جراحی های سنگ کلیه

جراحی های سنگ کلیه

جراحی های سنگ کلیه

بیماری سنگ کلیه و تومورهای دستگاه ادراری شایعترین موارد تشخیص داده شده در دوره ی میانسالی هستند. این موارد ممکن است سبب انسداد و عفونت در کلیه ها، حالب ها و عفونت در مثانه شوند.

سنگ های ادراری (اورولیتیاز)

سنگ کلیه رسوبی از محلول ها یا مواد معدنی و نمک ها می باشد. این رسوب هایی که سنگ نامیده می شوند در سیستم جمع آوری کلیه (کالیس ها و لگنچه) انباشته می شوند. ایجاد سنگ ممکن است بر اثر هیپرکالمی (عدم تحرک یا بیش فعالی پاراتیروئید)، اگزالات (اگزالیک اسید و گلیکولیک اسید ادرار)، و اسید یوریک (پورین های غذایی) و یا به دلیل سیستینوری (اختلال متابولیک آمینو اسیدها) ایجاد شود.

یک عفونت یا انتهای یک بخیه ی آزاد پس از جراحی می تواند به عنوان یک هسته ی اولیه و یک کانون برای شکل گیری سنگی در حالب عمل کند. در اغلب موارد سنگ کلیه از جای خود برداشته شده و از کلیه به سمت حالب حرکت می کند. اگر سنگ ها به اندازه ی کافی کوچک باشند به مثانه می روند و دفع می شوند. سنگ های باقی مانده سبب انسداد در مسیر جریان ادرار در هر ناحیه ای از سیستم ادراری می شوند و بایستی برداشته شوند.

کولیک کلیه درد شدیدی است که در زمانی که سنگ یا قطعاتی از آن به طور جزئی یا کامل کالیس ها یا لگنچه را مسدود کند، ایجاد می شود.

حفظ عملکرد کلیه اولین هدف از فرایندهای جراحی در اورولیتیاز می باشد. لیتوتومی به برداشتن رسوبات از سیستم ادراری اطلاق می شود. لیتوتریپسی خرد کردن سنگ های ادراری است که با دفع آن ها ادامه می یابد. کمولیز یا تجزیه ی شیمیایی حل کردن رسوبات با یک ماده ی شیمیایی است. پس از برداشتن سنگ از هر نقطه ای از دستگاه ادراری- تناسلی، باید آن را در یک ظرف خشک قرار داده شده و برای تجزیه ی شیمیایی به آزمایشگاه آسیب شناسی فرستاده شود.

سنگ شکنی و یا برداشتن سنگ از طریق پوست

برای اجرای سنگ شکنی و یا برداشتن سنگ از طریق پوست، سیم راهنما تحت فلوروسکوپی از درون یک سوزن آنژیوپلاستی از قسمت پهلو به لگنچه وارد می شود. این جراحی را در بخش رادیولوژی و تحت بیهوشی موضعی نیز می توان انجام داد. در اتاق جراحی برای وارد کردن لوله نفروستومی یا نفروسکوپ از دیلاتورها در کنار سیم راهنما استفاده می شود تا قسمت نفروستومی بزرگ (دیلاته) شود.

به منظور بالا آمدن موضع جراحی بیمار در وضعیت پرون مودیفای شده قرار می گیرد. سنگ های کلیه با پنس سنگ یا سبد سنگ برداشته شده و یا با سنگ شکن خرد می شوند.

سنگ شکنی برای سنگ های بزرگی مانند استاگبورن که از لگنچه به کالیس ها منشعب شده و ممکن است به میزنای نیز کشیده شود، ضروری خواهد بود.

مواردی مانند اندازه، چگالی، ترکیب و موقعیت سنگ در انتخاب اورولوژیست برای نوع سنگ شکنی و یا سایر روش های دفع سنگ تاثیر گذار می باشد.

* سنگ شکنی اولتراسوند

در این روش از امواج مافوق صوت برای شکستن سنگ ها به قطعه های کوچکتر استفاده می شود. این جراحی معمولا تحت بیهوشی نخاعی یا جنرال اجرا می شود.

نفروسکوپ فایبر اپتیک انعطاف پذیر و یا غیر قابل انعطاف از راه پوست وارد می شود؛ سپس پروب اولتراسوند توخالی فلزی که امواج پر فرکانس ساتع می کند از راه نفروسکوپ به موضع جراحی می رسد. پروب، تحت دید در تماس با سنگی که از طریق رادیولوژی یا فلوروسکوپی در لگنچه تشخیص داده شده قرار می گیرد. زمانی که انرژی اولتراسوند جذب شود سنگ شکسته می شود و خرده های سنگ نیز از طریق ساکشن از راه پروب آسپیره می شوند. برای درناژ موقت ممکن است از یک لوله ی نفروستومی در لگنچه استفاده شود که معمولا پس از دو هفته برداشته می شود.

* سنگ شکنی الکتروهیدرولیک

در این روش از یک سنگ شکن الکتروهیدرولیک برای اعمال یک تخلیه ی الکتریکی در مایع استفاده می کنیم که سپس این تخلیه به یک موج ناگهانی هیدرولیکی تبدیل می شود و اگر پروب در مسیر صحیح قرار داشته باشد سنگ متلاشی می شود. قطعات بزرگتر با پنس سنگ “randall” برداشته و کوچکترها با شستشو به بیرون تخلیه می شوند. برای ادامه ی شستشو تا چند روز بعد از سنگ شکنی در قسمت نفروستومی یک لوله قرار داده می شود. این فرایند می تواند تحت بی حسی لوکال یا با سداتیوها و بی درد کننده های وریدی اجرا شود.

نفرولیتوتومی/ پیئلولیتوتومی

ممکن است برای برداشتن و دفع سنگ های بزرگی مانند سنگ های شاخ گوزنی که از کالیس ها یا لگنچه به بیرون دفع نشده اند به جراحی با برش باز نیاز باشد. برای مکان یابی و برداشتن سنگ رسوب کرده در طی جراحی از معاینه ی مستقیم نفرون ها با استفاده از نفروسکوپ کمک گرفته می شود. برای تشخیص سنگ های بزرگ نیز از اولتراسوند استفاده می کنیم. در طی جستجوی و بیرون آوردن سنگ با روشی مطمئن شریان کلیه بسته می شود تا بدون از دست رفتن عملکرد کلیه، ناحیه ای بدون خون و زمانی طولانی برای جراح تامین شود.

تجزیه ی شیمیایی از طریق پوست

در این روش برای دفع کامل تمام ذرات باقی مانده پس از سایر فرایندهای لیتوتومی، از طریق لوله ی نفروستومی همی اسیدرین را با هدف قلیایی کردن سنگ های سیستئینی و اسید اوریکی و حل شدن آن ها تزریق می کنیم.

سنگ شکنی برون اندامی با امواج شوکی

* سنگ شکنی کیسه ی آب

در این روش بیمار ابتدا یک هوشبر مداوم جنرال یا اپیدورال دریافت می کند و سپس در مجاوری یک کیسه ی بزرگ مایع بر روی تخت جراحی پوزیشن می گیرد.

با فلوروسکوپی مکان سنگ تعیین می شود و در یک دوره ی شصت ثانیه ای در حدود هزار و پانصد موج اولتراسوند با جریان های ولتاژ بالا از زیر تخت جراحی تولید شده و از طریق کیسه ی آب به بدن منتقل می شوند. انرژی امواج شوک بصورت الکترونیکی تولید شده و با لنزهای آکوستیک متمرکز می شوند. برخورد امواج صوتی به مجاورت سنگ ها باعث خرد شدن آن ها می شود. پس از هر دوره ی صد و پنجاه تا دویست تایی موج، تمرکز روی سنگ دوباره با فلوروسکوپی بررسی می شود. امواج با تنفس بیمار و فاز استراحت قلب همسو می شوند و برای جلوگیری از منقطع شدن ریتم قلب یک الکتروکاردیوگرام موج آر بیمار را مانیتور می کند. زمانی که جریان برقرار می شود امواج بلند در اتاق جراحی منتشر می شوند، در نتیجه هم برای بیمار و هم برای پرسنل باید از محافظ گوش استفاده شود.

برای تولید امواج شوک همچنین می توان از ترانس دیوسرهای پیزوالکتریک با ژنراتور الکترونیک نیز استفاده کرد. این ترانس دیوسرها بر روی یک ظرف استوانه ای کاسه مانند نصب می شوند و یک غشای نرم و مایع روی این ظرف تماس با پوست بیمار را برقرار می سازد. تصاویر اولتراسوند از یک سیستم کانونی شده ی اولتراسوند تولید می شوند و برای تنظیم قرار گیری سنگ در کانون امواج شوک به کار می روند.

منبع: smartsurgeon

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک