جنس سنگ کلیه

شایع ترین نوع سنگ کلیه ، سنگ های کلسیمی هستند. شاید حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد از انواع سنگ های کلیوی سنگ های کلسیمی هستند. این سنگ های کلسیمی هم عموما” به صورت نمک های کلسیم هستند. یعنی مثلا” اگزالات کلسیم یا فسفات کلسیم، بعد از سنگ های کلسیمی، سنگ های عفونی، اسید اوریکی و سایر انواع سنگ ها شیوع دارند. ولی اکثر افرادی که گرفتار سنگ کلیه می شوند، در واقع گرفتار سنگهای کلسیمی هستند.

این کلسیم ممکن است ، بیش از حد از روده جذب شود. ما در طول روز حدود هزار میلی گرم کلسیم مصرف می کنیم که از این مقدار چیزی حدود یک سومش جذب می شود. اگر این میزان جذب به هر دلیلی افزایش یابد، مثلا” میزان کلسیمی که مصرف می کنیم، زیاد باشد،می تواند باعث تشکیل سنگ شود. ممکن است، میزان کلسیمی که از طریق کلیه دفع می شود، به دلیل یک بیماری افزایش یابد. البته این بیماری ها عموما” بیماری های مربوط به استخوان و هورمون های مربوط به آن هستند. مثلا” در بیماری هیپرپاراتیروئیدی ، برداشت کلسیم از استخوان ها افزایش می یابد و می رود که از کلیه دفع شود و تبعا” غلظتش در ادرار افزایش یافته و باعث تشکیل سنگ می شود. در بعضی از موارد هم کلسیمی که به کلیه می رسد زیاد نیست ولی خود کلیه به دلیل مشکلی که دارد، بیش از حد کلسیم را دفع می کند. ماجرا از این قرار است: حدود ۹۵ درصد کلسیمی که در ابتدای واحدهای کلیوی وارد ادرار می شود، دوباره در کلیه باز جذب می شود. اگر کلیه ای نتواند این ۹۵درصد کلسیم را باز جذب کند، مسلما” غلظت کلسیم ادرار بالا می رود و زمینه ساز تشکیل سنگ می شود.

 بهترین درمان سنگ ادراری

تمامی سنگ های کلیوی قابل شکستن با دستگاه سنگ شکن نیستند. ایده آل آن است که اندازه سنگ کوچک تر از ۱۵ میلی متر (۵/۱ سانتی متر) باشد؛ بنابراین افرادی که سنگ کلیه دارند نبایند منتظر شوند که اندازه سنگ آن ها بیشتر شود. میزان موفقیت سنگ شکن برای سنگ های کلیوی زیر ۱۵ میلی متر روی هم رفته ۸۵ درصد است.

هر قدر اندازه سنگ کلیه بزرگ تر باشد، قطعات ناشی از شکستن بیشتر شده و درد بیمار بیشتر می شود. باید پس از سنگ شکن به بیمار کمک کرد که هم درد وی کمتر شود و هم این که قطعات سنگ را بتواند دفع کند.

اگر سنگ از کلیه خارج شود از شانس موفقیت سنگ شکن کاسته می شود. هر قدر سنگ در حالب در طول حالب پایین‌تر بیاید از احتمال موفقیت سنگ شکن کاسته می شود، طوری که در حالب تحتانی به کمتر از ۵۰ درصد می رسد. اگر اندازه سنگ کلیه بزرگ تر از ۶ میلی متر باشد شانس دفع آن از طریق حالب کمتر می شود و این گونه سنگ ها معمولا نیاز به روش های تهاجمی همراه با بی هوشی برای خارج کردن پیدا می کنند.

فردی که سنگ بزرگ تر از ۵ میلی متر در داخل کلیه دارد، بهتر است آن را سنگ شکن کند؛ چون اگر این سنگ از کلیه خارج شود هم بیمار مبتلا به درد شدید می شود و هم شانس موفقیت سنگ شکن کاهش می یابد و ممکن است نیاز به عمل جراحی پیدا کند. علاوه بر آن با گذشت زمان به اندازه سنگ افزوده می شود. امروزه بسیاری از سنگ های حالب را که نمی توان سنگ شکن کرد، می توان با سنک شکنی درون اندامی درمان نمود ولی آن، هم یک اقدام تهاجمی است و هم نیاز به بیهوشی و بستری شدن در بیمارستان دارد و همیشه نیز موفقیت آمیز نیست، ضمن این که هزینه بیمار افزایش می یابد.

در سنگ های حالب تحتانی و میانه بالای ۹۵ درصد سنگ ها به این روش قابل درمان هستند. در سنگ های حالب فوقانی و نزدیک کلیه در صورت موفقیت بین ۸۰ تا ۷۵ درصد بوده و بزرگترین حسن کار TUL دفع انسدادی ناشی از سنگ و انجام سنگ شکنی برون اندامی می باشد.بسته به مهارت جراح این کار از ۵ دقیقه تا ۳۰ دقیقه طول می کشد.پس از رفع بی حسی نخاعی از ۴ تا ۵ ساعت بیمار از بیمارستان مرخص می شود.سنگ هایی که در حالب گیر می افتند اگر اندازه آنها زیر ۴ میلی متر باشد ۹۰ درصد خودبه خود دفع می شوند و سنگ های بین ۴ تا ۶ میلی متر تا ۷۰ درصد دفع خودبه خودی دارند.در صورت اندازه بزرگ سنگها بیش از ۶ میلی متر، درد مقاوم به درمان، تب و لرز و افرادی که تک کلیه ای هستند، حتماً باید TUL اورژانس انجام شود.

درمان سنگ کلیه با جراحی PCNL

برای جراحی بسته، بیمار به طور کامل بیهوش می شود، یک برش حدود ۲-۳ سانتی متر در پشت یا پهلو ایجاد می گردد واز طریق این برش یک دوربین وارد کلیه شده وسنگ را با سنگ شکن خرد و خارج می نماید.

سنگ شکنی در دو قسمت انجام می شود، در داخل لوله ی حالب و در داخل کلیه. در لوله ی حالب زمانی اقدام به سنگ شکنی می شود که جلوی عبور ادرار از لوله ی حالب گرفته شده باشد. به این علامت در اصطلاح پزشکی آب آوردگی کلیه یا (هیدرونفروز) گفته می شود. برای سنگ هایی که در داخل کلیه باعث درد، خونریزی و گرفتن سر حالب و آب آوردگی کلیه و همچنین بروز عفونت های کلیه شود، نیاز به سنگ شکنی احساس می شود. البته لازم به توضیح است که دو نوع سنگ شکنی وجود دارد:
۱) سنگ شکنی درون اندامی که برای سنگ های مثانه و حالب بکار می رود و در این حالت پس از بیهوش کردن بیمار، دستگاهی از طریق مجاری ادرار به داخل مثانه یا حالب فرستاده شده و با دید مستقیم توسط سنگ شکن که انواع مختلفی دارد شکسته می شود. ۲) در سنگ شکنی برون اندامی، احتیاجی به بیهوشی بیمار نیست و سنگ شکن با سنگ تماس مستقیم نداشته و از طریق امواج الکترومگنتیک از راه دور سنگ را خرد می کند.

سنگ شکن با امواج شوک دهنده از خارج از بدن، تکنیکی است که در آن می توان بدون انجام جراحی سنگهای کلیه و حالب را درمان نمود. در این روش از امواج با انرژی بالا که قابلیت عبور از بافتهای بدن را دارند، جهت شکستن سنگ به قطعات بسیار کوچکتر استفاده می شود. بعلت اندازه کوچک سنگهای حاصله از طریق ادرار و بدون هیچ مشکلی از بدن دفع می شوند

عوارض درمان سنگ کلیه با سنگ شکن

گاهی اوقات بعد از چند روز ممکن است در ادرار خون وجود داشته باشد. عبور سنگ خرد شده می تواند سبب بروز ناراحتی در فرد شود. گاهی نیز سنگ بطور کامل نشکسته است و انجام روشهای درمانی دیگر مورد نیاز خواهد بود.

منبع : متخصص عمل سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک