تنگی پیشابراه

تنگی پیشابراه(urethral stricture) عبارت است از تنگ شدن غیرعادی بخشی از مجرای عبور ادرار از مثانه به بیرون(پیشابراه) که معمولاً بهدنبال ایجاد زخم در دیواره پیشابراه و باقی ماندن بافت جوشگاهی حاصل به وجود می اید و موجب اشکال در ادرار کردن می شود.

سوند زدن مجرای ادرار ، سیستوسکوپی یا عمل جراحی برداشتن پروستات ممکن است موجب تنگی پیشابراه شوند.

علل تنگی پیشابراه

علل شایع بروز زخم پیشابراه عبارتند از: التهاب دایمی پیشابراه در اثر عفونت های مقاربتی(مانند سوزاک) و آسیب های دستگاه تناسلی(مثلاض در اثر شکستگی لگن).

علایم تنگی پیشابراه

علایم تنگی پیشابراه عبارتند ازک کاهش فشار ادرار، اشکال در ادرار کردن،ادامه ادرار به صورت قطره قطره، پس از پایان ادرار کردن، احساس عدم تخلیه کامل مثانه پس از ادرار کردن،تکرر ادرار.

عوارض تنگی پیشابراه

تنگی پیشابراه در صورت عدم درمان ممکن است موجب انسداد کامل و در نتیجه احتباس ادرار شود. تخلیه ناقص ادرار از مثانه باعث التهاب مثانه( سیستیت) می شود و گاهی با افزایش غیر طبیعی فشار دستگاه ادراری و در نتیجه، آسیب دیدگی کلیه همراه است.

تشخیص تنگی پیشابراه

تشخیص تنگی پیشابراه از طریق رادیو گرافی(با تعیین اینکه آیا پس از ادرار، مثانه به طور کامل تخلیه می شود یانه) صورت می گیرد. با سیستوسکوپی می توان محل تنگی پیشابراه را مشخص نمود.

درمان تنگی پیشابراه

درمان تنگی پیشابراه به محل آن و سن بیمار بستگی دارد. ساده ترین روش درمان، گشادکردن پیشابراه با استفاده از سوند است که تحت بی حسی موضعی، هر هفته و به مدت چندماه وارد مجرای ادرار و پیشابراه می شود.

در تنگی های شدید می توان بافت زخمی پیشابراه را به وسیله سیستوسکوپی و باعمل جراحی برداشت و سپس با جراحی پلاستیک، قسمت مزبور را ترمیم نمود.

 

درمان انسداد مجاری ادراری

برای درمان انسدادمجاری ادراری عارضه دار شده با عفونت باید هرچه زودتر انسداد را برطرف نمود که این کار اغلب با نفروستومی،اورِتِروستومی یا کانتریزاسیون از راه حالب، پیشابراه یا از بالای ناحیه عانه( بر روی مثانه) امکان پذیر است. در موارد وجود عفونت حاد ادراری تجویز آنتی بیوتیک به مدت ت۳ تا ۴ هفته ضروری است.

علت سنگ های مثانه

باقی ماندن ادرار در مثانه در اثر عدم تخلیه ی کامل مثانه( مثلاً به دلیل وجود عفونت یا تومور مثانه) مجب افزایش احتمال تولید سنگ مثانه می شود. بعضی از بیماری ها (مثل نقرس) نیز موجب افزایش مواد زاید ادرار و در نتیجه، بیشتر شدن احتمال سنگ مثانه می شوند.

اندازه سنگ های مثانه

اندازه سنگ های مثانه ، غالباً ۲ تا ۲۰ میلی متر قطر دارند ولی سنگ های بزرگتر از این اندازه هم دیده شده است.

آقایان ۳ برابر بیشتر از خانم ها مبتلا به سنگ مثانه می شوند و این سنگها در افراد بالای ۴۵ سال شایع تر هستند.

علایم سنگ های مثانه

سنگ های کوچک مثانه ممکن است با علایم و نشانه ای همراه نباشند. با بزرگتر شدن سنگف مخاط دیواره مثانه تحریک می شود و در نتیجه، درد و سوزش ادرار، تکرر و فوریت ادرار و خونی شدن ادرار بروز می کنند.

چنانچه سنگ، دهانه خروجی مثانه را مسدود کند، احتباس ادراری یا لاتهاب مثانه(سیستیت) ایجاد می شود.

تشخیص سنگ مثانه

تشخیص سنگ مثانه با آزمایش ادرار، رادیوگرافی ساده شکم یا اوروگرافی داخل وریدی(IVP یا به اصطلاح، عکس رنگی کلیه) داده می شود.

درمان سنگ مثانه

درمان سنگ مثانه عبارت است از خردکردن سنگ به طور مکانیکی یا با استفاده از امواج ماوراء صوت در هنگام سیستوسکوپی، در صورت بزرگ بودن سنگ ممکن است عمل جراحی ضرورت یابد.

عود سنگ مثانه

بسیاری از سنگ های مثانه(حدود ۶۰ درصد)دوباره طی چندسال بعد عود می کنند.

منبع : کتاب راهنمای پزشکی خانواده- بیماری های کلیه و مجاری ادرار

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک