post_image

 سنگ کلیه، مثانه، حالب و علل آنها

سنگ ادراری چیست؟ سنگ ادراری به توده ای غالباً محکم به شکل سنگ اطلاق می شود که می تواند در هرکجای دستگاه ادراری(کلیه ها، دو حالب،مثانه و مجرای ادرار) بوجود آمده، جایگزین شده یا حرکت کند. برای درک بهتر مطالب بایستی بطور مختصر به تشریح بالینی و عملکرد دستگاه ادراری اشاره نمود.

دستگاه ادراری

دستگاه ادراری انسان از دو کلیه، یک مثانه و یک مجرای ادراری تشکیل شده است. کلیه ها دو عضو لوبیایی شکل به اندازه تقریبی۴×۵×۱۲ سانتی متر هستند که در طرفین ستون مهره ها و در عقب پرده صفاق و تقریباً در ناحیه ی پهلوها قرار می گیرند و بطور عادی از روی شکم قابل لمس نیستند(مگر در اطفال و افراد لاغر). وزن هر کلیه طبیعی در حدود ۱۷۰ گرم است و در خانم ها کوچکتر است. کلیه ها هرکدام از طریق یک حالب به مثانه مرتبط می شوند. حالب ها لوله هایی هستند به طول ۳۰ سانتی متر و به قطر ۵ میلی مترکه در چند جا دارای تنگیهای مختصری می باشند و با حرکات دودی شکل خود ادرار را در دو طرف به سمت مثانه پیش می برند. مثانه عضوی توخالی و عضلانی است و وظیفة آن نگهداری و ذخیرة ادرار است تا در موقع مناسب و با اختیار شخص تخلیه شود. خروج ادرار از مثانه توسط مجرای ادراری انجام می شود. ساختمان های مورد بحث به طور ساده در تصویر زیر مشاهده می شوند.

وظیفه اصلی کلیه ها دفع مواد زاید و آب اضافی بدن به صورت ادرار است که این وظیفه با توجه به ساختمان کلیه به بهترین نحو انجام می شود. خون وارد شده به کلیه ها( از طریق شریان کلیوی) در سطح بسیاروسیعی در اختیار دستگاه های گلومرولی(کلافه های عروقی) داخل کلیه قرارگرفته طی تراوش، بازجذب و ترشح مواد، ادرار در سیستم جمع کننده ادراری جمع آوری شده و از طریق حالب های دو طرف به مثانه انتقال یافته و در آنجا ذخیره شده تا در زمان مناسب تخلیه شود. روزانه حدود۱۸۰۰ لیتر خون از کلیه ها عبورمی کند که از این میزان خون حدود ۱۸۰ لیتر ادرار اولیه در کلیه ساخته می شود و فقط یک صدم آن یعنی حدود۸/۱ لیتر به صورت ادرار دفع می شود. این مطلب به این معنی است که تمام مایع خارج سلولی بدن روزانه ۱۴ مرتبه در داخل کلیه تراوش می شود که طی مکانیسم های طبیعی و مجموعه ای از تغییر و تحولات، ترکیبات داخل بدن به صورت ثابتی نگهداری می شود و سموم آن دفع می گردد. وظایف اصلی کلیه ها را می توان به طور خلاصه به صورت زیر بیان کرد: ۱) دفع مواد زاید ناشی از سوخت و ساز بدن ۲) دفع و تنظیم آب و الکترولیت ها۳)ثابت نگه داشتن اسیدیته، فشار اسمزی و تترکیبات یونی خون ۴) تحت تأثیر قراردادن فشار خون و سیستم خونسازی.

شیوع بیماری سنگ ادراری چقدر است؟ شیوع کلی این بیماری در جوامع پیشرفته حدود ۱۰ درصد است یعنی از هر ۱۰ نفریک نفر مبتلا به بیماری سنگ ادراری می باشد. بطورکلی حدود نیمی از سنگ های ادراری در کلیه تشکیل می شود و ۴۰ درصد در حالب ها،۱۰ درصد در مثانه و یک درصد در مجرا تشخیص داده می شوند. از نظر جغرافیایی در کشورهای در حال توسعه و پیشرفته سنگ کلیه شایع تر و در کشورهای خاورمیانه از جمله ایران و خاور دور و افریقا سنگ مثانه شایعتر است. می توان گفت در کشورهای دارای سطح زندگی پایین تر، سنگ مثانه شایعتر بوده و سنگ کلیه از شیوع کمتری برخوردار است. سن شیوع بیماری سنگ ادراری در محدوده ی ۲۰ تا ۵۰ سالگی است و بروز اولین علائم معمولاً بین سنین ۲۰ تا ۳۰سالگی رخ می دهد. در مردان سه برابر بیشتر از زنان دیده می شود. بیماری در نژاد سیاه پوست کمتر دیده می شود. در مناطقی که هوا گرمتر است به دلیل تعریق و در نتیجه افزایش غلظت ادرار، شیوع سنگ ادراری بیشتر است. در نیمی از افراد که یک سنگ کلسیمی ساخته اند در ظرف ۱۰ سال آینده سنگ دیگری نیز ساخته خواهد شد.

علایم سنگ مثانه

 درد در بالای آلت

-بیرنگی ادرار

- کم کم خارح شدن ادرار و تیر کشیدن در مجرای ادرار

-دربعضی موارد بند آمدن پیش آب نام برد.

توجه کنید مصرف زیاد گوشت و ترشی باعث افزایش اسید اوریک خون میشود همچنین مصرف زیاد قرص های کلسیم شکستگی استخوان و مصرف زیاد لبنیات باعت ایجاد سنگ میشود حال اگر رنگ سنگ زرد و کدر بود سنگ کلیه و اگر رنگ سفید داشت سنگ مثانه میباشد تشخیص ساده برای فهمیدن نوع سنگ اگر درد در پشت کیله تا رانها داشتید مانند درد زایمان میماند سنگ کلیه و اگر سوزش در مجاری تناسلی و احساس دفع ادارار مکرر داشتید احتمال سنگ مثانه میباشد

علامتهای سنگ حالب

تهوع واستفراغ

تکرر ادرار

دردوسوزش در حین ادرار کردن

انسداد سنگ در حالب ممکن است موجب عفونت کلیه شود.

علائم سنگ حالب

تب و لرز

درد پهلو و پشت

تهوع و استفراغ

اسهال

ادرار بدبو و کدر

تکرر ادرار

سوزش و درد هنگام ادرار کردن

در این صورت درمان ضروری است. برای بعضی از سنگ‌ها اورتروسکوپی بهترین درمان می‌باشد.

آب و سنگ کلیه

چقدر آب خوردن مهم نیست . چقدر ادرار داشتن مهم است. ممکن است فردی در محیطی گرم زندگی کند یا فعالیت روزانه اش زیاد باشد، روزی ۵ تا پارچ هم آب بخورد ، ولی باز کافی نباشد. چون همه این ۸ لیوان آبی که می خورد، عرق می شود و چیزی از آن به ادرار نمی رسد تا رقیق شود.

این فایده ای برای پیشگیری از سنگ کلیه ندارد. برای همین باید ملاک، میزان ادرار باشد نه میزان آبی که فرد می خورد. ما به بیماران توصیه می کنیم آنقدری آب بخورند که روزانه بیش از ۲ لیتر ادرار داشته باشند. یا بعبارتی در طول خواب شبانه یک بار برای ادرار کردن به دستشویی بروند. بیماری که کلیه سنگ ساز دارد، اگر احساس تشنگی کند و بعد آب بخورد، از قافله عقب مانده است. یعنی چنین بیمارانی نباید هیچ وقت احساس تشنگی کنند و همیشه قبل از احساس تشنگی آب بخورند.

این بیماران باید شب ها هنگام خواب یک لیوان بالای سرشان باشد، موقع کار روی میزشان یک لیوان آب باشد . یعنی برای دسترسی به آب نباید بیمار مشکلی داشته باشد.

برخی آب چشمه خاصی را مصرف می کنند، یا فقط آب معدنی می خورند، این سئوال شایعی در بین بیماران مبتلا به سنگ کلیه است . اما اصلا” به چنین سئوالی اعتقاد نداریم. مگر تمام افرادی که از آب شهر استفاده می کنند، سنگ کلیه تولید کرده اند که حالا این بیماران آب شهر را استفاده نکنند.

تازه برعکس وقتی بیماران خودشان را به یک نوع آب خاص مثلا” آب فلان چشمه محدود می کنند، وقتی به آن آب دسترسی ندارند، کمتر آب می نوشند و همین می تواند زمینه ساز تولید سنگ کلیه شود. اما اصل مصرف آب نوع آن نیست، بلکه حجم و مقدار آن است که باید زیاد باشد. آب هندوانه و ماءالشعیر و از این قبیل درمان های سنتی هم اشکالی ندارند ولی آنها هم اصولا” از طریق افزایش حجم ادرار از سنگ سازی کلیه جلوگیری می کنند. ما توصیه می کنیم ، بیماران هر داروی سنتی که سهل الوصول است، خیلی هم گران نیست، ضرری هم ندارد و مورد تائید پزشکان است مصرف کنند، ولی در کنارش آب و مایعات زیادی بخورند.

منبع : متخصص سنگ کلیه

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: