post_image

حفظ مثانه در سرطان مثانه

گاها”در بیماران مبتلا به سرطان مهاجم مثانه می توان مانع از برداشت کل مثانه شد. خطر احتمالی این روش افزایش احتمال عود بیماری است.

انواع روش های حفظ مثانه :

- برداشت کامل تومور مثانه از طریق مجرای ادراری
- برداشت قسمتی از مثانه
- شیمی درمانی و رادیوتراپی که بعد از برداشت تومور از راه مجرای ادراری انجام می شود.

 خطر عود در صورت حفظ مثانه :

بین ۶۰-۳۰ % از بیمارانی که حفظ مثانه داشته اند، دچار عود خواهند شد که درحدود نیمی از آنها سرطان مهاجم است. اگر این اتفاق رخ دهد درمان پیشنهادی فوراً سیستکتومی خواهد بود.
بقای کلی در بیمارانی که دچار عود شده اند و سپس سیستکتومی شده اند، ۵۰-۴۰ % است؛ این مقدار۲۰-۱۰% کمتر از افرادی است از همان ابتدا رادیکال سیستکتومی شده اند. این موضوع هنگام تصمیم به درمان خیلی مهم است.

برداشت کامل تومور مثانه از طریق مجرای ادراری)رادیکال ( TURBT :

رادیکال TURBT روشی است که در آن پزشک از یک سیستوسکوپ برای مشاهده و بررسی پوشش مثانه و برداشتن نواحی که درگیر هستند استفاده می شود. این کار مشابه درمانی است که برای تومور های سطحی مثانه انجام می شود.
هر چند رادیکال TURBT کمی سخت تر و دردناکتر از درمان استاندارد TURBT است؛ به این صورت که پزشک نواحی که به نظر درگیر می آیند را به همراه لایۀ عضلانیِ زیرشان تا حد پوشش چربی دور مثانه بر می دارد.
چند هفته بعد از رادیکال TURBT ، پزشک از یک سیستوسکوپ برای بررسی داخل مثانه استفاده می کند. اگر هیچ علامتی مبنی بر وجود سرطان دیده نشد، وضعیت بیمار دائماً پیگیری می شود.
اگر شواهدی دال بر سرطانی بودن مشاهده شد ، بهتر است کل مثانه برداشته شود ، گاهی قبل از جراحی، بیمار شیمی درمانی هم می شود.

برداشت قسمتی از مثانه :

این نوع جراحی به گونه ای است که در آن تومور مثانه به همراه مقداری از بافت اطراف آن برداشته می شود ولی در عین حال بافت سالم مثانۀ بیمار باقی می ماند. جراحی از طریق خط وسط شکم انجام می شود. غددلنفاوی که درگیر هستند هم برداشته می شوند. این کار سیستکتومیِ پارشیال نامیده می شود.
سیستکتومی پارشیال نمی تواند برای همۀ بیماران انجام شود، انجام آن در بیمارانی امکان پذیر است که دارای شرایط خاصی باشند ، مثل : وجود یک تومور منفرد در قسمت فوقانی مثانه .
بیمارانی که مبتلا به عود سرطان مثانه هستند و یا درگیری مجرای ادراری هستند کاندیدای خوبی برای سیستکتومی پارشیال نیستند.
مزیت سیستکتومی پارشیال این است که به فرد اجازه می دهد تا به صورت معمول ادرار کند و معمولاً با عملکرد جنسی فرد تداخل ندارد. از مضرات این نوع درمان این است احتمال عود سرطان بیشتر است. حدود ۷۰% بیماران بقای نسبتاً طولانی دارند.

برداشت غدد لنفاوی :

مایع لنف مثانه به غدد لنفاوی موجود در لگن تخلیه می شود. اگر سرطان به غدد لنفاوی گسترش پیدا کرده باشد، احتمال این که سرطان به جاهای دیگر هم منتشر شده باشد بیشتر است.این حالت خطر عود سرطان را به طور چشمگیری افزایش می دهد.
قسمت مهمی از رادیکال سیستکتومی برداشتن تمام غدد لنفاوی است که شاید دارای سلول های سرطانی باشد. در این جراحی غدد لنفاوی ناحیۀ لگن و در بعضی موارد گره های لنفاوی نواحی دورتر برداشته می شوند.

روش حفظ عصب :

در مردان :

در مردان ، برداشتن پروستات و کیسه های منی می تواند باعث آسیب به اعصاب مربوط به نعوظ شود. مردانی که می خواهند تواناییشان برای داشتن نعوظ حفظ شود می توانند جراحی حفظ عصب داشته باشند، که باعث کاهش آسیب به اعصاب می شود. این روش فقط برای مردانی استفاده می شود که شواهدی مبنی بر درگیریِ گردنِ مثانه، مجرای ادراری که داخل پروستات است ، وجودکارسینوما درجا و سرطان پروستات نداشته باشند.
حدود ۵۰-۳۰ % از مردانی که سیستکتومی با حفظ عصب داشته اند می توانند یک تا دو سال بعد از جراحی ، نعوظ لازم برای داشتن رابطۀ جنسی را داشته باشند. بیشتر این مردان برای داشتن یک نعوظ به یک داروی خوراکی مثل “وایاگرا –Viagra ” نیاز خواهند داشت.
خطری که به صورت بالقوه در جراحی های حفظ عصب وجود دارد این است که مقدار ناکافی بافت سرطانی از اطراف اعصاب برداشته شود و شاید مقداری باقی مانده داشته باشد. هر چند مطالعات مختلف نشان داده اند که میزان عود سرطان مثانه در مردانی که رادیکال سیستکتومی داشته اند و مردانی که جراحی حفظ عصب داشته اند یکسان است ، البته وقتی بیماران کاملاً قبل از جراحی بررسی شده اند.
در خانم ها : درخانم ها جراحی حفظ عصب به صورت برداشت دقیق بافت هر طرف واژن است جایی که اعصاب مربوط به عملکرد جنسی قرار دارند. جراحی حفظ عصب می تواند مانع از خشکی واژن، درد هنگام رابطۀ جنسی و از دست دادن توانایی داشتن ارگاسم شود.

عوارض جراحی :

بیشتر از ۶۰% بیمارانی که رادیکال سیستکتومی و تغییر مسیر ادرار داشته اند عوارض مختلفی را بروز دادند. شایع ترین و جدی ترین عوارض ، شامل عفونت ، باز شدن زخم ، خونریزی و آمبولی ریوی می باشد. تجربۀ جراح و بیمارستان در انجام سیستکتومی به همراه سن و بیماری های دیگر روی احتمال وقوع عوارض تأثیر می گذارند.

شیمی درمانی بعد از سیستکتومی :

در بعضی موارد که شیمی درمانی قبل از جراحی داده نمی شود، شیمی درمانی زمانی بعد از جراحی توصیه می گردد ) شیمی درمانی ادجوونت (adjuvant chemotherapy- . در این موارد هنگام جراحی مثانه و برداشتن آن بیماری وسیع تر از ارزیابی اولیه دیده می شود . مثلاً شیمی درمانیِ بعد از سیستکتومی در بیمارانی که توانایی تحمل آن را داشته باشند و دارای یکی از شرایط زیر باشند :
· تومور به بافت چربی دورِ مثانه رسیده باشد (مرحلۀ T3 یا بالاتر)
· غدد لنفاوی آن ناحیه درگیر باشند.

نتایج : نتایجِ رادیکال سیستکتومی دربیماران مبتلا به سرطان مثانه به مرحله و گسترش سرطان و درگیری گره های لنفاوی بستگی دارد.

منبع : دکتر احتجاب

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک