تشخیص عفونت دستگاه ادراری

تشخیص عفونت دستگاه ادراری با آزمایش ادرار، کشت ادرارف رادیوگرافی، سونوگرافی، یا سی تی اسکن برای مشاهده مثانه یا کلیه ها و سیستوسکوپی( مشاهده پیشابراه و مثانه به وسیله دستگاهی موسوم به سیستوسکوپ) صورت می گیرد.* درمان عفونت دستگاه ادراری با آنتی بیوتیک مناسب انجام می شود. در عفونت های ساده معمولاً ۳ روز درمان و در عفونت های جدی تر ۷ تا ۱۰ روز درمان با آنتی بیوتیک ضروری است.* گاهی عفونت های ادراری علی رغم درمان صحیح و کامل عود می کنند. حدود یک پنجم زنان مبتلا به عفونت دستگاه ادراری دوباره دچار عفونت مزبور می شوند. بعضی از خانم ها هرسال ۳ بار یا بیشتر مبتلا به عفونت دستگاه ادراری می شوند. آقایان نیز به عفونت های عودکننده ادراری دچار می شوند. در افراد مبتلا به دیابت یا مشکل دفع ادرار نیز عفونت عودکننده ادراری روی میدهد.

نکته: در صورتی که مبتلا به عفونت ادراری عود کننده هستیدف به پزشک مراجعه نماییدتا با استفاده از برنامه های درمانی مخصوص تحت درمان قرار بگیرید.

سیستوسکوپی و اورتروسکوپی چیست؟

در هنگام وجودمشکل ادراری ممکن است پزشک، معاینه سطح داخلی مثانه و پیشابراه به وسیله ی دستگاهی موسوم به سیستوسکوپ(cystoscope ) را توصیه نماید. سیستوسکوپ، عدسی هایی شبیه به میکروسکوپ یا تلسکوپ دارد که به وسیله ی آن می توان داخل مثانه و پیشابراه را مشاهده کرد.

در بعضی از سیستوسکوپ ها از رشته های اپتیک(فیبرهایشیشه ای قابل انعطاف استفاده شده است که تصویر را از نوک لوله دستگاه به قسمت چشمی واقع در سر دیگر لوله منتقل میکنند. قطر سیستوسکوپ به اندازه ی مداد است و نوک آن دارای چراغی است که با نور خود فضای مورد معاینه را روشن می کند.

چنانچه از سیستوسکوپ فقط برای مشاهده ی مثانه استفاده شود، این کار،«سیستوسکوپی»(cystoscopy) و در صورتی که فقط برای مشاهده پیشابراه مورد استفاده قرار گیرد،«اورتروسکوپی»(urethroscopy ) و اگر برای مشاهده همزمان مثانه و پیشابراه استفاده شود،«اورتروسیستوسکوپی(urethrocystoscopy ) نامیده می شود.

از سیستوسکوپی و اورتروسکوپی برای تشخیص عفونت های مکرر دستگاه ادراری،وجود خون در ادرار(هِماچوری)، بی اختیاری ادرار یا وجود مثانه ی بیش فعالف وجود سلول های غیرعادی در آزمایش ادرار، نیاز به قراردادن سوند(کاتتر) در مثانه، درد درهنگام ادرارکردن، دردمزمن لگن، سیستیت(التهاب مثانه)مزمن، انسداد ادراری( مثلاً در بزرگی پروستات یا تنگی مجاری ادراری)، وجود سنگ در مثانه و پولیپ، تومور یا سرطان مثانه استفاده می شود.

می توان برای تشخیص سنگ و بعضی ضایعات حالب از اورِتِروسکوپی(ureteroscopy) استفاد کرد که باید توجه داشت که اورِتِروسکوپی( به معنی مشاهده ی حالب) با اورِتروسکوپی(urethroscopy) به معنی مشاهده ی پیشابراه تفاوت دارد و برخلاف آن، تحت بی هوشی عمومی انجام می شود.

درمان عفونتادراری

درمان عفونت‌های ادراری به صورت دارویی است. بیشتر مواقع با یک دوره کوتاه درمانی مشکل بیمار برطرف می‌شود. ولی در موارد عودکننده که دلیل مشخصی هم برای عود پیدا نمی‌کنیم، به درمان آنتی‌بیوتیک طولانی‌مدت نیاز است. گاه لازم می‌شود تا یک ماه،شش ماه یا حتی دو سال درمان ادامه یابد. حتی گاهی نیز درمان آنتی‌بیوتیک آنقدر ادامه می‌یابد که بیماری به درمان مقاوم می‌شود. در این حالت لازم است داروها تغییر کند.

عفونت‌های ادراری به درمان نیاز دارد، ولی هر بیمار باید مواردی را رعایت کند؛ یعنی مصرف مایعات روزانه را بالا ببرد. بهتر است این مقدار شش تا هشت لیوان باشد. عصاره زغال اخته مانع پیوستن باکتری‌ها به دیواره مثانه می‌شود و اگر به طور مکرر مصرف شود، احتمال عود را کاهش خواهد داد.

 البته این عصاره‌ها به صورت قرص‌های خوراکی در داروخانه‌ها وجود دارند. بسیاری از بیماران برای رهایی از عود مکرر ممکن است با مواد ضدعفونی‌کننده مجاری را شست‌وشو دهند که این کار به هیچ وجه توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است باعث تحریک بشود. بنابراین توصیه می‌کنیم همه کسانی که مبتلا به هر نوع عفونت ادراری هستند چه ساده و چه عودکننده به پزشک مراجعه کنند تا درمان مناسبی برایشان اتخاذ شود.

عفونت ادراری کودکان

عفونت‌های ادراری یکی از شایع‌ترین عفونت‌های دوران کودکی است که می‌تواند به کلیه‌ها آسیب برساند. عفونت‌های ادراری بیماری است که در اثر وارد شدن میکروب به مجاری ادرار ایجاد می‌شود. معمولا علت اصلی عفونت ادراری، عامل باکتریایی موجود در دستگاه گوارش است که در کودکان بیشتر دیده می‌شود و به طور افزایشی عموما مثانه را درگیر می‌کند.مهمترین علت این عفونت می‌تواند رفلاکس یا برگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها باشد که معمولا در ۳۰ تا ۵۰ درصد دختر بچه‌ها دیده می‌شود که باعث عفونت ادراری آنها می‌شود. والدین در صورت وجود رفلاکس در کودکان باید به آن توجه و به پزشک متخصص مراجعه کنند. به عنوان مثال در کودکانی که ادرار خود را نگه می‌دارند و دیر به دستشویی می‌روند، کودکانی که نمی‌توانند ادرار خود را نگه دارند و یا دچار یبوست می‌شوند، می‌تواند عوامل زمینه‌ساز عفونت‌های ادراری باشد که ممکن است بعد از مثانه، کلیه‌ها را هم درگیر کرده و به آنها آسیب برساند.

عفونت‌های ادراری در دختران بیشتر از پسرها دیده می‌شود؛ زیرا مجرای ادراری در دختران کوتاه‌تر بوده و احتمال انتقال عفونت به مثانه بیشتر است. علائم عفونت‌های ادراری در کودکان به سن آنها بستگی دارد. در سنین بالاتر علائم مشخص‌تر بوده و سوزش ادرار، تکرار ادرار، بوی بد ادرار، تب و درد پهلوها از علائم بارز آن به شمار می‌رود. در شیرخواران و کودکان کم سن تشخیص دشوارتر است. در این گروه سنی ممکن است عفونت ادراری با تب، بی قراری، کم شدن وزن آنها، اسهال و استفراغ و یا زردی در دوران نوزادی همراه باشد که در صورت بروز این علائم، والدین باید کودکان خود را نزد پزشک ببرند.

نوع و طول درمان را پزشک بر اساس تشخیص نوع عفونت ادراری مشخص می‌کند و والدین باید رنگ و بوی ادرار کودک خود را بررسی کنند. در صورت وجود درد در پشت و کمر از کیسه آب گرم استفاده کرده و بعد از هر بار ادرار، کودک خود را بشویند.ممکن است بعد از درمان، عفونت ادراری دوباره ظاهر شود، بعد از درمان به احتمال ۲۵ تا ۴۰ درصد به مدت ۲ الی ۳ هفته بعد از برطرف شدن عفونت، ممکن است مجددا ظاهر شود. به همین دلیل، کشت‌ ادرار جهت پیشگیری ۱ تا ۲ هفته پس از پایان درمان انجام تا رفع عفونت از ادرار تایید شود و نیز مصرف آنتی بیوتیک‌ها تا زمان درمان قطعی و بررسی رفلاکس تجویز شود. در۵۰ درصد موارد عفونت ادراری در کودکان بدون علامت است و فقط با آزمایش قابل تشخیص است، بنابراین والدین در انجام این آزمایشات سهل انگاری نکنند.

منبع :متخصص ارولوژی تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: