتی منقبض می شوند، خط اخم به شکل عمودی ایجاد می شود.
با تزریق بوتاکس به درون ماهیچه، تحریک عصبی در این بافت متوقف می شود. فعالیت عصبی که باعث ایجاد خط اخم می کند، کاهش یافته و در نتیجه وقتی منقبض می شوند، ماهیچه ی زیر آن منقبض نشده و پوست فرصتی برای چروک شدن نخواهد داشت، بنابر این پوستی صاف در بین ابروها ایجاد می شود.
خطوط صورت که در حالت استراحت صورت وجود دارند، کاندید خیلی خوبی برای تزریق بوتاکس نیستند. این خطوط بهتر است توسط پر کننده های پوستی بر طرف شوند. بوتاکس اغلب می تواند این خطوط را صاف کند اما برای همیشه نخواهید توانست از شر آن ها خلاص شوید.

تزریق بوتاکس حدود ده دقیقه طول می کشد و پس از آن نیازی به استراحت نخواهید داشت.

معمولا طی چند روز تاثیر بوتاکس را مشاهده خواهید کرد. دو تا چهار روز طول می کشد تا بوتاکس به انتهای عصب که در حالت طبیعی انقباض ماهیچه را تسهیل می کند، متصل شود. بیشترین تاثیر معمولا طی حدود ۱۰تا ۱۴ روز ایجاد می شود. به همین دلیل هر تاثیری که پس از گذشت دو هفته از تزریق ایجاد شد، بیشترین تاثیر ممکن است.

ناحیه اطراف چشم

یکی از اولین علائم پیری، چین و چروکی است که از گوشه خارجی چشم به سمت خارج ایجاد میشود. گاهی به این چین و چروکها “پنجه کلاغ” (Crow’s feet) می گوییم. بسته به نوع پوست، سابقه تماس زیاد با آفتاب، و قدرت عضلات اطراف چشم، این چین و چروکها می توانند حتی در بیست سالگی هم دیده شوند. نازکی طبیعی پوست و مقدار زیاد پوست در ناحیه خارجی اطراف چشم این محل را مستعد چروک میکند.

این چروکها ابتدا فقط در حرکات صورت مثل خندیدن دیده میشوند اما با گذشت زمان هر چه بیشتر پدیدار می گردند. وجود این خطوط باعث میشود که شخص همیشه خسته و حتی پیر تر از سن واقعی خود یه نظر برسد. برای یک خانم، این چین وچروکهای اطراف چشم مخرب ظاهر می باشند بخصوص وقتی مواد آرایشی در عمق این چروکها جمع شوند. در آقایان، این چروکها نشانه کار سخت یا تفریح در آفتاب است.

این چروکهای دینامیک با تزریق بوتاکس کاهش می یابند. در برخی افراد، سن و آسیب ناشی از آفتاب از مهم ترین علل این چروکها هستند. در این موارد این چروکها حتی بدون حرکات صورت وجود دارند. در این موارد که به آنها چروکهای استاتیک می گوییم تزریق بوتاکس تاثیر کمتری دارد.

در مقابل باید با لایه برداری پوست یا تزریق فیلر مثل ژل این چروکها را بهبود بخشیم. وقتی این چروکها عمدتا” بعلت فعالیت بیش از حد عضلات دور چشم هستند، تزریق بوتاکس می تواند در کاهش این چروکها نقش عمده ای داشته باشد.

آیا تزریق بوتاکس درد آور است؟

هر تزریق می تواند دردناک باشد، اما سوزن های مورد استفاده برای تزریق بوتاکس، بسیار کوچک ، بنابراین درد بسیار کم خواهد بود. می توان ناحیه ی تزریق را با کرم بی حس کننده ی موضعی، بی حس کرد و یا ۱۰ تا ۲۰ دقیقه قبل از تزریق از کمپرس سرد استفاده کرد، بنابراین اگر هم دردی داشته باشد، آن را حس نخواهید کرد.
ممکن است پس از تزریق، با از بین رفتن تاثیر کرم بی حس کننده، کمی احساس ناراحتی داشته باشید. سایر عوارض جانبی در زیر بیان شده اند.

چند وقت یک بار باید تزریق بوتاکس را تکرار کنید؟

احتمالا تعجب خواهید کرد که بوتاکس چه مدت دوام خواهد داشت. اغلب افراد تاثیر بوتاکس را برای مدت سه تا چهار ماه مشاهده می کنند، اما عوامل زیادی می توانند این مدت را کاهش یا افزایش دهند. این عوامل در زیر آمده است:

  • سن شما. در افراد مسن تر با تون عضلانی کمتر، ممکن است نسبت به افراد دارای عضله های صورت جوان تر و سخت تر، تاثیر بوتاکس زودتر از بین رود.
  • ساختار و حالات چهره ی شما.
  • سیگار کشیدن شما.
  • رژیم غذایی شما.
  • چقدر از پوستتان محافظت می کنید، از محصولات زیبایی و محافظت از پوست و روش هایی چون لایه برداری استفاده می کنید.

چقدر در معرض نور خورشید قرار دارید و تاکنون پوست تان چقدر در اثر نور خورشید، آسیب دیده است؟
آیا از بوتاکس به صورت مکرر استفاده می کنید یا نه. به هر حال، به نظر می آید که از شخصی به شخص دیگر متفاوت باشد. برخی تاثیر طولانی تری با استفاده ی مکرر مشاهده می کنند. در حالی که برخی دیگر، به نظر می رسد که به بوتاکس مقاومت نشان دهند و نیاز به تزریق زود به زود خواهند داشت.
پزشکان در مورد این که کدام یک از موارد بالا مهم تر است، توافق ندارند. این سوال را از پزشک خود بپرسید. در هر صورت، تزریق بیش از یک بار در هر سه ماه، در یک نقطه (مثلا در چین های ریز کنار چشم) توصیه نمی شود.
مانند تزریق هر دارویی، سیستم ایمنی بدن شما ممکن است در مقابل ماده ی تزریق شده آنتی بادی تولید کند، که موجب کاهش تاثیر ماده می شود و یا ممکن است باعث ایجاد آلرژی به آن ماده شود. هر چه بوتاکس زود به زود تر و به مقدار بیشتر تزریق شود، خطر احتمال تشکیل این آنتی بادی ها بر علیه ماده ی بوتاکس بیشتر خواهد بود.

عوارض جانبی بوتاکس

عوارض جانبی بوتاکس شامل مواردی چون درد در محل تزریق، عفونت، التهاب، ورم، قرمزی، خونریزی و کبودی می شوند. برخی از این علایم ممکن است نشان دهنده ی واکنش حساسیتی باشند. سایر علایم حساسیت شامل خارش، خس خس، آسم، التهاب پوستی، تاول های قرمز، سرگیجه و غش می شوند. اگر با مشکلات تنفسی یا غش و احساس سرگیجه روبرو شدید، سریعا به پزشکتان مراجعه کنید.

همچنین، خشک شدن دهان، بی حالی، سردرد و گردن درد نیز گزارش شده اند.

ممکن است سایر عوارض جانبی شامل بی حسی، افتادگی پلک، اسپاسم یا کشش عضلانی و مهاجرت ماده به نواحی دیگر را نیز شنیده باشید.
بی حسی به معنی نداشتن حس فیزیکی در واقع به دلیل بوتاکس نیست، چون بوتاکس یک بی حس کننده نیست. بی حسی به معنای عدم توانایی در حرکت دادن ماهیچه، می تواند در برخی افراد در نتیجه ی تزریق بوتاکس به وجود آید.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)