دستگاه ادراری

دستگاه ادراری از چه قسمت هایی تشکیل شده است؟ دستگاه ادراری شامل کلیه ها، حالب ها و مثانه و پیشابراه است. به طور طبیعی هر فرد دو کلیه دارد که در عقب حفره شکم، پشت پرده صفاق و درست زیر پرده دیافراگم در طرفین ستون فقرات قرار گرفته اند. کلیه ها به صورت یک صافی عمل می کنند و خون را از مواد زاید پاک کرده و ادرار می سازند. ادرار در طی شبانه روز به تدریج در کلیه ها تشکیل شده از طریق حالب ها به مثانه منتقل می شود و در آن جا ذخیره می گردد که به وسیله مکانیسم دفع به صورت اختیاری و یا بی اختیار توسط پیشابراه از مثانه به خارج از بدن هدیات می شود. ظرفیت متوسط مثانه در فرد بزرگسال ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلی لیتر است ولی در کودکان این ظرفیت کمتر است بنابراین کودکان مجبورند بارها بیش از بزرگسالان تخلیه ادرار کنند. وقتی مقدار کافی از ادرار در مثانه جمع شد این احساس از طریق نخاع به مغز می رسد و فرد از میل به تخلیه ادرار آگاه می شود.

درمان عفونت ادراری با دارو

آسپیرین با ایبوپروفن، مصرف کنید. این دو دارو، ضد التهاب هستند و هر چه التهاب کمتر شود، درد نیز کمتر مى شود.

از ویتامین C استفاده کنید. مصرف روزانه هزار میلى گرم ویتامین C، براى اسیدى کردن ادرار، کافى است تا باعث اختلال در رشد باکترى شود.
احتیاط: بعضى از آنتى بیوتیک هایى که براى عفونت مثانه تجویز مى شوند، در ادرار اسیدى به خوبى اثر نمى کنند. بنابراین اگر ویتامین C مصرف مى کنید، پزشک خود را در جریان بگذارید.

تمیز کردن محل خروج ادرار از جلو به عقب، از عفونت مجدد جلوگیرى مى کند. تمیز کردن در جهت عکس، شایع ترین علت عفونت و راه مناسبى براى عفونت هاى مکرر مى باشد.

قبل از تماس جنسى به حمام بروید. این کار به خارج شدن باکترى هایى که ممکن است در واژن باشند، کمک مى کند؛ در غیر این صورت، ممکن است باکترى ها به علت نزدیکى جنسى به داخل مثانه رانده شوند.

بعد از تماس جنسى به حمام بروید. آلت تناسلى مرد، باکترى هاى موجود در واژن را به طرف سوراخ ادرارى و سپس مثانه مى راند. البته تخلیه ى مؤثر، مثانه را کاملا مى شوید. هیچ شکى نیست که UTI در زنانى که از نظر جنسى فعالند، بیشتر است، اما این به علت مراقب نبودن، بعد از تماس جنسى است، یعنى ادرار کردن مى تواند به راحتى باکترى ها را بشوید.

علت عفونت‌های ادراری

به‌طورکلی، در هر فردی که به هر علتی سیستم ایمنی بدنش تضعیف شده باشد، عامل مساعدکننده‌ای برای رشد میکروب‌ها و ایجاد عفونت وجود دارد. از عوامل موثر دیگر در ایجاد عفونت ادراری عادات بد بهداشتی در زنان است. مثلا وقتی که به دستشویی می‌روند و آب را با فشار به خود می‌گیرند و یا برای خشک کردن خود، دستمال کاغذی را با فشار به بدنشان می‌کشند، باعث انتقال میکروب‌های این نواحی به داخل مجرای ادرار می‌شوند. از طرف دیگر، هرگاه در دستگاه ادراری توقف و رکود در مسیر جریان ادرار به وجود بیاید، شیوع عفونت بالا می‌رود. مثلا تنگی مادرزادی محل اتصال کلیه به حالب، تنگی محل حالب به مثانه، برگشت ادرار مثانه به کلیه‌ها، تنگی مجرا و بودن جسم خارجی مثل سوند در سیستم ادراری. در این موارد معمولا پس از قطع آنتی‌بیوتیک بلافاصله عفونت عود می‌کند.

انواع عفونت ادراری

عفونت های ادراری اغلب ساده اند و با یک دوره آنتی بیوتیکی و مراقبت های معمولی درمان می شوند، ولی در عفونت های ادراری عارضه دار این عفونت بنابر شرایط بیمار، دارای اختلال آناتومیک( تشریحی) در سیستم ادراری، نقص تخلیه مثانه، وجود جسم خارجی در سیستم ادراری( سوند) یا دارای بیماری نقص ایمنی است که عفونت ادراری در این گروه، دیگر ساده تلقی نمی شود و همراه با عارضه است و هم مدت درمان آن طولانی تر است و هم امکان دارد به درمان های کمکی دیگری همچون جراحی، احتیاج پیدا کند.

بارداری و عفونت مثانه

بارداری احتمال ابتلا به عفونت هر یک از بخش‌های دستگاه ادراری را بالا می‌برد. مقدار زیاد هورمون پروژسترون، موجب شل شدن عضلات حالب و در نتیجه گشادتر شدن حالب می‌شود.

رحم در حال رشد، می‌تواند به حالب ها فشار وارد آورد و جریان ادرار را در داخل آن‌ها با اختلال مواجه کرده و سرعت آن را کند سازد.

رشد جنین موجب فشار بر روی مثانه می‌شود و در نتیجه تخلیه آن هنگام دفع کامل نخواهد بود.

در نتیجه این اختلالات باعث می‌شود که عبور ادرار در مسیر دستگاه ادراری بیشتر طول بکشد و باکتری‌ها قبل از خروج از بدن زمان بیشتری برای تکثیر در اختیار خواهند داشت.

پزشک در همان اولین نوبت معاینات دوران بارداری آزمایش ادرار درخواست می‌کند، خواه شما علائم عفونت مثانه داشته باشید یا خیر.

درمان عفونت مثانه

 مقادیر زیادى آب بنوشید و مثانه خود را تا حد امکان خالى کنید. مصرف محلول نصف قاشق چایخورى جوش شیرین در نصف لیوان آب هر ۳ تا ۴ ساعت ممکن است به قلیائى کردن ادرار شما کمک کند. این درمان را بیش از ۴۸ ساعت ادامه ندهید. پزشک ممکن است آنتى‌بیوتیک تجویز کند که فوراً علائم را برطرف مى‌کند. پزشک ممکن است یک مسکن ادرارى نیز تجویز کند که تنها تا زمان وجود سوزش ادرار مصرف مى‌شود. عفونت‌هاى مثانه در مردان انجام آزمایش‌هائى را براى کشف علت زمینه‌اى عفونت الزامى مى‌‌سازد.

پیشگیرى از عفونت مثانه

 حداقل ۸لیوان در روز مایعات نوشیده و از کافئین بپرهیزید – مراقبت از پیشابراه- – استفاده از دوش به جاى وان حمام- عدم مصرف اسپرى ها و دئودورانت- استفاده از لباس زیر نخى- رعایت بهداشت فردى

منبع:  متخصص عفونت ادراری

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: