تشخیص وجود خون در ادرار

برای تشخیص علت وجود خون در ادرار یا رد بعضی علل خاص باید آزمایش کامل ادرار، آزمایش های خونی، پیلوگرافی داخل وریدی(IVP یا به اصطلاح عکس رنگی کلیه) و سیستوسکوپی انجام شوند. در آزمایش ادرار ممکن است علاوه بر گلبول های قرمز، گلبول های سفید( نشان دهنده عفونت) یاکَست ها(casts ؛ گروه هایی از سلول های چسبیده به هم که به شکل لوله های ظریف کلیوی در آمده اند) دیده شوند.

همچنین ممکن است در آزمایش ادرار، مقدار بیش از حد پروتئین یافت شود که نشان دهنده بیماری کلیوی است. پیلوگرافی داخل وریدی(IVP ) می تواند تومور دستگاه ادراری، سنگ کلیه یا مثانه، بزرگی پروستات یا سایر علل انسداد مسیر ادرار را نشان دهد. سیستوسکوپی بهتر ازIVPتومور یا سنگ کلیه را نشان می دهد.

علت ادرار خونی

با اولین نوبت آزمایش که خون در ادرار را نشان دهد هیچ وقت نباید مارک خون در ادرار یا هماچوری را زد، حتماً باید ۲ تا آزمایش بخواهیم و فاصله بین دو آزمایش باید حداقل یک تا ۲ ماه باشد.

در نتیجه اینکه به بیمار توصیه نمی‌کنیم اگر با اولین آزمایش آن را غیر طبیعی دید به فاصله کوتاهی آزمایش دوم را انجام دهد. اگر ۲ نوبت خون در ادرار باشد و هیچ علائم همراهی نداشته باشد یعنی پروتئین در ادرار نداشته باشد، علائم بالینی فشار خون، سابقه دیابت و بیماری‌هایی که می‌تواند مشکل کلیوی به وجود بیاورد را مریض نداشته باشد معمولاً فقط یک سونوگرافی در افراد جوان درخواست می‌کنیم و بیشتر از این جلو نمی‌رویم، مگر اینکه تشخیص پزشک مشکل خاص باشد. اگرکه این مشکلات وجود نداشته باشد و سونوگرافی مریض هم طبیعی باشد به فواصل بین ۶ ماه تا ۱ سال به مریض می‌گوییم پیگیری کند آن هم با یک آزمایش ساده که اگر پروتئین در ادرارش اضافه شود یا علائم اضافی پیدا کند حتماً باید به پزشک مراجعه کند که این اطمینان حاصل شود مشکلی در مسائل کارکرد کلیه به وجود نیاید. گاهی کراتینین وقتی به نزدیک مقادیر بالای طبیعی می‌رسد می‌تواند از علائم کارکرد کم کلیه باشد. در نتیجه وقتی کراتینین سرم درصد بالای طبیعی است باید به آن توجه داشت و دوباره درخواست آزمایش کرد که مبادا موردی از زیرچشم گم شود.» شیوع خون در ادرار در جامعه زیاد است خصوصا در منطقه مدیترانه که ایران هم جزو آن می‌شود.

پیلونفریت به معنای التهاب در یک یا هر دو کلیه است که ناشی از عفونت باکتریای میباشد و شامل انواع پیلونفریت حاد و مزمن می باشد. عفونت مزمن کلیه نوعی عفونت است که به آرامی بروز کرده و ماه ها یا سال ها به طول می انجامد این عارضه منجر به تشکیل جوشگاه در کلیه و سر انجام از دست رفتن عمل کلیه می گردد.

خون در ادرار را باید جدی گرفت. این علامت، نشانه آن است که مخاط دستگاه ادراری در حال خونریزی است و جداره عروق ظریف آسیب دیده‌اند، اما رنگ و نوع خونریزی نیز می‌تواند نشان دهد محل خونریزی کجا بوده است.

اگر خونریزی از قسمت فوقانی باشد خونریزی پررنگ خواهد بود. این نوع خونریزی‌ها ممکن است به دلیل وجود سنگ کلیه باشد، ولی در این موارد هیچ‌گاه خونریزی لخته‌ای نخواهیم دید. عفونت‌های داخل مثانه و پیشابراه یا وجود تومور در دستگاه ادراری تحتانی، موجب خــونریــزی لختــه‌ای به رنـگ روشن مـی‌شود.

خونـــریزی همیشــه با چشم مسلح قابـل رویت نیسـت و گاهی فقط در آزمایش ادراری و زیر میکروسکوپ دیده می‌شود. خونریزی می‌تواند به دلایل دیگری از جمله بالا بودن کلسیم در ادرار، اسیداوریک زیاد و کریستال اوری باشد.

سرطان مثانه

سرطان مثانه شایع ترین نوع سرطان مثانه، از سلول های مفروش کننده سطح داخلی آن منشأ می گیرد و کارسینوم سلول بینابینی(transitionall cell carcinoma,TCC ) نام دارد.* در ایالات متحده سرطان مثانه چهارمین سرطان شایع آقایان و نهمین سرطان شایع خانم ها محسوب می شود. تومورهای مثانه در آقایان ۳ برابر شایع تر از خانم ها هستند.

پیشگیری از سرطان مثانه

برای پیشگیری کردن از ابتلا به سرطان مثانه لازم است از کشیدن سیگار  خودداری کرد، چون کشیدن سیگار عامل ایجاد کننده نیمی از سرطان‌های مثانه می‌باشد.

افراد باید شغل‌هایی را انتخاب کنند که باعث تشدید یا به وجود آمدن سرطان مثانه نشود. به طور مثال کارگران صنایع لاستیک سازی و صنایع شیمیایی و نفت بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به سرطان مثانه می‌باشند.

۱) مصرف مایعات به اندازه‌ای که بدن نیاز دارد. گاهی انسان احساس تشنگی نمی‌کند مانند همین روزهای سرد که کمتر آب خورده می‌شود. این تشنه نبودن و کمتر آب خوردن موجب می‌شود کلیه آب بافت‌های دیگر بدن را جذب کند و این خوب نیست و غلظت ادرار به مدت طولانی‌تر در مثانه بالا می‌رود و احتمال ایجاد عفونت را افزایش می‌دهد. پس مصرف مایعات در حد پنج تا شش لیوان در روز به صورت آب، چای کم‌رنگ و … بسیار مفید خواهد بود.
۲) مشخص شده حتی اگر همین الان فردی سیگار را ترک کند تا ۱۵ سال از عوارض ناشی از آن در سیستم ادراری در امان نخواهد بود.
۳) افرادی که در کارخانه‌های دباغی و چرم‌سازی، لاستیک‌سازی، رنگ‌سازی، چاپخانه‌ها و نساجی کار می‌کنند، بهتر است از ایمن‌سازی صحیح محیط و نیز شیوه انجام کار اطمینان حاصل کنند.
۴) مصرف الکل، مواد حاوی کافئین (چای پررنگ، قهوه و نوشابه‌های گازدار) و قرار گرفتن در معرض سرما حجم مثانه را کم و تعداد دفعات ادرار را افزایش می‌دهد. بنابراین از مصرف این مواد بپرهیزید و خود را از سرما مصون نگه دارید.

منبع : متخصص مجاری ادراری

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک