واریکوسل

درد کیسه ی بیضه ممکن است ناشی از واریکوسل باشد که معمولاً یک بیماری بدون درد است و تقریباً همیشه بیضه ی چپ را گرفتار می کند. اینگرفتاری ناشی از درست بسته نشدن دریچه ای در سیاهرگ بیضه است که باعث برگشت خون و تجمع آن در سیاهرگ می شود.

شرم و حیای اکثر بیماران مرد ایرانی در مراجعه به پزشکان اورولوژی جهت بیماریهای تناسلی متاسفانه باعث بروز مشکلات جبران ناپذیری مثل عقیمی میشود و بدنبال آن زندگی اکثر انها به خاطر مسایل بسیار ساده براحتی از هم میپاشد نمونه این بیماریها عبارتند از واریکوسل است .بیماری واریکوسل یا واریسی شدن عروق بیضه در ۱۰درصد مردان بالغ مشاهده می گردد و شایعترین عامل ناباروری مردان می باشد و تنها درمان قطعی آن جراحی می باشد. نوع شدید یا درجه ۳ آن معافیت دائمی پزشکی از خدمت سربازی خواهد داشت.

تشخیص واریکوسل

از آنجایی که واریکوسل معمولا علامتی ندارد،‌ اغلب در حین ارزیابی ناباروری یا معاینه جسمی کشف می‌شود.

با این حال اگر در اسکروتوم‌تان احساس درد یا تورم می‌کنید، باید با پزشک تماس بگیرید. علل گوناگونی ممکن است باعث درد بیضه شوند، و برخی از این عارضه‌ها نیاز به درمان فوری دارند. پزشک شما می‌تواند تعیین کند که کدام عارضه باعث درد بیضه شما شده است.

پزشک در معاینه جسمی شما، ممکن است توده غیردردناک کلاف‌مانندی را در بالای بیضه شما لمس کند. برخی از افراد، این توده را به صورت احساس “کیسه‌ای از کرم” وصف می‌کنند. اگر این توده به اندازه کافی بزرگ باشد، پزشک هنگامی که ایستاده‌اید، می‌تواند آن را لمس کند.

اگر واریکوسل شما کوچک تر باشد، پزشک ممکن است از شما بخواهد نفس عمیقی بکشید و چند ثانیه آن را نگه دارید و به پایین زور بزنید (مانور والسالوا).

این مانور به پزشک کمک می‌کند، بزرگی غیرطبیعی وریدها را لمس کند. اگر معاینه جسمی نتیجه قطعی به دست ندهد، پزشک ممکن است درخواست سونوگرافی اسکروتوم کند. این آزمون که در آن از امواج صوتی پرفرکانس برای ایجاد تصاویر دقیق از ساختار درون استفاده می‌شود، برای این مورد استفاده قرار می‌گیرد تا اطمینان حاصل شود علائم شما به دلیل دیگری رخ نداده است. یکی از علل چنین عارضه‌ای ممکن ست توموری باشد که بر ورید اسپرماتیک فشار می‌آورد.

علت واریکوسل 

بیماری واریکوسل با واریسی و گشاد شدن عروق وریدی (سیاهرگ های بیضه)بروز می کند و در دو گروه اولیه و ثانویه تقسیم بندی می شود. در نوع اولیه، هیچ عامل ایجاد کننده ی مشخصی وجود ندارد، گر چه تئوری اشکال در دریچه های لانه کبوتری وریدهای بیضه، طولانی بودن مسیر این وریدها و احتمال تأثیر فشار سایر عروق و احشای شکمی مطرح است، ولی هنوز علت مشخصی برای آن ثابت نشده است. بیماری واریکوسل نود درصد در بیضه ی سمت چپ ایجاد می شود. نوع ثانویه که به دنبال وجود عامل مشخص ایجاد کننده انسداد در عروق داخل شکم ایجاد می شود، در صد کمی از واریکوسل ها را شامل شده و علت ایجاد کننده ی آن غالباً توده های شکمی، بخصوص تومورهای بدخیم بوده و تشخیص به موقع آن بسیار مهم و حیاتی است.

عوارض واریکوسل

عوارض واریکوسل شامل ایجاد درد، آتروفی (کوچک شدن سایز و نرم شدن قوام بیضه) و ناباروری می باشد. درد ناشی از واریکوسل دردی با کیفت احساس سنگینی، که با فعالیت و ایستادن تشدید یافته و با استراحت بهبود می یابد.

رفع واریکوسل

اگر واریکوسل عارضه ای ایجاد نکند احتیاج به درمان نیست. ولی لازم است بیمار بصورت ماهانه، خود را معاینه کند. و درصورت کوچک شدن سایز بیضه، و یا تغییر در قوام آن، لازم است توسط پزشک معاینه شود.
همچنین اگر بیمار مبتلا به واریکوسل ازدواج نکرده و یا خواستار داشتن فرزند دیگری در آینده می باشد، بایستی هر ۶ ماه با آزمایش اسپرم، ازنظر باروری بررسی گردد و درصورت شروع تقییرات و ضعیف شدن نطفه احتیاج به درمان دارد.

درمان واریکوسل فقط اقدامات مداخله گرانه (غیردرمان خوراکی یا دریافت دارو ازطریق تزریق) می باشد. در ساده ترین روش تزریق مواد ایجادکننده انسداد عروق از طریق پوست بداخل وریدهای بیضه مبتلاست که این روش درصد موفقیت کمتر و عارضه درد مزمن و یا هیدروسل بیشتری می باشد.

درمان واریکوسل

درد ناشی از واریکوسل را معمولاً با مسکن های معمولی مثل استامینوفن تسکین می دهند. ممکم است عمل جراحی برای بستن سیاهرگ متورم لازم شود. پوشیدن لباس های زیر سفت تر یا لباس محافظ مخصوص ورزشی در پیشگیری از آن موثر است.

عمل جراحی واریکوسل

جراحی واریکوسل یا به اصطلاح پزشکی واریکوسلکتومی اقدام به بستن وریدهای بیضه مبتلا می باشد که پس از انسداد این وریدها بتدریج بدلیل عدم حرکت خون، وریدهای مسدود شده کوچک شده و از بین می رود و واریکوسل برطرف می گردد. این اقدام از طریق برش کوچکی بر روی پوست شکم به طول ۴-۲ سانتیمتر قابل انجام است.

روشهای جدید جراحی واریکوسلکتومی

روشهای جدید واریکوسلکتومی یکی انسداد عروق از طریق کاتتریزاسیون وریدی و انسداد عروق مبتلا است. که هزینه آن بالاست و درصد موفقیت آن بالا نیست ولی بصورت سرپایی و با کمترین درد انجام می گردد.

لاپاروسکوپی واریکوسل

روش لاپاروسکوپی ( laparoscopic varicocelectomy ) که امتیاز آن برش کوچکتر و بزرگنمایی حین جراحی، ولی بدلیل عدم دسترسی جراح به وریدهای فرعی، احتمال عود واریکوسل بیشتر است و همچنین سه برش بر روی پوست بجای یک برش انجام می گیرد.

میکروسرجری واریکوسل

روش میکروسرجری ( microsurgical varicocelectomy ) که به عقیده بسیاری بهترین روش جراحی واریکوسلکتومی می باشد. امتیازات آن بزرگنمایی حین جراحی و دسترسی به تمامی وریدهای فرعی می باشد ولی مدت زمان جراحی طولانی تر می گردد و ازنظر تکنیکی نیز مشکل می باشد.

آیا عمل جراحی واریکوسلکتومی ‌منجر به معلولیت یا ناباروری می گردد ؟

این سؤالی است که بسیاری از بیماران قبل از جراحی سؤال می‌کنند و درجواب بایستی گفت که عمل واریکوسلکتومی‌جهت درمان یا جلوگیری از ناباروری انجام می‌گردد و خود منجر به ناباروری نمی‌گردد و پس از جراحی نیز فرد می‌تواند به فعالیتهای عادی روزمره و انجام ورزش و کار بطور معمول و قبل از جراحی بازگردد. لذا معلولیتی ایجاد نمیکند.

آنچه که درخصوص واریکوسل اهمیت دارد این است که اگرچه این بیماری ریشه‌ای بس کمرنگ در ژنتیک بیمار دارد، اما نقش عوامل پیشگیرانه در جلوگیری از ابتلا به این بیماری بسیار پررنگ است. از این‌رو به توصیه‌های پزشکی  توجه کنید:

 ۱ از پوشیدن لباس‌های زیر بسیار تنگ اجتناب کنید و سعی کنید لباس‌های زیر راحت باشند.

 ۲ از ضربه‌زدن‌های مکرر همچون پدال زدن اجتناب کنید.

۳ شب‌ها بعد از رسیدن به منزل برای نیم ساعت پاها را بالا نگه دارید تا خون به پایین جریان پیدا کند.

۴ از ایستادن به مدت طولانی اجتناب کنید.

 ۵ در صورت احساس درد مختصر در ناحیه مذکور سریعا به یک اورولوژیست یا متخصص مجاری کلیه مراجعه کنید و نگذارید که درد پیشرفت کند..

منبع : متخصص واریکوسل تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک