سنگ کلیه یک بیماری نسبتا شایع در تمامی جوامع از جمله جامعه ما است. تا دو دهه قبل تنها درمان سنگ های کلیوی عمل جراحی بود که در آن پهلوی بیمار به اندازه ۱۰ سانتی متر شکافته می شد و سنگ خارج می گردید. از خصوصیات سنگ های ادراری (سنگ کلیه، سنگ حالب، سنگ مثانه) عود آن ها است. بیماری که تحت عمل جراحی قرار گرفته بود ممکن بود که به دنبال عود سنگ مجددا تحت عمل جراحی قرار گیرد و هر بار که عمل تکرار می شد سخت تر و پر عارضه تر بود. اگر بیمار سنگ حالب داشت، عمل جراحی حساس تر بود و به علت قطر اندک حالب، امکان ایجاد تنگی حالب پس از عمل جراحی وجود داشت.

توصیه هایی در رابطه با درمان سنگهای ادراری توسط دستگاه سنگ شکن

۱. تمامی سنگهای کلیوی قابل شکستن با دستگاه سنگ شکن نیستند. ایده آل آن است که اندازه سنگ کوچکتر از ۱۵ میلی متر (۵/۱ سانتی متر) باشد. بنابراین افرادیکه سنگ کلیه دارند نبایند منتظر شوند که اندازه سنگ آنها بیشتر شود. میزان موفقیت سنگ شکن برای سنگهای کلیوی زیر ۱۵ میلی متر رویهم رفته ۸۵ درصد است.

۲. هر قدر اندازه سنگ کلیه بزرگتر باشد، قطعات ناشی از شکستن بیشتر شده و درد بیمار بیشتر می شود. باید پس از سنگ شکن به بیمار کمک کرد که هم درد وی کمتر شود و هم اینکه قطعات سنگ را بتواند دفع کند.

۳. اگر سنگ از کلیه خارج شود از شانس موفقیت سنگ شکن کاسته می شود. هر قدر سنگ در حالب در طول حالب پائین تر بیاید از احتمال موفقیت سنگ شکن کاسته می شود، طوریکه در حالب تحتانی به کمتر از ۵۰ درصد می رسد. اگر اندازه سنگ کلیه بزرگتر از ۶ میلیمتر باشد شانس دفع آن از طریق حالب کمتر می شود و اینگونه سنگها معمولا نیاز به روشهای تهاجمی همراه با بیهوشی برای خارج کردن پیدا می کنند.

۴. فردیکه سنگ بزرگتر از ۵ میلی متر در داخل کلیه دارد، بهتر است آنرا سنگ شکن کند، چون اگر این سنگ از کلیه خارج شود هم بیمار مبتلا به درد شدید می شود و هم شانس موفقیت سنگ شکن کاهش می یابد و ممکن است نیاز به عمل جراحی پیدا کند. علاوه از آن با گذشت زمان به اندازه سنگ افزوده می شود. امروزه بسیاری از سنگهای حالب را که نمی توان سنگ شکن کرد، می توان با سنک شکنی درون اندامی درمان نمود ولی آن، هم یک اقدام تهاجمی است و هم نیاز به بیهوشی و بستری شدن در بیمارستان دارد و همیشه نیز موفقیت آمیز نیست، ضمن اینکه هزینه بیمار افزایش می یابد.

۵. معمولا بیمارانیکه با سنگ کلیه به اورژانس یا پزشک مراجعه می کنند در اورژانس به آنها سرم تزریق شده  یا توصیه می شود که مایعات زیاد استفاده کنند. اگر این اقدام نسنجیده صورت گیرد، ممکن است برای بیمار مشکل ساز شود. مثلا با تزریق سرم یا مصرف مایعات زیاد، سنگی به اندازه یک سانتیمتر از کلیه بطرف خارج رانده و در حالب گیر می کند. این بیماران هم دردشان شدیدتر می شود و هم اینکه سنگ کلیه از دسترس سنگ شکن خارج می گردد. مصرف مایعات در بیماران مبتلا به سنگ ادراری خیلی کمک کننده است ولی اگر نابجا تجویز شود ممکن است مشکل ساز باشد.

۶. بعضی از بیماران را نمی توان سنگ شکن کرد، عممده ترین آنها عبارتند از: خانمهای حامله، و بیمارانیکه از داروهای ضد انعقادی مثل آسپرین و وارفارین استفاده می کنند. در خانمهای حامله باید در صورت امکان منتظر شد که زایمان انجام شود و در بیمارانیکه داروهای ضد انعقادی مصرف می کنند می توان با مشورت پزشک معالج موقتا دارو را قطع و بیمار را سنگ شکن نمود. تمامی خانمهائیکه در سن حاملگی هستند و دارای سنگ ادراری بوده و قصد حامله شدن دارند، حتما باید قبل از حامله شدن تکلیف سنگ ادراری خود را روشن کنند، و گرنه در حین حاملگی دچار مشکلات عدیده خواهند شد.

توصیه های قبل از انجام سنگ شکن 

اولین توصیه ما این است که حداقل از یک هفته قبل مصرف سیگار را کنار بگذارید . سعی کنید ورزش و فعالیت های بدنی را به میزان مناسب در برنامه خود بگنجانید ، چرا که هرچه آمادگی بدنی شما بیشتر باشد دفع سنگ بهتر صورت خواهد گرفت . حتما نام تمام داروهای مصرفی خود را به اطلاع پزشک معالج برسانید. به ویژه داروهایی مثل آسپرین که روی سیستم انعقاد خون اثر می گذارند ، ممکن است لازم شود طی روزهای قبل قطع گردند . طی انجام سنگ شکن هم آرام باشید و اضطراب چندانی به خود وارد نکنید . سعی کنید طی انجام سنگ شکن حرکت نکنید . سعی کنید طی انجام سنگ شکن حرکت نکنید چون برای پزشکی که در حال انجام سنگ شکن است مشکل ساز می شوید .

توصیه های بعد از سنگ شکن

به مقدار زیاد از مایعات استفاده کنید چرا که این کار باعث تسهیل دفع سنگ از بدن شما می شود .

وجود مقدار اندکی از درد و ناراحتی قابل انتظار است و حتی ممکن است در ادرار خود اندکی خون ببنید .

منبع:مرکز درمانی  روزگار نو

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک