حفظ سلامت کلیه‌ها

 

یکی از ارکان حفظ سلامت انسان، محافظت از کلیه ها در برابر آسیب‌هاست. بیماری‌های کلیوی در مراحل اولیه کاملا بی‌علامت هستند، بنابراین تنها راه اطلاع از بیماری‌های کلیوی در این مراحل ابتدایی، انجام آزمایش‌های مربوطه است. برخی علایم ممکن است نشان‌دهنده ابتلا به بیماری کلیوی باشند که در صورت وجود هر یک از آنها حتما باید به پزشک مراجعه کرد تا آزمایش لازم را درخواست کند. این آزمایش‌ها روی نمونه خون و ادرار انجام می‌شوند و گاهی برای اطمینان از نتایج آنها باید بیش از یک بار انجام شوند.

پیشگیری از آسیب کلیوی

 

برای پیشگیری از این مساله با هر روشی که امکان پذیر باشد باید فشارخون را کنترل کرد. پرفشاری مزمن خون یکی از شایع‌ترین علل نارسایی کلیه در مردان و زنان است. اگر فردی سیگاری است، باید آن را ترک کند. مصرف سیگار علاوه بر خطرهای دیگری که برای سلامت دارد، خطر نارسایی کلیه را هم افزایش می‌دهد. با ترک سیگار، فشارخون هم کاهش خواهد یافت و این مساله خود عامل مهم دیگری در کاهش خطر نارسایی کلیه است. پرهیز از مصرف بی‌رویه داروها و نوشیدن آب به اندازه کافی، از عوامل دیگر موثر در کاهش آسیب به کلیه‌ها هستند.

متاسفانه رعایت نکردن اصول تغذیه مناسب و عدم کنترل قند یا فشارخون یا توجه‌نکردن به علایم تغییر تعداد دفعات ادرار یا حجم ادرار و… به مرور زمان می‌تواند باعث نارسایی کلیه شود. نارسایی کلیه، مرحله نهایی بیماری کلیوی است و هنگامی اتفاق می‌افتد که کلیه‌ها دیگر قادر به انجام کاری که به عهده‌شان است، نیستند. این اتفاق موقعی می‌افتد که ۸۵ تا ۹۰ درصد بافت هردو کلیه از بین رفته باشد. در چنین وضعیتی باید دیالیز انجام شود. عملیات دیالیز جایگزینی برای بسیاری از وظایف و مسوولیت‌های طبیعی کلیه‌ است. این روش درمانی به فرد امکان می‌دهد با اینکه کلیه‌هایش به خوبی کار نمی‌کند، بتواند به حیات خود ادامه دهد. یادمان باشد که دیالیز باعث بهبود بیماری کلیوی نمی‌شود و فقط جایگزینی برای کلیه از دست رفته است.

نشانه های بیماری کلیه

 

تورم اطراف چشم ها به خصوص در هنگام صبح و در مراحل پیشرفته ترف تورم تمام بدن به ویژه ساق ها، کف آلود بودن ادرار، اضافه وزن غیرارادی(ناشی از تجمع مایع در بدن)،بی اشتهایی، تهوع و استفراغ، احساس کسالت عمومی، خستگی، سردرد، سکسکه ی مکرر، خارش عمومی بدن.* نخستین یافته آزمایشگاهی، وجود آلبومین(نوعی پروتئین) در ادرار استکه ممکن است ۵ تا ۱۰ سال قبل از ایجاد سایر نشانه ها مشخص شود و«میکروآلبومینوری» نام دارد.

با پیشرفت نفروپاتی دیابتی، تعداد بیتشری از گلومرول ها در اثر گلومرولواسکلروز گرهی از بین می روند و در این زمان می توان مقادیر زیاد آلبومین دفع شده در ادرار را با ازمایش ادرار معمولی مشخص نمود.

در این مرحله، نمونه برداری(بیوپسی) کلیه به وضوح وجود بیماری را نشان می دهد. در آزمایش ادرار، گلوکز نیز ممکن است دیده شود(به خصوص در صورت کنترل نبودن قندخون). کراتینین سرم و نیتروژن اوره خون(BUN) ممکن است در اثر پیشرفت اسیب کلیوی افزایش یابند.* درمان نفروپاتی دیابتی عبارت است از کاهش سرعت پیشرفت آسیب کلیوی و کنترل عوارض مرتبط با ان. درمان اصلی پس از اثبات وجود پروتئینوری، استفاده از داروهای بازدارنده آنزیم مبدل آنژیوتانسین(ACEI) است که معمولاً مقدار پروتئینوری را کاهش می دهد و سرعت پیشرفت نفروپاتی راکمتر می کند. سطوح قند خون بیمار را باید به طور دقیق کنترل نمود.

از این طریق، پیشرفت بیماری به ویژه در مراحل بسیار زودرس آن(مرحله میکروآلبومینوری) آهسته تر می شود. داروهای کنترل قندخون عبارتند از داروهای خوراکی کاهش دهنده ی گلوکز خون و انسولین. تعدیل رژیم غذایی به کنترل قند و پروتئین خون کمک می کند. دیالیز یا پیوند کلیه در موارد وجود بیماری مرحله ی انتهایی کلیه ضرورت دارد. در دیابت نوع یک می توان از پیوند توام کلیه و لوزالمعده استفاده کرد.

شیوه ی زندگی و عفونت های ادراری

 

کمبود خواب و بی نظمی الگوی استراحت همراه با سیگار کشیدن مصرف الکل و برنامه ی غذایی نا منظم می توانند تاثیری تعیین کننده در دستگاه ایمنی داشته باشند و به بروز عفونت های مزمن و تکرار شوند منجر شوند.

درمان عفونت های ادراری

 

عفونت های ادراری می توانند دردناک باشند و شما را اذیت کنند. برای کاهش درد، تا زمان اثر کردن دارو و از بین رفتن عفونت، با انجام کارهای زیر می توانید به خودتان کمک کنید:
-زیاد آب بنوشید و از نوشیدنی هایی که مثانه را تحریک می کنند. بپرهیزید. قهوه، الکل، مرکبات و کافئین می باشند، از این جمله هستند که مثانه را تحریک کرده و موجب تکرر ادرار یا نیاز فوری به دفع ادرار می شوند.
-یک حوله گرم(نه داغ)روی شکم تان بگذارید تا فشار و ناراحتی آن کاهش یابد
پس از ادرار یا مدفوع کردن آن ناحیه را از جلو به عقب بشویید.
-بلافاصله پس از رابطه جنسی ادرار کنید و یک لیوان آب بنوشید.

پس از درمان صحیح عفونت های دستگاه ادراری، به ندرت مشکل خاصی پیش می آید ؛ ولی اگر سراغ درمان نروید، تنها از علائم بیماری عذاب نمی کشید، بلکه این عفونت ممکن است موجب عفونت مزمن کلیه ها شود و کلیه های شما را برای همیشه از کار بیندازد. نوجوانان هم در معرض ابتلا به این عارضه هستند. اگر همزمان با ابتلا به این عفونت حامله هم باشید، خطر تولد نوزادی کمتر از وزن طبیعی یا نوزاد نارس افزایش خواهد یافت.
پس این علائم را جدی بگیرید و مراقب خودتان باشید.

در بحث درمان، هدف ما از بین بردن میکروب درون سیستم ادراری است که با تجویز آنتی‌بیوتیک مناسب و کافی صورت می‌پذیرد ولی برای ریشه‌کن کردن و جلوگیری از عود عفونت در صورت وجود بیماری زمینه‌ای یا ناهنجاری‌های مادرزادی سیستم ادراری که باعث افزایش شیوع و عود عفونت می‌شود، باید پس از تشخیص این عوامل، با درمان طبی یا جراحی اقدام به حذف و درمان بیماری‌های مساعدکننده و زمینه‌ساز عفونت کرد. البته طول درمان برحسب سن، جنس و محل عفونت در افراد متفاوت است.

منبع : متخصص اورولوژی تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک