post_image

داروی کلومیفن سیترات

کلومیفن سیترات

سامانه‌شناسی نام (آیوپاک)

۲-(۴-(۲-chloro-1,2-diphenylethenyl)
phenoxy)-N,N-diethyl-ethanamine

داده‌های بالینی

AHFS/Drugs.com

Micromedex Detailed Consumer Information

رده بارداری.

B3 (Au), X (ایالات متحده آمریکا)

وضعیت حقوقی

S4 (Au), POM (UK), ℞-only (U.S.)

Routes

50 mg tablets

داده‌های فارماکوکینتیکی

فراهمی زیستی

High (>90%)

Metabolism

Hepatic (with enterohepatic circulation)

نیمه‌عمر

۵-۷ days

دفع

Mainly renal, some biliary

شناسه

شماره سی‌ای‌اس

۹۱۱-۴۵-۵ Y

ATC code

G03GB02

پاب‌کم

CID 2800

بانک‌دارو

DB00882

کم‌اسپایدر

۲۶۹۸ Y

UNII

1HRS458QU2 Y

KEGG

D07726 Y

ChEBI

CHEBI:3752 Y

ChEMBL

CHEMBL1200667 Y

داده‌های شیمی

فرمول

C26H28ClNO

وزن مولکولی

۴۰۶ or 598.10 (with citrate)

SMILES

eMolecules & PubChem

InChI[نمایش]

InChI=1S/C26H28ClNO/c1-3-28(4-2)19-20-29-24-17-15-22(16-18-24)25(21-11-7-5-8-12-21)26(27)23-13-9-6-10-14-23/h5-18H,3-4,19-20H2,1-2H3 Y
Key:GKIRPKYJQBWNGO-UHFFFAOYSA-N Y

N(what is this?) (verify)

کلومیفن سیترات (به انگلیسی: CLOMIPHEN CITRATE)‏

رده درمانی: داروهای هورمونی تعدیل کننده انتخابی گیرنده استروژن

اشکال دارویی: قرص

مصرف کلومیفن سیترات

کلومیفن سیترات برای‌ درمان‌ ناباروری‌ ناشی از کاهش‌ یا فقدان‌تخمک‌گذاری در زنان‌ و نیز ناباروری‌ مردانی‌ که‌ تولید اسپرم‌ در آنها کافی نیست‌، به‌کار برده‌ می‌شود. این‌ ترکیب‌همچنین‌ در درمان‌ بی‌کفایتی عملکرد جسم‌زرد و نیز تشخیص‌ نارسائی‌ محورهیپوتالامیک‌ ـ هیپوفیز ـ غده‌ فوق‌ کلیه‌ مفیدمی‌باشد. به‌منظور ارزیابی‌ عمل‌تخمدان‌هادر تخمک‌گذاری‌ نیز استفاده‌شده‌است‌. کلومیفن سیترات معمولاً پنج روز در ماه مصرف می شود. کلومید نام تجاری داروی کلومیفن سیترات است. کلومید یک استروئید آنابولیک بشمار نمیرود بلکه دارویی است که برای خانمها تجویز میشود زیرا به باروری آنها کمک میکند این مسئله از آنجا سرچشمه میگیرد که کلومیفن سیترات ،عمل تخمک گذاری را در خانمها تحریک میکند و از این جهت قابلیت زیادی دارد . و برای این منظور کلومید اثرات استروژن را در بدن کاهش داده یا از بین میبرد یا میتوان اینگونه بیان کرد که کلومید یک استروژن مصنوعی است که دارای خواص آگونیستی و آنتا گونیستی بوده و ساختمان شیمیایی و عملکرد آن به داروی نولوادکس شباهت دارد.
وقتی کلومید وارد بافتهای مورد نظر میشود از پیوند استروژن با گیرنده های مرتبط جلوگیری میکند . بنابراین کاربرد بالینی کلومید این است که با فیدبک منفی استروژن ها که در محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان وجود دارد ، مخالفت کند.در نتیجه این عمل ،LH و FSH بیشتری آزاد میشود. البته این مسئله هم به نوبه خود به تخمک گذاری کمک میکند.
کلومید همچنین در درمان آقایانی که تعداد اسپرم در آنها پایین میباشد و مقدار تستسترون در آنها پایین تر از حد نرمال میباشد کاربرد دارد.زمانی که آقایان کلومید مصرف میکنند با افزایش ترشح هورمون LH مواجه میشوند که ای امر سبب میشود تولید تستسترون طبیعی در بدنشان بالا برود. و ورزشکاران با استفاده از این قابلیت ویژه کلومید متواند در پایان دوره مصرف استروئید(یعنی همان زمانی که ترشح تستسترون آندروژنی کاهش یافته است) بهره برده و ترشح تستسترون آندروژنی بدن خود را به سطح نرمال برگردانند. در نظر داشته باشید که اگر ترشح تستسترون آندرژنی به حد نرمال بازنگردد مسلما زمانی که مصرف استروئیدهای آنابولیک قطع میشود قدرت و حجم بدست آمده در طی دوره ، به نحو چشمگیری کاهش میابد.
این مسئله از آنجا سرچشمه میگیرد که هورمون کاتابولیک کورتیزول در صورت عدم حضور تستسترون (یا سایر آندروژن ها) به یک نیروی قالب تبدیل شده و روی سنتز پروتین عضلات تاثیر می گذارد و این مسئله بلافاصله بدن را در شرایط کاتابولیسمی قرار داده و عضلات جدید را از بین میبرد و در واقع لومیفن با تاثیر خود باعث میشود که شرایط آنابولیسمی بدن تا حد زیادی حفظ شده و در حالت کاتابولیک (تجزیه و تحلیل رفتن بافت عضلانی) قرار نگیرد.

عوارض کلومیفن سیترات

کلومیفن‌ عمدتا دارای‌ اثرات‌ ضداستروژنی‌ بوده‌ و بعضا خواص‌استروژنی‌ نیز دارد. کلومیفن سیترات با اتصال‌رقابتی به‌ گیرنده‌های‌ استروژن‌ در سلولهای ‌هیپوتالاموس‌، مانع‌ اثر مهاری‌ استروژن‌بر آزادشدن‌ گنادوتروپین‌ها و در نتیجه‌افزایش‌ LH و FSH می‌گردد. افزایش ترشح گنادوتروپین هاموجب‌ بلوغ‌ فولیکول‌های‌ تخمدانی‌، افزایش‌ پیک‌ LH قبل‌ از تخمک‌گذاری‌، تخمک‌گذاری ‌و در نهایت‌ تکامل‌ جسم‌ زرد می‌شود. در ناباروری‌ مردان‌ نیز از طریق‌ افزایش‌ترشح‌ LH و FSH، اثر درمانی‌ خود را اعمال‌می‌کند.

مهم‌ترین‌ عوارض‌ عبارتنداز تشکیل‌ کیست‌ تخمدان‌، بزرگ‌ شدن‌ بیش‌از حد تخمدان‌، بزرگ‌ شدن‌ بافت‌ فیبروئیدرحم‌، شکم درد و بروز سندرم‌ قبل‌ از قاعدگی . همچنین در حاملگی به دنبال مصرف کلومیفن احتمال چندقلوزایی وجود دارد.

از آنجا که آقایان مایلند بعد از دوره مصرف استروئید بلافاصله با پدیده افزایش تولید تستسترون مواجه شوند و به همین دلیل عده زیادی مصرف کلومید را با HCG (Hormone chorionic gonadtropin) ترکیب کنند که این عمل ظرف یک یا دو هفته پس از قطع مصرف استروئیدها صورت میکیرد.زمانی که HCG در دوره مصرف قرار میگیرد بیضه ها مجددا از توانایی طبیعی و نرمال برخوردار شده و در مقابل LH آندروژنی واکنش نشان میدهند یعنی از دوره طولانی سکون و عدم فعالیت خارج شده و فعالیت طبیعی خود را از سر میگیرد ، زمانی که HCG متوقف میشود باز هم به درمان بها کلومید تنها ادامه دهید.HCG را بیشتر یک تا سه هفته مصرف نکنید زیا افزایش تستسترون و استروژن که حاصل مصرف کلومیفن سیترات میباشد باز هم میتواند فیدبک باز دارنده هیپوتالاموس را شروع کند .ورزشکاران باید حتما به این نکته توجه داشته باشند که تعین دوز مصرفی HCG و کلومید به نسبت هر دوره بسته به نوع داروی مصرفی و دوز مصرفی و همچنین طول دوره مصرف متفاوت میباشد و تعیین دوز دقیق از اهمیت ویژه ای برخوردار میباشدو این مسئله بدین معنی میباشد که اگر دوز تعین شده کمتر از دوز مورد نیاز بدن باشد تاثیر زیادی در بر نخواهد داشت و همچنین اگر دوز مصرفی بیش از دوز مورد نیاز بدن باشد میتواند نتیجه عکس داشته و هیپوفیز را کم کار کند و کلا ترشح تستسترون را متوقف نماید، پس توصیه میشود که تعین دوز مصرفی بسیار دقت نمائید.
زمانی که برنامه مصرف داروهای کمکی را تنظیم مینمائید حتما به این مهم توجه داشته باشید که نیمه عمر داروهای مصرفی در طی دوره را مد نظر داشته باشید مثلا داروی تزریقی سوستانون نیمه عمر بالایی داشته و حدود چهارده روز در بدن فعال یاقی می ماند پس در نتیجه باید زمان شروع مصرف را دو هفته پس از آخرین تزریق یعنی درست زمانی که آندروژن کاهش میابد تنظیم نمائید بنابراین در نظر داشته باشید که اگر زودتر از این موعد اقدام به شروع مصرف نمائید با هیچ تاثیر مثبتی مواجه نخواهید شد.

یعنی نقص تجمع تخمک ها در تخمدان ، یکی از نقص های سیستم تولید مثلی بانوان است که در ۵ تا ۱۰ درصد خانمها اتفاق می افتد . (PCO) را به عنوان یک نقص می دانند و نه یک بیماری . در اصل یک واکنش بدن (خانمها) در مقابل مصرف بیش از حد مواد قندی و شیرینی جات است .

پیگیری این موضوع همان قدر که مهم و حیاتی است , می توان گفت که اصلا جای نگرانی نیست .

خلاصه ای از اتفاقاتی که در این نقص بوجود می آید را شرح می دهم تا کاملا با این موضوع آشنا شوید ، تا در قسمت آخر به درمان اشاره کنم .

همانطور که میدانید در هر ماه ۲۰ عدد تخمک در داخل تخمدان آماده بلوغ می شود ولی فقط ۱ عدد ازآنها بر همه غالب شده و از تخمدان خارج و به لوله فالوپ می رود تا آزاد شود و اما در مورد (PCO) چه اتفاقی می افتد ؟

به صورت طبیعی ، مصرف قند باعث تحریک پانکراس شده تا انسولین ترشح کند . ولی طی چرخه های فیزیولوژیکی بدن ، مصرف مقدار زیاد و بیش از حد ، قند به صورت چربی در بافتها ذخیره می شود وچاقی پیش می رود. حال این نکته حائز اهمیت است که تجمع چربی اطراف سلولها مانع ازاین می شود که انسولین به سلولها رسیده درنتیجه, کارباز کردن کانال عبوری گلوکز به داخل سلولها با مشکل مواجه می شود . تجمع قند در خون باعث شروع دیابت (نوع ۲) است .

از طرف دیگر زیادی تجمع قند در بانوان بر روی تخمدانها اثر گذاشته و تخمدانها ازخود واکنش نشان میدهند و شروع به تولید هورمون مردانه یا (آندروژن) می نمایند. این موضوع زیاد خوش آیند نیست ، زیرا آندروژن مانع از آزاد شدن تخمک از تخمدان شده و در نتیجه تخمکها در تخمدان تجمع کرده و حالت رشته تسبیح به خود می گیرد ( این موضوع درعکس سونوگرافی مشخص است). وقتی تخمکها آزاد نشوند پس جسم زردی (باقیمانده کیسه نگه دارنده تخمک) هم تولید نمی گردد. وقتی جسم زردی تولید نشود پس هورمون پروژسترون هم تولید نمی شود. مسلماً بدون حضور پروژسترون تنظیم چرخه قاعدگی بهم خورد و خونریزی های بدون نظم بوجود می آید. ادامه این موضوع در آینده باعث ناباروری و سرطان تخمدان می شود.

 علائم  :

۱) آکنه وجوشهای چربی زیاد.

۲) رشد بیش از حد موها در صورت و سینه.

۳) اضافه شدن وزن.

۴) درد در ناحیه پشتی و لگن خاصره.

۵) شروع علائم دیابت نوع دوم.

۶) فشار خون و تنگی نفس.

۷) قهوه ای و تیره شدن پوست در نواحی گردن ، بازوها و ساعد و همینطور در سینه.

۸) افزایش چربی (کلسترول) خون.

۹) مشکلات تخمک گذاری ماهانه.

 روشهای درمانی متعددی برای این موضوع پیشنهاد شده که شامل موارد زیر است :

 ۱) مهمترین و اصلی ترین موردی که می توان اشاره کرد رژیم غذایی بدون قند است . منظور از رژیم غذایی بدون قند این نیست که کلاً مصرف قند متوقف شود ! نه ، زیرا بدن برای سوخت و ساز احتیاج به قند دارد . برای این موضوع پزشکان توصیه به مصرف غذاهایی می کنند که سرعت جذب قند آنها در بدن پائین است ( low Glycemic Index ) . برای اطلاع از لیست اینگونه غذاها به آدرسهای زیر مراجعه نمایید :

 http://holisticonline.com/remedies/weight/weight_diet-Low-GI-foods.htm

http://www.southbeach-diet-plan.com/lowglycemicfoodlist.htm

 ۲) ورزش کردن باعث از بین رفتن چربیهای زائد بدن می شود و گلوکز به راحتی جذب سلولها شده و مشکلات (PCO) را به مرور از بین می برد.

 موارد پائین حتما باید تحت کنترل و دستور پزشک باشد :

 ۳) مصرف قرص (مِت فورمین) یا (گلوکوفاژ) که برای درمان نوع دوم دیابت که براثر چاقی بروز می کند ، تجویز می شود . مِت فورمین کنترل کننده انسولین برای رفع زیادی گلوکز خون است . این موضوع کمک می کند تا تولید تستسترون یا همان آندروژن کاهش پیدا کرده و مجدداً تخمک گذاری بعد از چند ماه برگردد . درضمن سرعت رشد موها را نیز کاهش می دهد.

 ۴) مصرف قرص (کلومیفن یا کلومیفن سیترات) ، این دارو تخمک گذاری را تحریک کرده و باعث رها شدن چندین تخمک می شود . دربانوان متاهل به دلیل آزاد شدن چند تخمک همزمان، موارد دو قلو یا چند قلو مشاهده شده است .

 ۵) تزریق هورمون ( FSH ) که کمک به رشد، بلوغ و نهایتاً آزاد سازی تخمکها میکند.

منابع: ویکی پدیا ، mahmoodlalegoon ، starbiotech

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک