تشخیص عفونت مثانه

بررسی‌ اولیه‌ عبارتند از آزمایش‌ ادرار (که‌ معمولاً طبیعی‌ است‌) و معاینه‌ لگنی‌. در هر حال‌ باید بیماری‌هایی‌ که‌ علایم‌ شبیه‌ این‌ بیماری‌ را دارند (مثلاً عفونت‌ مثانه‌، مشکلات‌ کلیوی‌،

عفونت‌های‌ مجرای‌ تناسلی‌، آندومتریوز و بیماری‌های‌ آمیزشی‌) رد شوند. اگر سایر بررسی‌ها منفی‌ باشند، اغلب‌ توصیه‌ به‌ انجام‌ سیستوسکپی‌ می‌شود. در این‌ روش‌ از یک‌ وسیله‌ باریک‌ که‌ سر آن‌ منبع‌ نورانی‌ قرار دارد برای‌ دیدن‌ داخل‌ مثانه‌ استفاده‌ می‌شود. همراه‌ با انجام‌ آن‌ نمونه‌برداری‌ نیز انجام‌ می‌گیرد تا احیاناً اگر سرطان‌ وجود داشته‌ باشد مشخص‌ شود. یک‌ مزیت‌ دیگر سیستوسکپی‌ این‌ است‌ که‌ با انجام‌ آن‌ غالباً علایم‌ تخفیف‌ می‌یابند. زیرا در سیستوسکپی‌، مثانه‌ با آب‌ پر و متسع‌ می‌شود و ظرفیت‌ آن‌ افزایش‌ می‌یابد.

نسبت به گروه سنی ۱۰تا۱۵ سال باید توجه بیشتری داشته باشیم و بخواهیم که پیگیری شود و خوشبختانه در اکثریت هم مشکل خاصی پیش نمی‌آید و باید در آن تعداد اندک هم بتوانیم با آزمایش و تست‌های تشخیصی به تشخیص برسیم.»

فرم خانوادگی بیماری از یک والد ناشی می‌شود (یک ژن واحد که از یکی از والدین به ارث برسد برای ایجاد اختلال کفایت می کند.) اگر یک والد مبتلا به بیماری باشد، فرزند وی ۵۰ درصد احتمال به ارث بردن بیماری را دارد در این موارد معمولا اعضای متعددی از خانواده گرفتار هستند.

«شیوع خون در ادرار در بعضی از خانواده‌ها به دلیل ژنتیک وجود دارد یا به عبارتی در این گروه خانواده‌ها که به اصطلاح هماچوری ایزوله می‌گویند وجود دارد که می‌تواند ناشی از بعضی بیماری‌های کلیوی باشد. ولی الزاما به معنی خطرناک برای بیماران نیست.

هماچوری عود کننده خوش خیم نسبتا در میان قهرمانان ورزشی مخصوصا دوندگان مسافت‌های طولانی شایع است. علت حضورخون در ادرار روشن نیست ولی میزان بروز هماچوری ناشی از ورزش نسبت مستقیم با شدت و مدت فعالیت ورزشی دارد.

معمولا هماچوری ۲۴ ساعت بعد از قطع فعالیت ورزشی از میان می‌رود. کسانی که بافت عضلانی زیادی دارند امکان دارد که کراتینین سرم آنها بالا باشد و نباید به اشتباه به آن مارک نارسایی کلیه چسبانده شود. «کسانی که بیماری برگردارند این افراد علائم شایعشان خون در ادرار است. اگر فقط خون در ادرار باشد کاری به مریض نداریم ولی اگر پروتئین در ادرار ظاهر شود آن موقع است که لازم می‌شود یک سری درمان‌ها انجام شود.»

بارداری و عفونت مثانه

بارداری احتمال ابتلا به عفونت هر یک از بخش‌های دستگاه ادراری را بالا می‌برد. مقدار زیاد هورمون پروژسترون، موجب شل شدن عضلات حالب و در نتیجه گشادتر شدن حالب می‌شود.

رحم در حال رشد، می‌تواند به حالب ها فشار وارد آورد و جریان ادرار را در داخل آن‌ها با اختلال مواجه کرده و سرعت آن را کند سازد.

رشد جنین موجب فشار بر روی مثانه می‌شود و در نتیجه تخلیه آن هنگام دفع کامل نخواهد بود.

در نتیجه این اختلالات باعث می‌شود که عبور ادرار در مسیر دستگاه ادراری بیشتر طول بکشد و باکتری‌ها قبل از خروج از بدن زمان بیشتری برای تکثیر در اختیار خواهند داشت.

پزشک در همان اولین نوبت معاینات دوران بارداری آزمایش ادرار درخواست می‌کند، خواه شما علائم عفونت مثانه داشته باشید یا خیر.

درمان عفونت مثانه

 مقادیر زیادى آب بنوشید و مثانه خود را تا حد امکان خالى کنید. مصرف محلول نصف قاشق چایخورى جوش شیرین در نصف لیوان آب هر ۳ تا ۴ ساعت ممکن است به قلیائى کردن ادرار شما کمک کند. این درمان را بیش از ۴۸ ساعت ادامه ندهید. پزشک ممکن است آنتى‌بیوتیک تجویز کند که فوراً علائم را برطرف مى‌کند. پزشک ممکن است یک مسکن ادرارى نیز تجویز کند که تنها تا زمان وجود سوزش ادرار مصرف مى‌شود. عفونت‌هاى مثانه در مردان انجام آزمایش‌هائى را براى کشف علت زمینه‌اى عفونت الزامى مى‌‌سازد.

علت ادرار خونی

با اولین نوبت آزمایش که خون در ادرار را نشان دهد هیچ وقت نباید مارک خون در ادرار یا هماچوری را زد، حتماً باید ۲ تا آزمایش بخواهیم و فاصله بین دو آزمایش باید حداقل یک تا ۲ ماه باشد.

در نتیجه اینکه به بیمار توصیه نمی‌کنیم اگر با اولین آزمایش آن را غیر طبیعی دید به فاصله کوتاهی آزمایش دوم را انجام دهد. اگر ۲ نوبت خون در ادرار باشد و هیچ علائم همراهی نداشته باشد یعنی پروتئین در ادرار نداشته باشد، علائم بالینی فشار خون، سابقه دیابت و بیماری‌هایی که می‌تواند مشکل کلیوی به وجود بیاورد را مریض نداشته باشد معمولاً فقط یک سونوگرافی در افراد جوان درخواست می‌کنیم و بیشتر از این جلو نمی‌رویم، مگر اینکه تشخیص پزشک مشکل خاص باشد. اگرکه این مشکلات وجود نداشته باشد و سونوگرافی مریض هم طبیعی باشد به فواصل بین ۶ ماه تا ۱ سال به مریض می‌گوییم پیگیری کند آن هم با یک آزمایش ساده که اگر پروتئین در ادرارش اضافه شود یا علائم اضافی پیدا کند حتماً باید به پزشک مراجعه کند که این اطمینان حاصل شود مشکلی در مسائل کارکرد کلیه به وجود نیاید. گاهی کراتینین وقتی به نزدیک مقادیر بالای طبیعی می‌رسد می‌تواند از علائم کارکرد کم کلیه باشد. در نتیجه وقتی کراتینین سرم درصد بالای طبیعی است باید به آن توجه داشت و دوباره درخواست آزمایش کرد که مبادا موردی از زیرچشم گم شود.» شیوع خون در ادرار در جامعه زیاد است خصوصا در منطقه مدیترانه که ایران هم جزو آن می‌شود.

پیلونفریت به معنای التهاب در یک یا هر دو کلیه است که ناشی از عفونت باکتریای میباشد و شامل انواع پیلونفریت حاد و مزمن می باشد. عفونت مزمن کلیه نوعی عفونت است که به آرامی بروز کرده و ماه ها یا سال ها به طول می انجامد این عارضه منجر به تشکیل جوشگاه در کلیه و سر انجام از دست رفتن عمل کلیه می گردد.

خون در ادرار را باید جدی گرفت. این علامت، نشانه آن است که مخاط دستگاه ادراری در حال خونریزی است و جداره عروق ظریف آسیب دیده‌اند، اما رنگ و نوع خونریزی نیز می‌تواند نشان دهد محل خونریزی کجا بوده است.

اگر خونریزی از قسمت فوقانی باشد خونریزی پررنگ خواهد بود. این نوع خونریزی‌ها ممکن است به دلیل وجود سنگ کلیه باشد، ولی در این موارد هیچ‌گاه خونریزی لخته‌ای نخواهیم دید. عفونت‌های داخل مثانه و پیشابراه یا وجود تومور در دستگاه ادراری تحتانی، موجب خــونریــزی لختــه‌ای به رنـگ روشن مـی‌شود.

خونـــریزی همیشــه با چشم مسلح قابـل رویت نیسـت و گاهی فقط در آزمایش ادراری و زیر میکروسکوپ دیده می‌شود. خونریزی می‌تواند به دلایل دیگری از جمله بالا بودن کلسیم در ادرار، اسیداوریک زیاد و کریستال اوری باشد.

منبع : متخصص مجاری ادراری

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک