post_image

سنگ کلیه یک بیماری نسبتا شایع در تمامی جوامع از جمله جامعه ما است. تا دو دهه قبل تنها درمان سنگهای کلیوی عمل جراحی بود که در آن پهلوی بیمار به اندازه ۱۰ سانتیمتر شکافته می شد و سنگ خارج می گردید. از خصوصیات سنگهای ادراری (سنگ کلیه، سنگ حالب، سنگ مثانه) عود آنها است. بیماری که تحت عمل جراحی قرار گرفته بود ممکن بود که بدنبال عود سنگ، مجددا تحت عمل جراحی قرار گیرد و هر بار که عمل تکرار می شد سخت تر و پر عارضه تر بود. اگر بیمار سنگ حالب داشت، عمل جراحی حساس تر بود و بعلت قطر اندک حالب، امکان ایجاد تنگی حالب پس از عمل جراحی وجود داشت.

در دو دهه گذشته با یشرفت تکنولوژی تغییرات شگرفی نیز در علم پزشکی در تشخیص و درمان بیماریها اتفاق افتاد. امروزه به کمک تکنولوژیهای پیشرفته، بیماریها را با سرعت و با دقت کافی می توان تشخیص داد و در بسیاری از موارد روشهای درمان غیر تهاجمی جایگزین روشهای تهاجمی و جراحی شده اند، یکی از این پیشرفتهای شگرف، ابداع دستگاه سنگ شکنی برون اندامی برای درمان سنگهای ادراری بود. این دستگاه از خارج از بدن امواج شوکی جهت شکستن سنگ به سنگ می تاباند، بدین علت اسم آنرا دستگاه سنگ شکن برون اندامی گذاشته اند، که در مقابل دستگاه سنگ شکن درون اندامی است که موضوع فعلی بحث ما نیست. اختراع دستگاه سنگ شکن انقلابی در درمان سنگهای ادراری ایجاد کرد و جایگزین روش جراحی شد که خیلی پر عارضه بود. دستگاه سنگ شکن در دهه ۱۹۸۰ در کشور آلمان ساخته شد و پس از آن استفاده از آن در دنیا عمومیت پیدا کرد. اکنون درمان با سنگ شکن شایعترین روش درمان سنگهای کلیه در سرتاسر دنیا شده است. مراکزی که دو دهه قبل نسبت به تهیه این دستگاه اقدام کردند، نسل قدیمی دستگاه را دارند. نسلهای جدیدتر دستگاه هم موثرتر بوده و هم درد کمتری ایجاد می کنند. مکانیسم عمل این دستگاه بر این استوار است که دستگاه با کمک یک تکنسین، سنگ ادراری را پیدا کرد و امواج شوکی را از خارج از بدن به سنگ شلیک می کند و منجر به خرد شدن سنگ می گردد. امواج شوکی که به سنگ داده می شوند دارای شدتهای مختلف هستند که از ولتاژ پائین شروع شده و رفته رفته ولتاژ افزایش می یابد تا سنگ خُرد شود. ممکن است برای خُرد شدن سنگ ۳۰۰۰-۲۰۰۰ شوک لازم باشد. اگر جنس سنگ سفت نباشد، به راحتی می شکند. اگر جنس سنگ خیلی نرم باشد تبدیل به پودر می شود. اگر جنس سنگ سفت باشد، سنگ یا نمی شکند و یا اینکه به قطعات درشت می شکند. عمل سنگ شکنی نیازی به بیهوشی و بستری شدن ندارد و سرپائی انجام می شود. نسلهای جدید دستگاه سنگ شکن هم اندازه کوچکتری دارند و هم اینکه سنگ را بطور موثرتری می شکنند.

درمان سنگهای کلیه با سنگ شکن

هر قدر اندازه سنگ کلیه بزرگتر باشد، قطعات ناشی از شکستن بیشتر شده و درد بیمار بیشتر می شود. باید پس از سنگ شکن به بیمار کمک کرد که هم درد وی کمتر شود و هم اینکه قطعات سنگ را بتواند دفع کند.

اگر سنگ از کلیه خارج شود از شانس موفقیت سنگ شکن کاسته می شود. هر قدر سنگ در حالب در طول حالب پائین تر بیاید از احتمال موفقیت سنگ شکن کاسته می شود، طوریکه در حالب تحتانی به کمتر از ۵۰ درصد می رسد. اگر اندازه سنگ کلیه بزرگتر از ۶ میلیمتر باشد شانس دفع آن از طریق حالب کمتر می شود و اینگونه سنگها معمولا نیاز به روشهای تهاجمی همراه با بیهوشی برای خارج کردن پیدا می کنند.

بعضی از بیماران را نمی توان سنگ شکن کرد، عممده ترین آنها عبارتند از: خانمهای حامله، و بیمارانیکه از داروهای ضد انعقادی مثل آسپرین و وارفارین استفاده می کنند. در خانمهای حامله باید در صورت امکان منتظر شد که زایمان انجام شود و در بیمارانیکه داروهای ضد انعقادی مصرف می کنند می توان با مشورت پزشک معالج موقتا دارو را قطع و بیمار را سنگ شکن نمود. تمامی خانمهائیکه در سن حاملگی هستند و دارای سنگ ادراری بوده و قصد حامله شدن دارند، حتما باید قبل از حامله شدن تکلیف سنگ ادراری خود را روشن کنند، و گرنه در حین حاملگی دچار مشکلات عدیده خواهند شد.

منبع : بیتوته

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک