post_image

 ناباروری و نازایی از جمله مشکلاتی است که این روزها گریبان بسیاری از زوجهای جوان را در سراسر جهان گرفته است. ناباروریهایی که ناشی از ابتلا به بیماری، زندگی در شرایط پراسترس و تنش، مصرف غذاها و داروهای شیمیایی و ناسالم و فعالیت در محیطهای صنعتی و آلوده است. اگرچه به باور متخصصان و پزشکان این حوزه، امروز با وجود شیوههای درمان نازایی و ناباروری  متعددی که در جهان و کشور ما ایران وجود دارد، دیگر هیچ زوج جوانی نباید  نگران مشکلات و اختلالات ناباروری و نازایی باشد اما با وجود این، هستند زوجهایی که به دلیل نداشتن توان مالی برای تامین هزینههای درمان یا نپذیرفتن شیوهها و شرایط درمان ناباروری و نازایی مانند استفاده از تخمک یا لقاح اهدایی امکان ناباروری را برای همیشه از دست میدهند. با مطالعه این گزارش علاوه بر آگاهی از دلایل و علائم نازایی در زوجهای جوان با روشهای درمانی این اختلال و تاثیر آن در روند زندگی زوجها بیشتر آشنا میشویم.

درمان ناباروری

زوج ها برای درمان ناباروری باید به مراکز سرشناس و معتبر در زمینه درمان ناباروری مراجعه کنند. مراکزی که در آنها متخصص ناباروری مردان، متخصص ناباروری زنان و جنین‌شناس وجود داشته باشند و مشکلات و احتمالهایی که باعث ناباروری در مردان و زنان میشود به طور کامل بررسی شود. بهترین مراکز، مراکزی هستند که تمامی این بخشها در آنها وجود داشته باشد و به صورت تیمی برای درمان ناباروری اقدام کنند. در این شرایط بیمار مجبور نیست برای انجام آزمایشهای مختلف و تکمیل پروندهاش به مراکز درمانی مختلف مراجعه کند. مراکزی که در وهله اول تشخیص درستی از ناباروری و دلایل ناباروری مراجعان خود داشته باشند و با بهترین انتخاب برای درمان آنها اقدام کنند. به طور کلی مراکز درمانی داریم که موفقیت در آنها ۱۰ درصد است و مراکزی که موفقیت در آنها بیش از ۳۰ درصد است. مشخص است که اگر به مراکز درمانی دوم مراجعه شود، نتیجه بهتری به دست خواهد آمد. بنابراین با مشاوره با پزشک و انجمن ناباروری می‌توان با مراکز معتبر و صاحبنام در زمینه درمان آشنا شد و برای درمان به آنها مراجعه کرد.

یکی از مهم‌ترین نکاتی که موفقیت روند درمان را بیشتر میکند، رعایت فاصله درمانهاست. در صورتی که فاصله درمانها رعایت نشود احتمال از بین رفتن تاثیر داروها در زوج زیاد میشود و روند درمان با اختلالهایی روبه‌رو میشود که بر نتیجه درمان نیز تاثیر میگذارد. این مسئله با توجه به هزینههای سرسام‌آور درمان ناباروری در کشور بار مضاعفی را بر مشکلات زوجها اضافه میکند. از سوی دیگر با توجه به افزایش سن زوج بهتر است آنها روند درمان را به تعویق نیاندازند زیرا شانس درمان برای زنان ۴۰ ساله ۱۰ تا ۱۵ درصد و برای زنان ۲۵ تا ۳۲ ساله ۳۰ تا ۳۵ درصد است.

زوج های نابارور باید توجه داشته باشند که در حال حاضر ۵۰ مرکز برای درمان ناباروری با حضور متخصصان مختلف در حوزه تشخیص و درمان در کشور فعالیت میکنند که انتخاب بهترین آنها باید با مشاوره و بررسی با صاحبنظران این حوزه انجام شود. چرا که مراجعه به مرکزی که توانایی کامل در تشخیص و انتخاب درمان مناسب برای زوجها را نداشته باشد صرفا تلف کردن وقت مفید، صرف هزینههای گزاف و در نهایت تشخیص نادرست علت ناباروری و دستکاریهای بیهوده بدن زن و شوهر است که هرکدام میتواند تاثیر‌های منفی بر روند درمان ناباروری آنها داشته باشد.

از آنجا که بسیاری از تجهیزات و داروهایی که برای درمان ناباروری در کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد وارداتی است، تحریمهای اخیر تاثیر زیادی بر هزینههای تامین دارو و تجهیزات داشته و این مسئله موجب شده تا هزینههای درمان ناباروری دو برابر شود. در حال حاضر هزینه هر دوره درمان ناباروری اعم از دارو، خدمات پاراکلینیکی و اتاق عمل بسته به میزان مشکلات زوجها بین ۵/۲ تا ۵ میلیون تومان است و  هر زوج برای درمان باید ۳ تا ۴ دوره درمانی را پشت سر بگذارد که بخشی از این هزینهها مربوط به بخش تشخیص دلایل نازایی  برای برخی از زوجهاست. در این شرایط جراحیهای تشخیصی به زوجها توصیه میشود که در کنار سونوگرافی و آزمایشهای مختلف حدود ۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد. مابقی هزینهها در بخش درمان مربوط به داروهایی است که باید توسط زوج مصرف شود. نسخه‌ها و داروهایی که گاهی باید ۳ تا ۴ بار برای درمان قطعی برای زوج تجویز شود.

ناباروری

در تعریفی که سازمان جهانی بهداشت who درباره ناباروری مطرح کرده که به عنوان تعریف کلی ناباروری مورد استفاده قرار میگیرد، زوجی که یک سال به صورت مداوم و بیوقفه بدون استفاده از هیچ وسیله پیشگیری برای بچهدار شدن تلاش کنند و بارداری صورت نگیرد، در این حالت آنها باید نزد متخصص ناباروری بروند تا موقعیت خود را بررسی کنند. نکته مهم این است که زوج باید یک سال به طور مستمر برای بچهدار شدن اقدام کند. به این ترتیب با شروع سیکل قاعدگی خونریزی آغاز میشود و همزمان با ریختن لایههای داخل رحم و ساخته شدن لایههای جدید تغییرات هورمونی نیز در بدن اتفاق میافتد و مکانیسم آماده شدن تخمک در بدن انجام میشود. به این ترتیب در هر سیکل قاعدگی ۱۰ تا ۲۰ تخمک بالغ میشود و در نهایت یک تا ۲ عدد از آنها آزاد میشود. در این شرایط یک روز بعد از رابطه زناشویی، اسپرم خود را به لولههای رحمی که تخمک در آنجا مستقر است میرساند و سرانجام بارداری شکل میگیرد. در این شرایط نیز پس از لانهگزینی جنین در رحم شکل میگیرد. اما اگر بعد از ۱۹ روز اسپرم به تخمک نرسید و بارداری شکل نگرفت و این روند ۱۲ بار بعد از سیکلهای قاعدگی زن تکرار شد، باید احتمال نازایی مورد بررسی قرار گیرد. نمی‌توان به راحتی به زوج یا یکی از زوجین برچسب ناباروری زد.

دلایل ناباروری در زنان و مردان

دلایل مختلفی احتمال ناباروری را در مردان و زنان به وجود میآورد. بروز هر یک از این احتمالها میتواند بارداری را در زوج دچار اختلال کند. در این شرایط نیز متخصصان پس از ۱۲ بار تکرار تلاش برای بچهدار شدن، در صورت به دست نیامدن نتیجه به زوج اعلام میکنند که احتمال ناباروری آنها به یکی از دلایل زیر وجود دارد و آنها برای درمان باید اقدام کنند.

 گاهی ممکن است اسپرم  سالم وجود نداشته باشد یا شکل مناسب را برای باروری نداشته باشد.

 در برخی شرایط اسپرم فعال و محرک وجود ندارد.

 اسپرم در مسیر رسیدن به رحم از بین برود یا امکان رسیدن اسپرم به تخمک وجود نداشته باشد.

 عوامل مناسب برای لقاح وجود نداشته باشد که در این شرایط باید فاکتورهای مناسب در اسپرم و تخمک وجود داشته باشد.

 در برخی موارد تخمک سالم وجود ندارد یا لولههای رحمی دچار اختلالی هستند که مانع رسیدن تخمک به اسپرم میشود.

 گاهی محیط مناسب برای لقاح وجود ندارد و رحم شرایط لازم را برای باروری ندارد.

شرایطی برای مردان و زنان وجود دارد که در صورت بروز آنها نیاز به ۱۲ بار تلاش برای بچهدار شدن به مدت یک سال نیست و زوج باید هر چه زودتر برای درمان اقدام کند.

 در صورتی که  بیضه مرد دچار عفونت ناشی از جراحی شده باشد یا ضربه خورده باشد.

 اگر رویش موها در بدن مرد به صورت نرمال و طبیعی نباشد.

 مردانی  که دچار کوتاهی یا بلندی قد مفرط هستند.

 افرادی که سابقه ناباروری در خانواده آنها وجود دارد نیز باید مانند گروه‌های قبلی باید زودتر برای درمان اقدام کنند.

 زنانی که سابقه جراحی در ناحیه شکم داشتند یا سابقه چسبندگی در ناحیه شکم داشتند نیز در این گروهاند.

 در صورتی که سن زنی از مرز ۳۵ گذشته باشد یا سن زوج به طور کلی بالا باشد نیز باید سریعتر برای درمان اقدام کند و نیازی نیست تا ۱۲ مرحله را پشت سر بگذارد.

منبع : تبیان

 

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک