انواع سنگ کلیه در کودکان

•    سنگهای کلسیمی: شایعترین نوع سنگ در اطفال است و به دو شکل اگزالات کلسیم و فسفات کلسیم دیده می شود. اگزالات کلسیم خیلی شایعتر از فسفات کلسیم است. سه علت مهم ایجاد سنگ اگزالات کلسیمی عبارتند از: دفع بیش از حد کلسیم از طریق ادرار، دفع بیش از حد اگزالات از طریق ادرار و ادرار اسیدی. اهمیت اگزالات در تشکیل سنگهای اگزالات کلسیمی ۳۰ برابر کلسیم است و بیمار باید از مواد حاوی اگزالات پرهیز کند نه مواد حاوی کلسیم مثل لبنیات.
•    سنگهای اسید اوریکی: این نوع سنگها وقتی تشکیل می شوند که ادرار اسیدی باشد. غذاهای سرشار از پورین مثل انواع گوشت، ماهی و حلزون سبب اسیدی شدن ادرار می شوند. وقتی اسید اوریک در ادرار اسیدی تغلیظ شد آن به تنهائی یا همراه با ترکیب با کلسیم سبب تشکیل سنگ کلیه می شود.
•    سنگهای استروویتی: این نوع سنگها در ادرار عفونی ایجاد می شوند. درمان عفونت ادراری و عاری از عفونت کردن ادرار در پیشگیری از تشکیل این نوع سنگها خیلی کمک کننده است.
•    سنگهای سیستینی: این نوع سنگها ناشی از یک اختلال ژنتیکی در متابولیسم سیستین می باشد که در آن مقادیر زیادی سیستین وارد ادرار می شود. این کودکان بسرعت و در مقادیر زیاد سنگ می سازند.

تشخیص سنگ کلیه در کودکان

•    سونوگرافی بهترین روش غربالگری برای سنگ کلیه در کودکان است ولی دقیق ترین نیست. سونوگرافی سنگ حالب را خوب نمی تواند تشخیص دهد.
•    سی تی اسکن که در بعضی موارد کمک کننده است.
•    اشعه ایکس: استفاده از اشعه ایکس در تشخیص سنگهای ادراری خیلی کمک کننده است، منتهی برای اینکه سنگ با اشعه ایکس دیده شود باید حاوی مقادیر کافی کلسیم باشد، مثلا سنگ اسید اوریکی با اشعه ایکس دیده نمی شود.

درمان های سنگ کلیه در کودکان

•    درمانهای منتظرانه

در تعدادی از موارد برای کودک دارو تجویز می شود تا سنگ دفع شود. اینگونه کودکان باید شرایط بخصوصی داشته باشند، تشخیص اینکه کدام کودک کاندید این نوع درمان است با پزشک می باشد.

•    سنگ شکنی

بهترین وسیله برای درمان سنگهای کلیه در کودکان است. برای استفاده از این نوع درمان شرایطی لازم است، مثلا اندازه سنگ باید کمتر از یک و نیم سانتی متر باشد. در حدود ۹۰-۸۵ درصد موارد سنگ کلیه در کودکان با سنگ شکن درمان می شوند و حدود ۱۰ درصد موارد نیز سنگ با سنگ شگنی درمان نمی شود. اگر سنگ از کلیه بیرون بیاید اثر سنگ شکنی کمتر می شود. حدود ۷۰-۶۰ درصد سنگهای حالب فوقانی با سنگ شکنی قابل درمان هستند. هر قدر سنگ در حالب پائین تر بیاید موفقیت سنگ شکنی کمتر می شود.

•    در آوردن سنگ با یورتروسکوپ

امروزه وسایل مجهزی وجود دارند که با آن می توان سنگ را در داخل حالب سنگ شکنی و خارج کرد. منتهی این روش نیاز به بیهوشی دارد و نسبتا تهاجمی است مثلا ممکن است حالب سوراخ شود. بدین دلیل است که باید سعی کرد سنگ در داخل کلیه تشخیص داده شود.

•    گاها کودک دارای سنگهای بزرگ و متعدد در داخل کلیه می باشد که در این موارد می توان زیر بیهوشی کلیه کودک را از بیرون سوراخ و با سنگ شکنی سنگهای کلیه را خارج کرد.

پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه در کودکان

•    باید حداکثر تلاش را کرد که علت سنگ سازی مشخص شود وقتی علت مشخص شد می توان آنرا درمان نمود. مثلا اگر کودکی دارای تنگی حالب است باید آنرا جراحی کرد و یا اگر کودک کلسیم و یا سیستین زیادی از راه ادرار دفع می کند باید با تجویز دارو دفع آنها را از طریق ادرار کم کرد.
•    اگر کودک دارای سنگ اگزالات کلسیمی است باید نمک کم بخورد، محدودیت لبنیات ندارد ولی غذاهای حاوی اگزالات (شکلات، نوشابه، آجیل) را باید کم مصرف نماید. گاها در این کودکان استفاده از بعضی داروهای مدر مفید است.
•    اگر کودکی دارای سنگهای اسید اوریکی و سیستینی است باید ادرار وی را قلیائی نمود. قلیائی کردن ادرار در این کودکان خیلی موثر است و ضمن پیشگیری از تشکیل سنگ جدید حتی می تواند سنگهای موجود را نیز حل نماید.

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک