post_image

شب ادراری

شب ادراری یکی از شایعترین مشکلات ادراری در کودکان و بخصوص در پسران سنین مدرسه میباشد و ۵% از کودکان در سنین ده سال و ۱% از بالغین دچار چنین مشکلی هستند . انتخاب نوع درمان و بخصوص پیشگیری از عود دراین بیماران بسیار مهم میباشد .

شب ادراری به معنای تخلیه کامل ادرار در طول خواب میباشد که شایعترین حالت آن نوع مونوسمپتوماتیک میباشد ، در این حالت علائم روزانه وجود ندارد .تعداد دفعات دفع ادرار یک تا سه مورد درهفته میباشد.هر شب در حدود ۵ الی ۷ میلیون کودک در آمریکا رخنتخواب خود را خیس میکنند . انورزی یکی از سه مشکل شایع ادراری در سنین کودکی میباشد . انورزی از اسم یونانی enourein به معنای دفع غیر ارادی ادرار گرفته شده است و تقریبا ۱۵% کودکان در سن ۵ سالگی مبتلا به انورزی اولیه شبانه میباشند و این میزان در سن ۱۳ الی ۱۵ سال به ۱% میرسد . هر ساله۱۵% از کودکان از انورزی بهبود میابند بطوریکه ۵% در سن ده سال و ۱% از بالغین هنوز دچار چنین مشکلی میباشند .انورزی در اکثریت موارد اولیه میباشد تقریبا ۲۵% الی ۳۵% این کودکان دچار انورزی ثانویه هستند . انورزی به میزان ۵۰% در پسران شایعتر از دختران است .

۱۵% از کودکان انورتیک دارای درگیری روزانه و ۱۵% دچارencopresis همراه میباشند .ریسک فاکتورهای انورزی شامل مصرف کافئین در حد ۲الی ۴ میکروگرم /کیلو / روز میباشد، میزان مصرف مایعات در کودکان مبتلا به انورزی بطورکلی کم است ولی بیشتر مایع دریافتی بعد از ساعت ۵ بعد از ظهر میباشد ، از عوامل موثر دیگر کاهش حجم آناتومیک مثانه است ،ناپایداری مثانه در این کودکان بصورت افزایش شدید تر انقباضات متناوب مثانه بدنبال افزایش فشار در آن میباشد و در صورتیکه این انقباضات همراه با فعالیت خودبخود عضلات کف لگن نباشد ، شب ادراری اتفاق خواهد افتاد .

شب ادراری به دفع غیرارادی ادرار در هنگام خواب، بعد از سنی که به‌طور طبیعی کودک باید کنترل ادراری شبانه‌ی خود را به ‌دست گیرد، اطلاق ‌‌می‌‌شود و از مشکلات شایع و ناتوان‌کننده در کودکان است. درمان شب ادراری شامل درمان‌های دارویی و غیردارویی ‌‌می‌‌باشد. ایمی‌ پیرا‌‌مین، آنتی‌کولینرژیک‌ها و دسموپرسین(DDAVP ) از داروهای مطرح در داروهای درمان هستند. دسموپرسین آنالوگ سنتتیک وازوپرسین بوده و عملکرد آن کاهش تولید ادرار است. از آن‌جا که ‌‌میزان اثر درمانی و عوارض ناشی از درمان شب ادراری با دسموپرسین در مطالعات مختلف متفاوت گزارش شده است، این مطالعه به منظور بررسی اثر دسموپرسین بر شب ادراری کودکان در زنجان طراحی شد.

روش‌بررسی شب ادراری :

در این مطالعه‌ی نیمه تجربی، ۱۲۶ کودک ۵ تا ۱۴ ساله دچار شب ادراری اولیه که طی سال‌های ۸۱ تا ۸۵ به‌ طور سریال به درمانگاه نفرولوژی اطفال مراجعه کردند، وارد مطالعه شدند. پس از کسب رضایت آگاهانه، پرسشنامه‌ای در مورد اطلاعات فردی و معاینات فیزیکی تکمیل شد. آزمایشات ادرار، کراتینین و الکترولیت‌های سرم انجام و پس از رد علل ثانویه شب ادراری، بر حسب سن و وزن کودک ۱۰ تا ۲۰ ‌‌میکروگرم از اسپری دسموپرسین داخل بینی تجویز شد. ‌‌میزان اثر و عوارض دارو ماهانه و به مدت شش ماه پیگیری شد.

یافته‌ها: از ۱۲۶ کودک، ۵۶ کودک (۴/۴۴ درصد) بهبودی کامل و ۴۸ نفر (۱/۳۸ درصد) بهبودی نسبی در شب ادراری داشتند. در مجموع بهبودی کلی ۵/۸۲ درصد بود. ۲۲ نفر (۵/۱۷ درصد) عدم بهبودی داشتند. تفاوت معنی‌داری بین سن، جنس و وجود استرس در زندگی با ‌‌میزان اثر دارو بر شب ادراری کودکان یافت نشد. کودکانی با سابقه‌ی فا‌‌میلی مثبت شب ادراری بهتر به دارو پاسخ دادند. در کل بیماران عارضه‌ای مشاهده نشد.

داروی دسموپرسین

رده درمانی:

 داروهای هورمونی .

اشکال دارویی:

اسپری بینی

مصرف دسموپرسین

دسموپرسین نوع ساختگی هورمون وازوپرسین طبیعی بدن است و در درمان دیابت‌ بی‌مزه‌ مصرف می شود. دسموپرسین در درمان شب‌ ادراری‌ اولیه‌ (در کودکان) و در شب‌ ادراری‌ همراه‌ با اسکلروز مولتیپل‌ نیز استفاده می شود. تزریق دسموپرسین، فاکتورهای انعقادی را در بیماری هموفیلی خفیف‌ نوع‌ A تقویت می نماید و بالاخره در پرنوشی موقت‌ و پرادراری‌ همراه‌ با تروما یا جراحی در ناحیه‌ هیپوفیز، بیماری‌ فون‌ویل‌ براند نوع‌ I، سردرد Post-lumbar puncture، تشخیص‌ دیابت‌ بی‌مزه‌ نوروژنیک‌، تست‌ ارزیابی ‌عملکرد کلیوی‌ و نیز تست‌ پاسخ‌فیبرینولیتیک‌ به‌کار می‌رود.

مکانیسم اثر

دسموپرسین آنالوگ وازوپرسین یا آنتی دیورتیک هورمون (ADH)میباشد. بنابراین با افزایش نفوذپذیری سلولی در مجاری جمعکنندهادرار موجب افزایش بازجذب آب‌ در کلیه‌ ونتیجتاً افزایش‌ اسمولالیته‌ ادرار و کاهش‌همزمان‌ برون‌ ده‌ ادراری‌ می‌شود.دسموپرسین‌ اثرات‌ آنتی‌ هموراژیک‌ خودرا از طریق‌ افزایش‌ سطوح‌ پلاسمایی‌فاکتور انعقادی‌ ۸ (فاکتور آنتی‌ هموفیلیک‌)و افزایش‌ فعالیت‌ فاکتور فون‌ویل‌ براند واحتمالا اثر مستقیم‌ بر جدار عروق‌ خونی‌اعمال‌ می‌نماید.

عوارض دسموپرسین

این دارو معمولا عوارض ناخواسته چندانی ایجاد نمی کند. ممکن است خواب آلودگی، تهوع، افزایش وزن و افزایش خفیف فشار خون در برخی بیماران دیده می‌شود.

بررسی اثر درمانی دسموپرسین و دستگاه انورزی آلارم در درمان کودکان ایرانی بیش از۶ سال مبتلا به شب ادراری


شب ادراری یکی از شایعترین مشکلات ادراری در کودکان و بخصوص در پسران سنین مدرسه میباشد و ۵% از کودکان در سنین ده سال و ۱% از بالغین دچار چنین مشکلی هستند . انتخاب نوع درمان و بخصوص پیشگیری از عود دراین بیماران بسیار مهم میباشد .

هدف:

هدف این مطالعه مقایسه دو مورد از بهترین روشهای درمانی شب ادراری یعنی دسموپرسین و دستگاه انورزی آلارم میباشد .این دو روش از متداول ترین روشهای درمان انورزی اولیه میباشند .

روش کار :

 به این منظور کودکان ساکن در منطقه جنوب تهران انتخاب شدند . بطور کلی ۶۷ کودک مورد مطالعه قرار گرفتند . معاینه کامل فیزیکی و اندازه گیری فشارخون و معاینه ژنیتالیا در مورد همه آنها انجام گرفت . آزمایشات درخواستی شامل آزمایش کامل و کشت ادرار و سونوگرافی کلیه و مجاری ادرار بوده است . بعد از ارجاع کودکان مبتلا به بیماری ارگانیک، سایر کودکان باقیمانده بصورت رندوم به دو گروه تقسیم شدند . یک گروه تحت درمان دسموپرسین و گروه دوم تحت درمان با دستگاه انورزی آلارم قرار گرفت . نتاییج بدست آمده تحت آنالیز آماری قرار گرفت .

نتایج :

در میان نتایج سونوگرافی در سه مورد هیدرونفروز و انسداد ، در یک مورد هیدرونفروز و ریفلاکس ادراری، در ۹ مورد التهاب مثانه و در یک مورد تصویر مشکوک به سنگ و در دومورد عفونت ادراری دیده شدکه در یک مورد آن همراه با التهاب مثانه در سونوگرافی بود . از ۵۲ مورد باقیمانده پس از انجام معاینه بالینی و اطمینان ، ۳۲ کودک تحت درمان با دسموپرسین و ۲۰ کودک تحت درمان با دستگاه انورزی آلارم برای مدت ۴ هفته قرار گرفتند . دسموپرسین با دوز بیست میکروگرم در داخل بینی یک ساعت قبل از خواب استفاده شد و در۱۶ مورد کاهش موارد شب ادراری دیده شد .درمورد دستگاه انورزی آلارم در ۱۴ مورد پاسخ مثبت دیده شد . ۰.۷ RR=. ، (۰۸ ۰.۶) CI= .

نتیجه گیری:

 درمان با دستگاه انورزی آلارم از نظر نتایج بالینی مشابه دسموپرسین میباشد ولی استفاده از آن نیاز به صبر و حوصله و توجیه کردن والدین و همکاری مستقتم آنها با پزشک دارد و بالاتر رفتن سن کودک ودرک بهتر و علاقه بیشتر به درمان شدن درصد نتایج مثبت را بالا میبرد.

منبع: ویکی پدیا،دانشگاه زنجان، آفتاب

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک