post_image
تزریق کلوژندر بافت های اطراف مجاری ادرار

بی اختیاری ادرار

برای گروهی از مردم بی اختیاری ادرار یک مشکل جدی است این مشکل اساسا به مثانه مربوط میشود ، بی اختیاری ادراری در افراد مسن و هم در مردان و هم در زنان قابل مشاهده است.اما میزان ابتلا به بی اختیاری ادرار در زنان تقریبا دو برابر مردان است.
در اینجا به حالت های مختلف بی اختیاری ادراری و علائم بی اختیاری ادراری و علت بی اختیاری ادراری میپردازیم:

بی اختیاری ادراری استرسی:

نشانه اصلی بی اختیاری ادراری استرسی جاری شدن ادرار به طور ناگهانی و غیر ارادی است،کی و چگونگی آن به نوع بی اختیاری بستگی دارد، در اینصورت فرد به هنگام خنده،سرفه،عطسه،هل دادن یا بلند کردن چیزی سنگین،بی اختیار خود را خیس می کند، بی اختیاری ادراری استرسی مشکل بسیاری از زنان جوان است.

علت عمده بی اختیاری ادراری استرسی را میتوان ضعیف شدن ماهیچه ها و بافت مثانه دانست. وقتی فشار بر مثانه زیاد وارد میشود،دریچه آن مقاومت لازم را نداشته ودر نتیجه باعث خروج ادرار می گردد. ضعف مثانه به علل گوناگون مانند چاقی ، حرکات ورزشی،یا بارداری های زیاد و زایمان های طبیعی مربوط می شود.

بی اختیاری ادراری فوریتی:

در بی اختیاری ادراری فوریتی گاهی یک فرد، ناگهانی و به شدت احساس نیاز به ادرار کردن پیدا می کند،به طوریکه فرصت کافی برای رسیدن به توالت پیدا نمی کند و خود را خیس می سازد.این احساس نیاز گاهی با صدای آب جاری،نوشیدن مایعات یا بدون دلیل خاصی پیدا می شود. در این حالت مقدار تخلیه ادرار زیاد است و گاهی حتی مثانه فرد خالی است و این احساس به وی دست می دهد.

علت اصلی بی اختیاری ادراری فوریتی را میتوان به بروز یک انقباض (اسپاسم)در ماهیچه های مثانه، مربوط دانست، این انقباض میتواند ناشی از یک شک عصبی یا آسیب دیدگی ماهیچه ها باشد .در بعضی افراد این آسیب دیدگی به یک بیماری جدی دیگر بر میگردد،مانند: صدمه دیدن مثانه به خاطر نوعی عفونت یا التهاب .

مثانه پر کار:

مثانه پر کار نام دیگری برای بی اختیاری فوریتی است،در اینجا نیز احساس نیاز ناگهانی و مکرر برای ادرار کردن وجود دارد، با این حال هر کسی تکرر ادرار دارد ، لزوما به بی اختیاری ادرار مبتلا نیست . بیشتر این بیماران (زنان) قادر به نگهداری ادرار خود تا دستشویی هستند.مشکل اصلی این بیماران، تعداد دفعاتی است که اجبارا به دستشویی میروند ،و این امر به کار آنها لطمه میزند. بعضی از بیماران فقط در طول روز چنین احساسی را دارند ،در حالیکه بعضی دیگر شبها دچار این بیماری می شوند.

داروهای تشدید کننده بی اختیاری ادراری :

داروهای مختلفی هستند که این بیماری را تشدید می کنند،مانند داروهای ضد فشار خون ، که ماهیچه های مثانه را شل می کند ،داروهای ضد افسردگی و داروهای مدر ،البته داروهای مدر برای هر نوع بی اختیاری ادراری مضر هستند.

عوارض بی اختیاری ادراری:

با اینکه خود این بیماری خطر ناک نیست ، اما به میزان زیادی به احساس سلامت فرد ، لطمه میزند. چنین زنانی معمولا نسبت به خود احساس خوبی ندارند،میل جنسی آنها کاهش میابد و خود را پیوسته تحت فشار حس میکنند .سر انجام این امر میتواند آنها را به منزوی شدن سوق دهد ، اما این راه چاره نیست، آنها باید بدانند که بی اختیاری ادراری را میتوان ،مدیریت کرده و یا حتی معالجه نمود.

تشخیص بی اختیاری ادراری:

اولین قدم تعیین نوع بی اختیاری است ، پزشک بایستی سابقه بیمار را جویا شود آزمایشات ادراری مناسب جهت تشخیص عفونت در مثانه را انجام دهد . ممکن است که او از بیمار بخواهد ، که بایستد و سرفه کند ، از بیمار بپرسد که در روز چه میزان آب و مایعات مینوشد ، چند نوبت توالت میرود و چند بار دچار بی اختیاری ادراری میشود.
آزمایشات گوناگونی مانند سونوگرافی مثانه و مجاری ادرار ، سرفه کردن یا فعالیت های دیگر متواند در تشخیص نوع این بیماری کمک کند ، یک نوار تست وجود دارد بنام نوار مثانه که نشان میدهد بیمار در طول روز چه قدر ادرار بی اختیار دفع کرده است ، همچنین فشار مثانه را میتوان اندازه گرفت ، سر انجام می توان از روش تصویر برداری mri نیز استفاده کرد.

کنترل بی اختیاری ادراری:

بسیاری از زنان برای درمان بی اختیاری ادرار خود ، با کمتر نوشیدن آب ومایعات ، این بیماری را تا حدی کنترل میکنند،این بیماران حتی لامکان از نوشیدن قهوه ، چای و مواد کافئین دار خود داری کنند.زیرا کافئین یک ماده مدر است ،راه دیگر این است که این بیماران بطور منظم و در ساعت های معین به توالت بروند ،در هر دو یا چهار ساعت یکبار ،حتی اگر احساس ادرار نداشتند.
انجام تمرینات ورزشی کگل(kegel exercises) نیز به ویژه برای زنانی که در اثر زایمان دچار مشکلاتی در ناحیه پیشابراه میشوند ، بسیار سود مند است ، این بیماران میتوانند طبق دستور العمل کگل با منقبض کردن ماهیچه های مربوط به مجاری ادرار ، آنها را تقویت کنند ، به مدت ده ثانیه پیشابراه را منقبض کنند و سپس رها سازند و این عمل را در سه یا چهار نوبت در روز انجام دهند.
از روش بیوفیدبک هم میتوان سود جست ، بیوفیدبک بیمار را از وضعیت ماهیچه های مثانه و پیشابراه آگاه میسازد واین امر به کنترل او کمک میکند، از نوع رحم بند هم میتوان برای جلوگیری از بی اختیاری ادراری ناشی از فشار کمک گرفت ،این رحم بند در مهبل زنان قرار میگیرد بیماران میتوانند این وسیله پیوسته یا در صورت لزوم بکار ببرند .
درمان بعدی استفاده از نوعی تزریق کلوژندر بافت های اطراف مجاری ادرار و پیشابراه است ،این کار مجرای پیشابراهی را تنگ ساخته و مقاومت آن را در برابر فشار ادرار بیشتر میکند این تزریق ها هر ۱۲ تا ۱۸ ماه باید تکرار شود،البته این درمان فقط برای بی اختیاری ادراری ناشی از فشار ، مفید است .این تزریق باعث افزایش ضخامت پوشش مجرای خروج ادرار و ایجاد مقاومت در برابر خروج ادرار می‌شود.
درمان بعدی عادت دادن مثانه به حفظ ادرار است ،این روش برای بی اختیاری ادراری فوریتی و فشاری مناسب تر است،بیمار باید یک جدولی از دفعاتی که ادرار مکند یا از او ددفع میشود تهیه کند،پس از بررسی این جدول وی میتواند با بموقع رفتن به توالت ،از بی اختیاری پیشگیری کند ،این عمل باعث میشود که کم کم قدرت تحمل مثانه زیاد شود و بین هر بار توالت رفتن فاصله بیشتری بوجود آید .
تا اینجا هرچه از روشهای در مان گفته شد غیر دارویی بود.ولی چندین درمان دارویی هم میتوان پیشنهاد کرد.برخی داروهای ضد افسردگی در حالت بی اختیاری ادراری نوع فشاری از طریق انقباض ماهیچه های دهانه مثانه میتواند موثر باشند.
دارو نیز در درمان بی اختیاری ادرار موثر است برخی از داروهای بی اختیاری ادرار که در بی اختیاری نوع فوریتی استفاده میشوند معمولا داروهای نوع آنتی کولینرژیک یا ضد انقباض روده میباشند.این قرصها با مسیر های عصبی انقباضات ماهیچه مثانه را مسدود میسازند، تحقیقات نشان میدهد که استفاده ترکیبی از دارو درمانی و عادت دادن مثانه ، موثر تر است .
باری درمان بی اختیاری از نوع فشاری ، گاهی از جراحی نیز کمک میگیرند.در این روش ، مثانه را به کمک یک قلاب بالا تر قرار میدهند . این قلاب که در واقع تکه ای از بافت یا ماده ای است که مثانه را بالا تر قرار میدهد تا نشتی ادرار نداشته باشد .
روش دیگر کشیدن مثانه به بالا بدون کمک قلاب است باری درمان بی اختیاری از نوع فوریتی ، بکمک جراحی ، ظرفیت مثانه را افزایش میدهد یا با تعبیه وسیله ای که سیگنال الکتریکی تولید میکنند ، جلوی انقباضات مثانه را میگیرد.
سرانجام بهتر است به وسایلی که در ارتباط با این مشکل و جهت کمک به بیماران ، تولید شده اند اشاره ای داشته باشیم.برخی از این وسایل ، راهکارهای موقتی هستند ، اما بعضی مدت استفاده طولانی تری دارند .
میتوان به پوشک بزرگسالان وشلوار های با لایه پلاستیکی اشاره کرد.در ضمن توصیه میشود که رویه تشک نیز پوشش پلاستیکی داشته باشد .
برای پیشگیری از ابتلا و یا تشدید این بیماری ،کاهش وزن و انجام تمرینات کگل توصیه می گردد.
البته ترک سیگار هم به افراد سیگاری کمک میکند که کمتر سرفه کنند . در این بیماران ، سرفه یک عامل دفع غیر ارادی ادرار است .

منبع: مجله پزشکی

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک