روش های بسته جراحی سنگ کلیه و حالب

روش های بسته جراحی سنگ کلیه و حالب

روش های بسته عمل سنگ کلیه و سنگ حالب

سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL

یکی از روش های درمان بیماران مبتلا به سنگ های کلیوی، سنگ شکنی برون اندامی است. در این روش بیمار جهت سنگ شکنی به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در زیر دستگاه سنگ شکنی می خوابد و با مشخص کردن سنگ در سیستم ادراری به وسیله سونوگرافی یا اشعه X ، امواج سنگ شکنی را روی آن متمرکز می کنند و در نتیجه این امواج صوتی باعث خرد شدن سنگ می گردد.

آیا همه سنگ های سیستم ادراری را می توان با سنگ شکنی برون اندامی خرد کرد؟

 اغلب سنگ هایی که با دستگاه ESWL خرد می شوند باید اندازه آنها زیر ۱ تا ۱٫۵ سانتی متر بوده و در جلوی عبور سنگ ها انسدادی وجود نداشته باشد.

چندین جلسه باری شکستن سنگها ضروری است؟

بسته به اندازه سنگ و جنس سنگ تعداد جلسات سنگ شکنی از ۱ تا ۳ جلسه فرق می کند. لازم به ذکر است حداکثر تعداد دفعات سنگ شکنی ۳ جلسه است و در صورت عدم جواب و عدم خرد شدن سنگها باید از روشهای دیگر استفاده شود.

دستورات قبل از سنگ شکنی

۱٫ باید محل سنگ و اندازه آن با سونوگرافی و عکس مشخص گردد.

۲٫ شب قبل، از روغن کرچک و مایعات صاف شده جهت تخلیه روده ها و بهتر مشخص شدن سنگ زیر دستگاه باید استفاده شود.

۳٫ در صورت حامله بون یا اختلال انعقادی خون به علت مصرف داروهای رقیق کننده خون از قبیل آسپرین وارفارین، باید پزشک را آگاه ساخت؛ چرا که در موارد فوق سنگ شکنی ممنوع است.

۴٫ سنگ شکنی برون اندامی به صورت سرپایی بوده و نیاز به بیهوشی ندارد.

دستورات پس از عمل سنگ شکنی:

۱٫ در صورت درد مقاوم به درمان، تب و لرز پس از سنگ شکنی، باید به بیمارستان مربوطه مراجعه کرد.

۲٫ اغلب با مصرف مایعات فراوان و مسکن خوراکی درد پس از سنگ شکنی بهبودی پیدا می کند.

۳٫جهت اطلاع از دفع سنگ پس از سنگ شکنی، باید با بررسی ادرار دفع شده از دفع سنگ ریزه ها مطلع شد.

۴٫ سونوگرافی و عکس کنترل ۷۲ ساعت پس از سنگ شکنی جهت ارزیابی نتیجه درمان انجام می شود.

سنگ شکنی از طریق پوست یا PCNL

PCNL به معنی خروج سنگ های کلیه از طریق پوست و بدون شکاف جراحی باز می باشد. در این روش با بیهوشی عمومی یا نخاعی در این بیمار یک سوند حالب گذاشته شده و سپس در موقعیت خوابیده به صورت، روی تخت جراحی قرار می گیرد و سپس با تزریق ماده حاجب از طریق سوند حالب و عکس برداری همزمان با استفاده از اشعه X و یا استفاده از دستگاه سونوگرافی موقعیت کلیه و سنگ داخل آن را دقیقاً مشخص می کنند و یک عدد سوزن از ورودی مناسب وارد کلیه می شود و با خروج ادرار از سوزن از مناسب بودن آن اطمینان حاصل می کنیم. در مرحله بعد مسیر بین پوست و کلیه را بدون اینکه برش جراحی داده شود با استفاده از گشاد کننده ها، گشاد کرده و سپس یک عدد لوله در داخل کلیه گذاشته می شود و با عبور دوربین به داخل کلیه و آندوسکوپی داخل کلیه محل سنگ را مشخص و با لیزر یا لیتوکلاست سنگ را کاملاً خرد کرده و با پنس بیرون آورده می شود. امروزه بیش از ۹۶ درصد سنگ های بزرگ کلیه به روش PCNL قابل درمان هستند. برتری بزرگ PCNL نسبت به عمل جراحی باز عدم شکاف بزرگ پوستی و همچنین عدم دستکاری کلیه می باشد و همچنین از یک بخیه به جای ۲۵ تا ۳۰ بخیه عمل جراحی باز استفاده می شود که این کار باعث درد کمتر پس از عمل و زیبائی پوست و برگشت هر چه سریعتر بیمار به کار و فعالیت روزمره می شود.

آیا سوراخ کردن کلیه باعث آسیب به کلیه می شود؟

 بر اساس مطالعات زیاد و ثابت شده، محل سوراخ شدن کوچک کلیه پس از چند روز ترمیم شده و آسیب به گوشت کلیه در مقابل عمل جراحی باز بسیار ناچیز است.

در سنگ های منفرد بیش از ۹۶ درصد مواقع PCNL موفقیت آمیز است. در سنگ های شاخ گوزنی و متعدد، درصد موفقیت PCNL حدود ۹۰ درصد بوده و سنگ های ریز باقیمانده با سنگ شکنی برون اندامی قابل درمان می باشند.

زمان انجام عمل PCNL چقدر است؟

 بسته به مهارت جراح زمان انجام عمل PCNL از ۳۰ دقیقه تا ۹۰ دقیقه طول می کشد.

زمان بستری در بیمارستان چقدر است؟

 اکثر بیماران یک شب بستری می شوند ولی ممکن است تا ۲ الی ۳ شب نیز طول بکشد.

توصیه های قبل از عمل:

۱٫ بیمار حتماً مصرف آسپرین و داروهای رقیق کننده خون را یک هفته قبل از عمل جراحی قطع کند.

۲٫ عفونت ادرار فعال باید درمان شود.

۳٫ در صورت وجود هر گونه بیماری خونی، قلبی و عروقی و ریوی با دکتر مربوطه مشاوره انجام شود.

توصیه های پس از عمل:

۱٫ استراحت نسبی و عدم انجام کارهای سنگین جهت جلوگیری از خونریزی احتمالی به مدت ۱۰روز

۲٫ مصرف مایعات زیاد

۳٫ عدم زور زدن و برداشتن چیزهای سنگین

۴٫ وجود خون در ادرار یک تا دو هفته پس از عمل طبیعی است.

عوارض احتمالی PCNL :

عوارض احتمالی PCNL که با درصد بسیار پایین ممکن است حین عمل اتقاق بیفتد عبارتند از:

۱٫ آسیب احتمالی به روده که در ۲ درصد موارد ممکن است اتقاق بیفتد.

۲٫ خونریزی از کلیه ها و محل لوله که بسیار نادر بوده و در نیم تا دو درصد موارد اتفاق می افتد که با آمبولیزاسیون قابل درمان است.

۳٫ عفونت ادراری که بسیار نادر و در ۰٫۲۵ درصد موارد دیده می شود.

سنگ شکنی درون اندامی یا TUL

به سنگ شکنی درون اندامی سنگ هایی که در لوله حالب (رابط بین مثانه و کلیه ها) گیر می کنند گفته می شود. وقتی سنگ از کلیه حرکت کرده و به لوله حالب می افتد باعث انسداد و تخریب کلیه و درد وحشتناکی می گردد که به صورت ناگهانی به سراغ بیمار آمده و او را زمین گیر می کند. در صورت عدم دفع خودبه خودی سنگ برای درمان آن از TUL استفاده می شود.

در این روش با بی حسی نخاعی با استفاده از دوربین بسیار باریک به نام یورتروسکوپ و عبور آن به حالب محل دقیق سنگ را مشخص و با دید مستقیم با استفاده از لیزر یا لیتوکلاست سنگ را کاملاً خرد کرده و با پنس خارج می کنیم. در بعضی از مواقع جهت تسهیل در عبور سنگ های خرد شده یا انجام سنگ شکنی برون اندامی یک عدد سوند باریک دابل جی در داخل حالب گذاشته شده و پس از ۴ هفته به صورت سرپایی خارج می شود.

در این روش بدون شکاف یک وجبی روی شکم بیمار سنگ به صورت آندوسکوپی و به صورت سرپایی و بدون بستری درمان می شود.

درصد موفقیت عمل TUL:

در سنگ های حالب تحتانی و میانه بالای ۹۵ درصد سنگ ها به این روش قابل درمان هستند. در سنگ های حالب فوقانی و نزدیک کلیه در صورت موفقیت بین ۸۰ تا ۷۵ درصد بوده و بزرگترین حسن کار TUL دفع انسدادی ناشی از سنگ و انجام سنگ شکنی برون اندامی می باشد.

زمان عمل TUL چقدر است؟

بسته به مهارت جراح این کار از ۵ دقیقه تا ۳۰ دقیقه طول می کشد.

طول بستری در بیمارستان چقدراست؟

پس از رفع بی حسی نخاعی از ۴ تا ۵ ساعت بیمار از بیمارستان مرخص می شود.

آیا برای همه سنگ هایی که در حالب گیر می افتند TUL انجام می شود؟

سنگ هایی که در حالب گیر می افتند اگر اندازه آنها زیر ۴ میلی متر باشد ۹۰ درصد خودبه خود دفع می شوند و سنگ های بین ۴ تا ۶ میلی متر تا ۷۰ درصد دفع خودبه خودی دارند.

در صورت اندازه بزرگ سنگها بیش از ۶ میلی متر، درد مقاوم به درمان، تب و لرز و افرادی که تک کلیه ای هستند، حتماً باید TUL اورژانس انجام شود.

توصیه های پس از عمل سنگ شکنی چیست؟

اغلب نوع سنگ پس از سنگ شکنی خارج و جهت تجزیه فرستاده می شود و بر اساس نوع سنگ دستورات درمان برای بیمار داده می شود که در رأس آنها مصرف مایعات زیاد و مصرف کم نمک می باشد.

منبع: drsmh

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک