post_image

در بیماران مبتلا به سنگ‌های راجعه، ارزیابی کامل متابولیک برای تشخیص و درمان عوامل خطرزای قابل اصلاح لازم است تا از حملات آتی پیشگیری شود و یا حل شدن سنگ تسریع گردد.

 سنگ کلیه، مشکل شایعی است که پزشکان مراقبت‌های اولیه با آن روبه‌رو می‌شوند و می‌تواند منجر به عوارض قابل توجهی شود. نسبت شانس این که سنگ کلیه در مردی تا سن ۷۰ سالگی ایجاد شود ۱ به ۸ است. میزان عود ۱۰ ساله پس از ایجاد اولین سنگ اگزالات کلسیم بدون درمان به ۵۰ می‌رسد. این نسبت می‌تواند در بیماران در معرض خطر متابولیک بسیار بالاتر باشد. بدین ترتیب بیماران مبتلا به سنگ اولیه باید مورد ارزیابی خطر قرار گیرند. بیماران دارای سابقه خانوادگی سنگ، مبتلا به بیماری گوارشی همزمان مانند بیماری‌های التهابی روده، عفونت‌های مکرر ادراری یا سابقه نفروکلسینوز باید برای ارزیابی بیشتر به یک نفرولوژیست ارجاع شوند. بیماران فاقد این عوامل خطرزا باید ارزیابی ساده‌ای شوند که شامل سابقه غذایی، بررسی داروهای تسریع کننده ایجاد سنگ، آزمایش ادرار و اندازه‌گیری سطح کلسیم، فسفر، الکترولیت‌ها و اسید اوریک سرم است. آنالیز ترکیب سنگ جزیی جدایی‌ناپذیر از ارزیابی متابولیک است چراکه می‌تواند درمان را هدایت کند. تشخیص یک سنگ کلیه منفرد حاوی کلسیم برای اولین بار در بیماری که فاقد سابقه خانوادگی سنگ‌های کلیه است و یافته‌های طبیعی در ارزیابی متابولیک اولیه دارد را می‌توان با افزایش مصرف مایعات برای حفظ برون‌ده ادراری به میزان حدود ۲ لیتر در روز درمان کرد. در صورتی که در آنالیز سنگ، سنگ اسید اوریکی یاسیستئینی تشخیص داده شود، ارزیابی متابولیک بیشتر با پروفایل خطر سنگ در ادرار ۲۴ ساعته ضروری است تا هم مداخلات غذایی و هم مداخلات دارویی هدایت شوند. به همین ترتیب، در بیماران فاقد سنگ در دسترس برای آنالیز یا در بیماران مبتلا به سنگ‌های کلسیمی متعدد، ارزیابی متابولیک بیشتر شامل پروفایل خطر سنگ در جمع‌آوری ادرار ۲۴ ساعته توصیه می‌شود.

نکته‌ای تکمیلی: سیکلوسپورین و تاکرولیموس، داروهای رایج استفاده شده در بیماران دارای پیوند آلوگرافت کلیه، تداخلات دارویی بسیاری دارند.

 هر داروی جدیدی (تجویز شده، بدون نسخه و داروهای گیاهی) که برای بیماری که پیوند کلیه شده است تجویز شده باید بررسی شود تا مشخص شود که داروی مزبور با داروهای مربوط به پیوند (مانند تاکرولیموس یا سیکلوسپورین) تداخلی دارد یا خیر. برخی داروها ممکن است سطح مهارکننده کلسی‌نورین را کاهش دهند و برخی دیگر ممکن است موجب مسمومیت با سیکلوسپورین یا تاکرولیموس شوند. در هر دو مورد، سلامت بیمار یا موفقیت پیوندکلیه بیمار ممکن است به خطر بیفتد. برای مثال، سنت جانز وارت (St Johns Wort) که یک فرآورده گیاهی است ممکن است سطح سیکلوسپورین را به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش دهد که به طور بالقوه منجر به پس‌زدن حاد می‌شود. داروهای متعدد تجویز شده رایج دیگری که می‌توانند با کاهش سطح سیکلوسپورین ارتباط داشته باشند شامل ریفامپین، فنی‌تویین و کاربامازپین هستند. در مقابل، دیلیتازم، وراپامیل و اریترومایسین ممکن است سطح سیکلوسپورین را افزایش دهند. سیکلوسپورین می‌تواند با متابولیسم استاتین‌‌های خاصی مانند سیمواستاتین تداخل کند که خطر رابدومیولیز ناشی از استاتین‌ها را افزایش دهد. در مورد هر دارویی که باید به بیمار پیوند کلیه شده و در حال مصرف تاکرولیموس یا سیکلوسپورین تجویز شود،‌ بررسی کامل از نظر تداخلات آن با این داروها باید انجام شود. اگر دارویی لازم باشد مصرف شود که تداخل قابل ملاحظه‌ای دارد، تعدیل دوز ممکن است با پیگیری دقیق سطح مهارکننده کلسی‌نورین لازم باشد. پایش دقیق یک قاعده همیشگی است.

 بیماری‌های کلیوی به طور گسترده‌ای توسط پزشکان مراقبت‌های اولیه مشاهده می‌شوند. تشخیص زودهنگام،‌ ارزیابی و درمان مناسب و یا ارجاع صحیح برای کمتر کردن مرگ‌و‌میر و عوارض قابل توجهی که در اثر بیماری‌های کلیوی ایجاد می‌شوند، ضروری هستند.

منبع : neurologists

 

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک