post_image

تشخیص سرطان پروستات

علاوه بر معاینه فیزیکی سالیانه شامل آزمایش خون، ادرار و احتمالاً تست های آزمایشگاهی دیگر، مشاوره با پزشک برای اقدامات زیر توصیه می شود:

۱٫ معاینه از راه مقعد به وسیله انگشت (digital rectal examination; DRE): توصیه می شود این معاینه سالی یکبار (بعد از سن ۵۰ سالگی) در آقایان انجام شود. افرادی که در گروه های پرخطر قرار دارند (مثل آمریکایی های آفریقایی تبار یا افراد دارای سابقه فامیلی قوی سرطان پروستات) باید با پزشک خود درباره شروع این معاینه از سن پایین تر مشورت کنند.

۲٫آزمایش PSA (آنتی ژن اختصاصی پروستات؛ antigen prostate-specific) و PAP (اسید فسفاتاز پروستات، prostatic acid phosphate): معمولاً سالی یکبار (بعد از سن ۵۰ سالگی) باید انجام شود. افرادی که در گروه های پرخطر قرار دارند (مثل آمریکایی های آفریقایی تبار یا افراد دارای سابقه فامیلی قوی سرطان پروستات) باید با پزشک خود درباره انجام این آزمایش ها در سن پایین تر مشورت کنند.

چنانچه نتایج DRE یا PSA غیر طبیعی بود، ممکن است پزشک، تکرار آنها یا سونوگرافی و آزمایش های دیگری را درخواست نماید. این آزمایش ها عبارتند از:

۱٫ سونوگرافی از راه رکتوم (tracsrectal ultrasound; TRUS) در این آزمایش از اکوهای امواج صدا برای تهیه تصویر از پروستات به منظور مشاهده موارد غیر طبیعی، مانند بزرگی غده، ندول ها (گره ها)ی موجود در پروستات، نفوذ از تومور کپسول غده و /یا تهاجم به کیسه های مِنَوی استفاده می شود. همچنین TRUS برای هدایت نمونه برداری (بیوپسی) سوزنی پروستات و یا هدایت میله های نیتروژن در سرما جراحی (کرایوسرجری، cryosurgery) مورد استفاده قرار می گیرد.

۲٫ اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT scan یا CAT scan): عبارت است از روش تصویربرداری تشخیصی که در آن از ترکیبی از پروتوهای X و فناوری رایانه ای برای تهیه تصاویر مقطعی افقی و عمودی از بدن استفاده می شود. با این روش تصاویر جزئیات هر بخش از بدن، شامل استخوان ها، عضلات، چربی و اعضا نشان داده می شود. در CT اسکن، جزئیات بیش از رادیوگرافی با اشعه X نشان داده می شوند.

۳٫ تصویربرداری رزونانس (بازآوایی) مغناطیسی (MRI): ام.آر.آی (MRI) روشی تشخیصی است که در آن از ترکیبی از مغناطیس های بزرگ، رادیوفرکانس و یک رایانه برای تهیه جزئیات تصاویر اعضا و ساختمان های داخل بدن استفاده می شود.

۴٫ اسکن رادیونوکلاید استخوان (radionuclide bone scan): نوعی روش تصویربرداری هسته ای است که کمک می کند تا نشان داده شود که آیا سرطان از پروستات به استخوان ها انتشار یافته است یا نه؟ این کار با تزریق ماده رادیواکتیوی انجام می شود که سلول های استخوانی دچار بیماری را در سراسر بدن مشخص می سازد و بدین ترتیب احتمال سرطان متاستاتیک مطرح می شود.

۵٫ نمونه برداری (بیوپسی) از گره های لنفاوی و یا پروستات: در این روش نمونه بافتی به وسیله سوزن یا از طریق جراحی برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می شوند تا مشخص شود که آیا سلول های سرطانی یا سایر سلول های غیر طبیعی وجود دارند یا نه؟ تأیید تشخیص سرطان فقط با نمونه برداری ممکن است.

پیگیری به وسیله پزشک در مواردی که در معاینه فرد از راه مقعد علایم غیرطبیعی موجود است  یا مقدار آنتی ژن اختصاصی پروستات(PSA) در خون وی بالا نشان داده می شودبسیار اهمیت دارد. ممکن است پزشک آزمایش های اضافی یا تکرار آزمایشPSA را درخواست نماید.

در مردان امریکایی آفریقایی تبار، میزان بروز سرطان پروستات ۶۰ درصد  بیش از سفیدپوستات امریکا و میزان مرگ و میر آنان نیز حدود ۲ برابر بالاتر از سفیدپوستان است.

بر طبق نظرمؤسسه سرطان امریکا چنانچه آمارها درحد کنونی باقی بمانند احتمال ایجاد سرطان پروستات به شکل زیر خواهدبود: ۱ – از زمان تولد تا ۳۹ سالگی:یک در ۰۰۰/۱۰ * ۲ –از ۴۰ تا ۵۹ سالگی: یک در ۴۵ * ۳ – از ۶۰ تا ۷۹ سالگی: یک در ۷ * ۴ – از هنگام تولد تا زمان مرگ: یک در ۶٫

علایم سرطان پروستات

علایم و نشانه ها: معمولاً سرطان پروستات در مراحل اولیه علامت و نشانه ای ندارد و به همین دلیل، غربالگری و معاینه و آزمایش های تشخیصی آن اهمیت زیادی دارند. معاینه فیزیکی، غربالگری و معاینه و آزمایش های تشخیصی آن اهمیت زیادی دارند. معاینه  فیزیکی، اندازه گیری آنتی ژن اختصاصی پروستات(PSA ) و معاینه انگشتی رکتوم(DRE ) چنان چه مجموعاً هرسال یک بار( به ویژه پس  از ۵۰ سالگی) به وسیله پزشک انجام شوند بهترین امکان تشخیص سرطان پروستات را در اولین مراحل ایجاد آن فراهم می آورند.*

شایع ترین نشانه های سرطان پروستات عبارتند از:* ضعیف یا منقطع  شدن جریان ادرار * تکرر ادرار( به ویژه در هنگام شب)* اشکال در ادرار کردن یا باقی ماندن ادرار درمثانه * ناتوانی در ادرار* احساس درد یا سوزش در زمان ادرارکردن* وجود خون در ادرار یا مایع منی * درد دایمی کمر، لگن یا مفصل ران*اشکال در نعوظ آلت.

 بزرگی خوش خیم پروستات

بزرگی خوش خیم پروستات، نوعی بیماری غیر سرطانی پروستات است که بسیاری از علایم آن با سرطان پروستات شباهت دارد(مبحثB4).

علت بزرگی خوش خیم پروستات

*عوامل خطر – عوامل خطر سرطان پروستات( عواملی که ممکن است احتمال بروز سرطان پروستات را افزایش دهندولی الزاماً موجب این بیماری نمی شوند) عبارتند از:* سن( بیش از ۸۰ درصد تمام موارد سرطان پروستات در مردان بالای ۶۵ سال دیده می شود).*نژاد( همان طور که گفته شد احتمال بروز سرطان پروستات در مردان امریکایی افریقایی تبار ۲  برابر بیشتر  از مردان سفیدپوست امریکایی است.

 احتمال بروز سرطان پروستات  در مردان بومی ژاپن و چین در پایین ترین میزان است. نکته جالب توجه آنکه وقتی مردان چینی و ژاپنی به امریکا مهاجرت  می کنند، احتمال مرگ و میر آنها در اثر سرطان پروستات در مقایسه با مردان بومی کشورشان افزایش می یابد. به دنبال استفاده از رژیم های غذایی  و نحوه زندگی غربی در ژاپن، میزان بروز سرطان پروستات افزایش یافته است).

پیشگیری از بزرگی خوش خیم پروستات

رژیم غذایی (رژیم غذایی کشورهای صنعتی غرب ممکن است یکی از مهمترین عوامل مستعد کننده سرطان پروستات باشد. در مردانی که از غذاهای پرچرب استفاده می کنند احتمال بروز سرطان پروستات بیشتر است. وجود فیبر در رژیم غذایی بر مقدار تستوسترون و استرادیول گردش خون تأثیر می گذارد و در نتیجه پیشرفت سرطان پروستات را کاهش می دهد. «سویا» حاوی ایزوفلاوُن ها است که موجب ممانعت از رشد سرطان پروستات می شوند. ویتامین E نوعی آنتی اکسیدان است و همراه با سلنیوم موجب مهار رشد تومور در حیوانات آزمایشگاهی می شود. کاروتنوییدها حاوی لیکوپن هستند و رشد سلول های سرطان پروستات را در کشت های بافتی انسان مهار می کنند.

 منشاء اصلی لیکوپن، آب گوجه فرنگی است. بسیاری از فرآورده های گیاهی برای درمان سرطان پروستات مورد مطالعه قرار نگرفته اند و استفاده از فرآورده های ترکیبی گیاهی به دلیل احتمال ایجاد لخته های سیاهرگی، حساسیت پستان ها و کاهش میل جنسی باید با احتیاط مصرف شوند. چاقی نه تنها موجب بروز دیابت و افزایش کلسترول می شود بلکه با بعضی از سرطان ها از جمله تومورهای وابسته به هورمون (مثل سرطان پروستات، پستان و تخمدان) ارتباط دارد. گزارش شده است که احتمال بروز سرطان پروستات در کشاورزان، افرادی که با کادمیوم فلزی در ساخت باتری، جوشکاری یا آبکاری فلزات سر و کار دارند افزایش می یابد.

البته اثبات این موضوع به بررسی بیشتری نیاز دارد. انجام وازکتومی، وجود بزرگی خوش خیم پروستات، یا بیماری های مقاربتی، بنابر بعضی پژوهش های به عمل آمده با ایجاد سرطان پروستات مرتبط بوده اند، ولی در برخی مطالعات دیگر این موضوع به اثبات نرسیده است. مبتلا بودن پدر یا برادر هر فرد به سرطان پروستات، احتمال ابتلای او را به این بیماری ۲ برابر می کند. این خطر حتی درمردانی که چندین نفر از بستگان آنها (به ویژه در سنین جوانی) مبتلا به سرطان پروستات باشند باز هم افزایش می یابد.

نکته: تقریباً ۹% از تمام سرطان های پروستات ۴۵% از سرطان های پروستات در مردان زیر ۵۵ سال را می توان به ژن استعداد به این سرطان نسبت داد که به شکل غالب (از پدر به فرزند) به ارث می رسد.

منبع : راهنمای پزشکی خانواده- پروستات و بیماری های آن

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک