وظایف پروستات

غده پروستات ترشحاتی قلیایی و شیری رنگ را در خود ذخیره و ترشح می‌کند که معمولا ۲۵ تا ۳۰ درصد حجم منی را به همراه سلول‌های اسپرم و مایع کیسه‌های منی‌ تشکیل می‌دهد.
در یک مرد سالم پروستات اندکی بزرگ‌تر از یک گردو است؛ در جلو و اندکی پایین‌تر از مثانه قرار دارد و پیشابراه را درست در زیر مثانه احاطه می‌کند و می‌توان در حین معاینه مقعدی آن را لمس کرد. پیشابراه درون پروستات با نام «پیشابراه پروستاتی» با دو مجرای انزالی به هم می‌پیوندد.

اسپرم درون بیضه‌ها تولید می‌شود و بعد وارد مجاری پیچ‌درپیچی روی بیضه به نام اپیدیدم می‌شود و در آنجا بالغ می‌‌شود. سپس از طریق دو مجرای کوچک عضلانی به نام «واز دفرانس» پس از پیچیدن به دور مثانه به کیسه‌های منی می‌رسد. در هنگام انزال عضلات جدار کیسه‌های منی و نیز پروستات منقبض می‌شوند و محتوای خود را به درون دو مجرای انزالی می‌ریزند.

این دو مجرای انزالی با عبور از میان پروستات به پیشابراه پروستاتی می‌ریزند و نهایتا این محتویات طریق آلت تناسلی از بدن خارج شود. مایع منی هم اسپرم را تغذیه می‌کند و هم خاصیت قلیایی آن اسپرم را در محیط اسیدی واژن زن حفاظت می‌کند.

پروستات از هزاران غده کوچک تولیدکننده مایع منی تشکیل شده است. به طور خاص پروستات یک غده برون‌ریز است. از این لحاظ به آن یک غده برون‌ریز می‌گویند که مواد ترشحی آن از راه مجاری‌ به بیرون از بدن می‌ریزد. غده‌های عرقی نمونه دیگری از غدد برون‌ریز هستند.

مایعی که پروستات تولید می‌کند یک سوم مایع منی را تشکیل می‌دهد.‌ مایعی که اسپرم را حمل و آ‌ن را تغذیه می‌کند. این مایع تولید شده به همراه اسپرم در کیسه‌های منی ذخیره می‌شود. کیسه‌های منی (وزیکول سمینال) در میان راست روده و مثانه و چسبیده به مثانه قرار دارند و به مجاری انزالی باز می‌شوند.

ترشحات کیسه منی غنی از فروکتوز (یک قند به عنوان منبع انرژی اسپرم)،‌ پروستاگلاندین‌ها (شکلی از اسیدهای چرب) و پروتئین‌ها هستند که باعث می‌شوند مایع منی در واژن زن منعقد شود. ترشحات پروستات غنی از کلسیم، روی، ویتامین C (اسید سیتریک)، اسید فسفاتاز، آلبومین و آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) هستند. ترشحات پروستات دارای بالاترین غلظت سیترات (ویتامین C) نسبت به هر بافت بدنی دیگر در انسان هستند. شاید این غلظت بالا نقشی در تولید مثل داشته باشد. روی (زینک) نیز در غلظت‌های بالا در ترشحات پروستات یافت می‌شود. زینک یک ماده ضد عفونی‌کننده شناخته شده‌ است و دانشمندان معتقدند نقشی در مقابله با عفونت‌های باکتریایی پروستات داشته باشد.

درمان بزرگی پروستات

درمان اختصاصی بزرگی خوش خیم پروستات به وسیله پزشک متخصص کلیه و مجاری ادرار بر اساس موارد زیر انجام می شود:**سن بیمار و وضعیت بهداشت عمومی و سابقه پزشکی او.** میزان گسترش بیماری**تحمل بیمار نسبت به داروهای اختصاصی، اعمال جراحی یا سایر درمان ها**آنچه در باره سیر بیماری انتظار می رود.**اولویت های مورد نظر بیمار.

چنانچه بزرگ شدگی پروستات در حد خفیف باشد ممکن است به درمان نیاز نداشته باشد زیرا بررسی ها نشان داده اند که بعضی از نشانه هایBPH در موارد خفیف بدون درمان برطرف می شوند. تشخیص این مسئله تنها پس از بررسی و معاینه دقیق به وسیله پزشک امکان پذیر است. چک آپ منظم به وسیله پزشک از نظر بروز مشکلات جدید ضرورت دارد.

عمل جراحی بزرگی پروستات

درمان های مخصوصBPHعبارتند از:**جراحی– عمل جراحی به منظور برداشتن بافت بزرگ شده پروستات در قسمتی که بر پیشابراه فشار می اورد، بدون دست زدن به بقیه بافت قسمت داخل و کپسول خارجی پروستات انجام می شود. جراحی ممکن است به صورت برداشتن پروستات از طریق پیشابراه((TURP ) یا برش پروستات از طریق پیشابراه(TUIP ) یا با استفاده از لیزر و یا با جراحی باز انجام شود.

درمان بزرگی پروستات بدون جراحی

درمان های غیر جراحی ۱ .اورتروپلاستی به وسیله بالون( که در آن لوله نازکی که دارای بادکنک است از راه سوراخ آلت به قسمت تنگ شده پیشابراه هدایت می شود و در آنجا، بادکنک باد می شود تا پیشابراه گشاد شود و ادرار جریان یابد)

ترموتراپی از طریق پیشابراه(TUMT)( که در آن با استفاده از وسیله ای موسوم به پروستاترون که از امواج میکرو برای ایجاد گرما و تخریب بافت اضافی پروستات استفاده می کند، تکرر ادرار و فوریت ادراری کاهش می یابد).

استفاده از داروهای کوچک کننده ( یا لااقل متوقف کننده رشد)پروستات، بدون انجام جراحی ۴ .افزایش دما از طریق پیشابراه( که روشی تحقیقاتی است و در آن از گرما که معمولاً به وسیله میکروویو ایجاد می شود برای کوچک کردن حجم پروستات استفاده می شود). ۵ .استفاده از اِستِنت(قالب) پروستات(که روشی تحقیقاتی است و در آن، استنت مخصوص از طریق پیشابراه تا ناحیه تنگ شده پیشابراه داخل می شود. سپس استنت مانند فنر باز می شود و بافت پروستات را به عقب می راند و پیشابراه اتساع پیدا می کند).

رژیم غذایی بزرگی پروستات

غذاهای پر ادویه، قهوه، الکل، توتون، و غذاهای غنی از چربی و قند می توانند پروستات را تحریک و تاثیر مواد مغذی ضروری مثل روی و ویتامین C را خنثی کنند.

جراحی بزرگی پروستات

بیمارانی که یک یا چند علامت از علایم‌ زیر را دارا باشند به عمل جراحی پروستات نیاز دارند:

- عفونت‌های مکرر ادراری

- سنگ مثانه

- خونریزی مکرر ادراری

- علایم نارسایی کلیه

- عدم پاسخ مناسب به درمان دارویی

روش‌های جدید درمان بزرگی پروستات مانند استفاده از امواج رادیویی، لیزر یا امواج مافوق صوت نیز در حال تحول بوده و هنوز نتایج طولانی مدت آنها مشخص نشده است.

تسکین درد پروستات با یوگا

یوگا می تواند گردش خون در پروستات و کارکرد آن را بهبود بخشد. همچنین به آرامش و کاهش تنش هم کمک کند. این ها دستگاه ایمنی را ضعیف می کنند و بهبود را به تاخیر می اندازند. یوگا را یک فعالیت روزمره ی خود کنید؛ یوگا می تواند در جلوگیری از بروز تنش بسیار مفید باشد.

به پشت دراز بکشید و در صورت لزوم تشکی زیر خود بیاندازید. زانوها را خم کنید و کف پاها را نزدیک به لمبرها بگذارید.

پاشنه ی پاها را به هم بچسبانید و زانوها را پایین بیاورید. کشاله ی ران را شل کنید و به مدت پنج دقیقه در این حالت بمانید.

التهاب پروستات اغلب ناشی از عفونت هایی مثل کلامدیا است که می تواند از طریق رابطه ی جنسی منتقل شود.

منبع : کتاب راهنمای پزشکی خانواده- پروستات و بیماری های آن

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک