سنگ دستگاه ادراری یکی از ناراحت کننده ترین بیماری ها است . شیوع آن در مردان بیش از زنان است . بیشتر در دهه سوم تا پنجم زندگی دیده می شود . انواع مختلف سنگ ادراری وجود دارد ولی اغلب سنگها از جنس اگزالات کلسیم هستند . سنگ ها در لگنچه کلیه ، حالب ، مثانه ودر پیشابراه دیده می شوند . اندازه سنگ کلیه ، از چند میلیمتر تا چند سانتی متر متغیر بوده وممکن است منفرد یا متعدد باشد .

دستگاه ادراری از چند بخش اصلی تشکیل شده است:۱- کلیه ها که وظیفه آنها تولید ادرار است ۲- لگنچه که ادار پس از تولید شدن وارد آن میشود ومحل ایجاد اغلب سنگهای ادراری است سنگهای لگنچه معمولا باعث ایجاد درد نمیشوند مگر اینکه راه لگنچه را مسدود نمایند

۳- میزنای یا حالب که ادرار را از لگنچه به مثانه منتقل میکند . اگر سنگ از لگنچه وارد حالب شود ، درد شدیدی در پهلو وشکم بیمار ایجاد می گردد که گاه همراه با تهوع ، استفراغ ، سوزش ادرار ودر آقایان درد بیضه است .

۴- مثانه که محل ذخیره ادرار پیش از دفع است . اگر بنابه دلایلی مثل بزرگ شدن پرستات ، تنگی مجرای ادراریا مثانه عصبی تخلیه مثانه دچار اشکال شود ویا به علت سوء تغذیه یا اختلالات سوخت وساز بدن (متابولیک ) در کودکان ترکیب طبیعی ادرار تغییر کند ، فرد مستعد سنگ مثانه میگردد.
۵- مجرای ادرار که ادرار را از مثانه به خارج منتقل میکند . سنگ کلیه یا مثانه ممکن است در هنگام دفع در مجرای ادرار گیر کند وسبب بند آمدن ادرارشود .

درمان سنگ کلیه

درمان سنگ کلیه شامل دو قسمت است :۱- پیشگیری از تشکیل سنگ جدید ۲- درمان سنگ فعلی

پیشگیری از سنگ کلیه

جهت پیشگیری از تولید سنگ جدید علاوه بر رعایت رژیم غذایی نیاز به انجام آزمایش خون وآزمایش ادرار ۲۴ ساعته از نظر بررسی وجود یا عدم وجود املاحی است که شما را مستعد سنگ سازی می کنند . وهمچنین در صورتیکه در گذشته سنگی دفع کرده اید تجزیه آن سنگ نیز کمک کننده است . آزمایشات خون وادرار بایشتی به فاصله ۲تا ۶ هفته بعد از دفع سنگ انجام شوند .

ویادتان باشد که حین انجام این آزمایشات بایستی رژیم غذایی معمول روزانه تان را داشته باشید . براساس این آزمایشات پزشکتان دستور غذایی ودارویی مخصوص هر نوع سنگ کلیه را به شما میدهد . جهت درمان سنگ کلیه علاوه بر رعایت رژیم غذایی که به آن اشاره میشود نیاز به اقدامات تشخیصی آزمایشگاهی وتصویر برداریاز نظر تعیین محل سنگ ، ایجاد یا عدم ایجاد انسداد در مسیر ادرار وبالاخره اندازه سنگ میباشد .

چقدر باید آب ومایعات مصرف کرد ؟چه مقدار آب خوردن مهم نیست . چقدر ادرار داشتن مهم است . ممکن است فردی در محیطی گرم زندگی کند یا فعالیت روزانه اش زیاد باشد ، روزی ۸ لیوان آب بخورد ، ولی بدلیل تعریق زیاد باز کافی نباشد . فرد مبتلا به سنگ کلیه باید آنقدر آب بخورد که روزانه بیش از ٢ لیتر ادرار داشته باشد ونباید هیچ وقت احساس تشنگی کند وهمیشه باید قبل از آنکه احساس تشنگی کند آب بنوشد .

افزایش مصرف مایعات باعث افزایش میران ادرار وکاهش غلظت مواد محلول در ادرار وبروز کمتر سنگ می شود . مصرف آب قبل خواب، بویژه اهمیت بالایی دارد. توصیه میشود افرادی که سابقه سنگ کلیه دارند قبل از خواب حداقل دو لیوان آب بنوشند به گونه ای که نصف شب یک بار برای ادرار کردن بیدار شوند و سپس یک لیوان دیگر آب نوشیده و مجددا بخوابند.

جنس سنگ کلیه

شایع ترین نوع سنگ کلیه ، سنگ های کلسیمی هستند. شاید حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد از انواع سنگ های کلیوی سنگ های کلسیمی هستند. این سنگ های کلسیمی هم عموما” به صورت نمک های کلسیم هستند. یعنی مثلا” اگزالات کلسیم یا فسفات کلسیم، بعد از سنگ های کلسیمی، سنگ های عفونی، اسید اوریکی و سایر انواع سنگ ها شیوع دارند. ولی اکثر افرادی که گرفتار سنگ کلیه می شوند، در واقع گرفتار سنگهای کلسیمی هستند.

این کلسیم ممکن است ، بیش از حد از روده جذب شود. ما در طول روز حدود هزار میلی گرم کلسیم مصرف می کنیم که از این مقدار چیزی حدود یک سومش جذب می شود. اگر این میزان جذب به هر دلیلی افزایش یابد، مثلا” میزان کلسیمی که مصرف می کنیم، زیاد باشد،می تواند باعث تشکیل سنگ شود. ممکن است، میزان کلسیمی که از طریق کلیه دفع می شود، به دلیل یک بیماری افزایش یابد. البته این بیماری ها عموما” بیماری های مربوط به استخوان و هورمون های مربوط به آن هستند. مثلا” در بیماری هیپرپاراتیروئیدی ، برداشت کلسیم از استخوان ها افزایش می یابد و می رود که از کلیه دفع شود و تبعا” غلظتش در ادرار افزایش یافته و باعث تشکیل سنگ می شود. در بعضی از موارد هم کلسیمی که به کلیه می رسد زیاد نیست ولی خود کلیه به دلیل مشکلی که دارد، بیش از حد کلسیم را دفع می کند. ماجرا از این قرار است: حدود ۹۵ درصد کلسیمی که در ابتدای واحدهای کلیوی وارد ادرار می شود، دوباره در کلیه باز جذب می شود. اگر کلیه ای نتواند این ۹۵درصد کلسیم را باز جذب کند، مسلما” غلظت کلسیم ادرار بالا می رود و زمینه ساز تشکیل سنگ می شود.

علامتهای سنگ حالب

تهوع واستفراغ

تکرر ادرار

دردوسوزش در حین ادرار کردن

انسداد سنگ در حالب ممکن است موجب عفونت کلیه شود.

علائم سنگ حالب

تب و لرز

درد پهلو و پشت

تهوع و استفراغ

اسهال

ادرار بدبو و کدر

تکرر ادرار

سوزش و درد هنگام ادرار کردن

در این صورت درمان ضروری است. برای بعضی از سنگ‌ها اورتروسکوپی بهترین درمان می‌باشد.

منبع : متخصص درمان سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: