post_image

از هزاران سال قبل، خارج کردن سنگ مثانه موضوعی بوده که ذهن جراحان را به خود مشغول داشته و دوبرش در قسمت شانه برای درآوردن سنگ تنها راه‌حل بوده است.

 در آن زمان به دلیل این‌که میکروب و تکنیک بیهوشی کشف نشده بود، تعداد زیادی از بیماران تحت عمل قرار می‌گرفتند. این عمل قرن‌ها ادامه داشت تا این‌که در سال ۱۸۵۰ با روش لیتیوتریت (سنگ‌شکنی) درمان آسان‌تر و خطرات کمتر شد. بعضی از جراحان از  اقدام به جراحی از راه شکم به علت مرگ‌ومیر و ضایعات فراوان اجتناب می‌کردند. ازدیاد این بیماری در مناطق گرمسیری مانند خاورمیانه مشاهده می‌شود که علت آن در ادرار غلیظ و کم است که موجب رسوب نمک‌های محلول می‌گردد. اغلب سنگ‌ها در آب و هوای گرم به‌واسطه فقدان آب کافی و رژیم مناسب پدیدار می‌شوند.

سنگ مثانه اکثر در اجتماعات فقیر و نیازمند وجود دارد. در مناطقی که با نقصان پروتئین مواجه هستند، بیماری بیشتر بوده و با افزودن پروتئین کافی به غذای افراد نسبت ابتلا کاهش می‌یابد. از طرفی دیگر در جوامعی که نقصان پروتئین وجود دارد، رژیم غذایی شامل مواد هیدروکربن است که این خود تولید اسیدوز ادراری، کم شدن حجم ادرار و ازدیاد اکسالات‌ها خواهد نمود که مورد فوق شاید بیشتر از کمبود پروتئین موثر باشد. روی هم‌رفته در مناطقی که آب و مواد غذایی به‌قدر کافی وجود دارد، نسبت مرض کمتر است.

عوارض سنگ مثانه

سنگ پس تشکیل، موجب تکرار حملات عفونی‌شده و ادامه آن باعث تشدید عفونت مثانه می‌گردد. به‌علاوه اگر سنگ مدت زیادی در مثانه بماند نه‌تنها خطر متاپلازی (غیرمعمولی شدن سلول‌ها در یک بافت) بلکه کارسینوم اسکوآموس (پولکی) نیز، بیمار را تهدید می‌کند.

همچنین سنگ‌های کوچک‌تر در گردن مثانه گیر کرده و باعث حبس ادرار می‌شوند یا در مجرا قرار گرفته، موجب انسداد می‌گردند.

راه های درمان سنگ مثانه

• شکستن مکانیکی: اگر اندازه سنگ کمتر از ۲ سانتی متر باشد و جنس آن نیز به مقدار کافی نرم باشد، با یک وسیله مکانیکی می توان سنگ را در داخل مثانه خرد و قطعات آن را خارج کرد.

• سنگ شکنی با وسایل غیرمکانیکی

• عمل جراحی باز: گاهی اندازه سنگ مثانه خیلی بزرگ است و یا اینکه تعداد بی شمار در داخل مثانه سنگ وجود دارد،در این موارد برای خارج ساختن سنگ نیاز به عمل جراحی است.

مهم ترین علل سنگ مثانه

• بزرگی پروستات در مردان، پروستات بزرگ شده مانع دفع کامل ادرار شده و رسوبات ادراری در مثانه جمع شده و سبب تشکیل سنگ می شوند.

• دیورتیکول مثانه: دیورتیکول عبارت از ایجاد یک کیسه در جدار مثانه (شکل ۱) و چون ادرار داخل این کیسه باقی می ماند، سبب تشکیل سنگ در داخل آن می شود.

• مثانه عصبی که اکثرا به علت ضایعات نخاعی ایجاد می شود.

• عفونت ادراری که فرد را مستعد ابتلا به سنگ مثانه می کند.

• هر نوع جسم خارجی در داخل مثانه: هر نوع جسم خارجی در داخل مثانه قرار گیرد در دور آن رسوبات جمع شده و به سرعت سنگ تشکیل می دهد.

منبع:گسترش آنلاین.هفت سیب

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک