post_image

داروی آکسی بوتینین

شناسنامه مختصر دارو

نام های تجارتی : Ditropan XL, Cystrin, Contimin
دسته دارویی : داروی درمان بیماری های ادراری
میزان خطر مصرف بیش از دوز مجاز دارو : نسبتاً زیاد
میزان وابستگی و اعتیاد به دارو : کم
احتیاج به نسخه پزشک : بلی
قابل استفاده برای عموم : بلی

موارد استعمال آکسی بوتینین

آکسی بوتینین برای درمان بیماری بی اختیاری ادراری و تکرر ادرار بزرگسالان، مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین در درمان شب ادراری کودکان مؤثر می باشد. آکسی بوتینین موجب کاهش انقباض مثانه گشته و بدین طریق اجازه می دهد که مثانه مقدار زیادی ادرار در خود نگهداری نماید. آکسی بوتینین از طریق متوقف کردن گرفتگی و انقباض مثانه سبب تاخیر درامر خالی شدن مثانه می شود.

اشکال آکسی بوتینین:

 قرص، محلول
زمان مصرف دارو : ۲ تا ۴ بار در روز.
اندازه دوز مجاز مصرفی آکسی بوتینین: ۱۰ تا ۲۰ میلی گرم در روز

مصرف آکسی بوتینین:

اثرات این دارو ظرف ۱ ساعت پس از شروع درمان با دارو ظاهر می گردند. ضمناً این اثرات مدت ۱۰ ساعت پس از قطع مصرف هر دوز دارو در بدن دوام خواهند داشت.

طریقه نگهداری آکسی بوتینین:

 آکسی بوتینین باید در محفظه سربسته و در جای خشک و خنک دور از دسترس کودکان نگهداری شود. ضمناً از تابش نور محافظت گردد.

چگونگی قطع مصرف آکسی بوتینین:

 مصرف آکسی بوتینین را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید زیرا قطع ناگهانی مصرف آکسی بوتینین ممکن است به عود مجدد علائم بیماری منتهی شود.

عوارض آکسی بوتینین:

تعدیل دوز مصرفی آکسی بوتینین برای بچه ها و اطفال و همچنین سالخوردگان برای کاهش عوارض آکسی بوتینین ضروری می باشد. آکسی بوتینین ممکن است موجب تسریع در ابتلاء فرد به بیماری آب سیاه چشم گردد. از عوارض معمول مصرف آکسی بوتینین می توان به خشکی دهان، یبوست تهوع داغی و قرمزی صورت خشکی پوست و مشکلات مجاری ادراری اشاره نمود. ضمناً اگر پس از مصرف آکسی بوتینین دچار سردرد گیجی ظاهر شدن جوش چشم درد یا اختیار در بینایی گشتید با پزشک مشورت نمایید.

نکات احتیاطی مهم در مصرف آکسی بوتینین:

 اگر به امراض و دردهای زیر مبتلا می باشید حتماً قبل از مصرف این دارو پزشک معالج خود را در جریان قرار دهید:
* اگر به دردهای مزمن کبدی یا دردهای کلیوی دچار می باشید و یا میزان فشار خونتان بسیار بالاست.
* اگر غده پروستات شما بیش از حد بزرگ شده است و یا دچار مشکلات قلبی می باشید.
* اگر به طور متناوب دچار باد فتق می شوید یا به آب سیاه چشم مبتلا هستید.
* اگر دچار زخم گوارشی می باشید و یا داروهای دیگری را مصرف می نمایید.

مصرف آکسی بوتینین برای زنان حامله :

 چون مفید بودن آکسی بوتینین برای مصرف در دوران حاملگی ثابت نشده است و از آن گذشته ممکن است برای رشد نوزاد مضر باشد لذا بهتر است با پزشک مشورت شود.

مصرف آکسی بوتینین برای زنان شیرده :

چون مفید بودن این دارو به اثبات نرسیده است لذا بهتر است با پزشک مشورت شود.

مصرف آکسی بوتینین برای بچه ها و اطفال :

 برای بچه های زیر ۵ سال مجاز نمی باشد و توصیه نمی گردد. ضمناً برای بچه های بزرگتر کاهش دوز مصرفی مجاز آکسی بوتینین ضروری می باشد.

مصرف آکسی بوتینین برای افراد بالای ۶۰ سال :

کاهش دوز مصرفی مجاز آکسی بوتینین ضرورت دارد.

مصرف آکسی بوتینین درافراد بالای ۶۰ سال :

چون آکسی بوتینین می تواند موجب خواب آلودگی و اختلال در بینایی گردد، لذا کلیه رانندگان و افرادی که کارهای پرمخاطره انجام می دهند باید هنگام مصرف آکسی بوتینین از فعالیت های مربوطه دست بکشند.

اکسی بوتینین کلراید (به انگلیسی: Oxybutynin Chloride)

نامهای تجارتی : Ditropan – Exybutin

رده درمانی:

آنتی اسپاسمودیک مجاری ادراری

رده فارماکولوژیک:

نسل سوم آمین سنتتیک

اشکال دارویی: قرص ۵ میلی گرمی
مکانیسم اثر
مکانیسم اثر آنتی اسپاسمودیک اکسی بوتینین از طریق افزایش ظرفیت مثانه و کاهش فرکانس انقباضات عضله دترسور اعمال می‌شود. این دارو ، دارای اثرات آنتی موسکارینیک بر روی عضلهٔ صاف می‌باشد.

نکته از کتاب کاتزونگ:

بلوکرهای کولینورسپتورها یا آنتاگونیست‌های گیرنده‌های کولینرژیک یا داروهای آنتی کولینرژیک ، بر پایهٔ طیف عملکردشان (مسدود کردن گیرنده‌های نیکوتینی یا موسکارینی) به دو زیر گروه آنتاگونیست‌های موسکارینی و آنتاگونیست‌های نیکوتینی تقسیم می‌شوند که اکسی بوتینین جزو گروه آنتاگونیست‌های موسکارینی است.

 موارد مصرف

تنها مورد مصرف این دارو ، بعنوان آنتی اسپاسمودیک در مثانه نوروژنیک می‌باشد.

نکته از کتاب کاتزونگ: گلیکوپیرولات ، مت اسکوپولامین و اکسی بوتینین ، آنتاگونیست‌های موسکارینی هستند که در درمان فوریت ادرار (Urgency) در سیستیت خفیف و به منظور کاهش اسپاسمهای مثانه به دنبال جراحی‌های اورولوژیک استفاده می‌شوند. البته گلیکوپیرلوت و مت اسکوپولامین اثرات کمتری بر روی CNS دارند.

 طریقه مصرف

دربالغین:

۵ میلی گرم از راه خوراکی ، ۲ تا ۳ بار در روز تجویز می‌شود. حداکثر دوزاژ دارو ۵ میلی گرم چهار بار در روز است. در کودکان بزرگتر از ۵ سال : ۵ میلی گرم از راه خوراکی دو بار در روز تجویز می‌شود.حداکثر دوزاژ دارو ۵ میلی گرم ، سه بار در روز است .

 موارد منع مصرف

انسداد ناقص یا کامل دستگاه گوارش
گلوکوم
سرطان پروستات
میاستنی گراو
ایلئوس آدینامیک
مگاکولون
کولیت اولسراتیو (کولیت اولسروز)
بیماران مسن و ناتوان مبتلا به آتونی روده
اوروپاتی انسدادی
توجه : از اکسی بوتینین کلرید در افراد مسن ، مبتلایان به نوروپاتی اتونوم ، بیماری کلیه و کبد و در ریفلاکس ازوفاژیتیس، باید با احتیاط استفاده کرد.

 تداخلات دارویی

اثرات آنتی کولینرژیک این دارو ، به دنبال مصرف سایر داروهای آنتی کولینرژیک ، نظیر داروهای ضد افسردگی ، فنوتیازین‌ها و هالوپریدول تشدید می‌گردد.
اثرات تضعیف کنندگی این دارو بر روی دستگاه عصبی مرکزی به دنبال مصرف سایر داروهای تضعیف کننده سیستم اعصاب مرکزی نظیر : آنتی هیستامین‌ها ، نارکوتیک‌ها و داروهای آرامبخش و خواب آور تشدید می‌گردد.

 عوارض جانبی

در دستگاه اعصاب مرکزی: سرگیجه ، بی خوابی ، خواب آلودگی ، برافروختگی
در دستگاه قلب و عروق: طپش قلب ، تاکی کاردی
در دستگاه تناسلی ادراری: ایمپوتانس (ناتوانی جنسی) ، احتباس ادراری ، اشکال در ادرار کردن
در پوست: کهیر ، راش ، واکنش‌های شدید آلرژیک در بیماران حساس به آنتی کولینرژیک‌ها.
در دستگاه گوارش: تهوع ، استفراغ ، یبوست
در سایر دستگاهها: کاهش تعریق ، تب ، مهار ترشح شیر
توجه مهم: در صورت ایجاد واکنش افزایش حساسیت و یا علایم دیسترس تنفسی یا اشکالات عروقی و یا بروز تحریک در سیستم اعصاب مرکزی ، باید مصرف اکسی بوتینین را فورا قطع نمود

منابع : واضح و راسخون

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک