post_image

دیالیز روندی است برای خارج کردن مایع و فرآورده های زاید اورمیک از بدن و هنگامی استفاده می شود که کلیه ها نتوانند چنین وظیفه ای را انجام دهند.

روش های درمانی عبارتند از : دیالیز خونی، درمان جایگزینی کلیوی پیوسته (CRRT ) و انواع مختلف دیالیز صفاقی

دیالیز صفاقی

شامل کمک به بیمار برای دفع مواد سمی و مواد زائد متابولیک و کمک به برگشت تعادل طبیعی مایعات و الکترولیت ها می باشد. در مبتلایان به نارسائی کلیه که قادر به تحمل همودیالیز یا پیوند کلیه نیستند می تواند درمان انتخابی باشد. در بیمارانی که نسبت به تغییرات سریع مایعات، الکترولیت ها حساس هستند دیالیز صفاقی موثرتر است بنابراین کسانی که بیماری دیابت یا قلب و  عروق دارند و موارد شدید هیپرتاسیون C.H.F ادم ریوی که به درمان جواب نداده اند با دیالیز صفاقی درمان شده اند.

وارد کردن کاتتر در دیالیز صفاقی

کاتتر صفاتی در اتاق عمل گذاشته می شود تا خطر آلودگی به حداقل برسد. کاتتر خنجری تنها برای دیالیز صفاتی حاد به کار می رود. پزشک پیش از ایجاد برش یا سوارخی در ۳ تا ۵ سانتیمتری زیر ناف محل را با یک ماده بی حس کننده موضعی بی حسی می کند و کاتترهایی که برای دراز مدت مصرف می شوند از جنس سیلیکون بوده و نسبت به پرتو حاجب هستند تا بتوان آنها را با پرتو X بررسی نمود. این کانترها از ۳ بخش تشکیل شده اند :

۱- یک بخش داخل صفاتی که محلول دیالیز از آن خارج می شود.

۲- یک بخش زیر جلدی که به پوست وارد می شود.

۳- یک بخش خارجی برای اتصال به دستگاه دیالیز.

عوارض دیالیز صفاقی

- پریتونیت : مراقبت از بروز تهوع، استفراغ، بی اشتهایی، درد شکم، شمارش گلبول های سفید و کشت مایع تخلیه شده.

- خونریزی : کمی خونریزی در اطراف محل کاتتر اهمیتی ندارد خونی شدن مایع دیالیز تخلیه شده به علت خونریزی زیر پوست اشکالی ندارد.

- مشکلات تنفسی : به علت افزایش فشار و حجم داخل شکم است سرعت انفوزیون را کم کنید، مطئن شوید که لوله تا نخورده و سرتخت را بالا بیاورید.

- درد شکم : بیمار را تشویق به حرکت کنید در صورت ادامه پزشک را مطلع نمائید.

- نشت : پانسمان اطراف کاتتر را مکرراً عوض کنید.

- یبوست : بیمار باید تحرک داشته باشد، رژیم غذایی حاوی فیبر و مایعات باشد.

- کاهش آلبومین سرم

- سوراخ شدن احشاء شکمی

دیالیز صفاتی سیار پیوسته

CAPD  نوعی از دیالیز است که برای بسیاری از بیماران مبتلا به ESRD انجام می گیرد این روش در منزل توسط بیمار یا فرد، آموزش دیده انجام می شود.

فواید دیالیز صفاقی سیار پیوسته

- رهایی از دستگاه دیالیز، کنترل بر فعالیت های روزانه، کاستن از محدوده های غذایی، افزایش مصرف مایعات، افزایش مقادیر هماتوکریت سرم، بهبود کنترل فشار خون.

مضرات دیالیز صفاقی سیار پیوسته

دیالیز پیوسته به صورت، h 24 در روز، ۷ روز در هفته انجام می شود.

دیالیز خونی (همودیالیز)

فرآیندی است که برای بیماران بسیار بدحال و نیازمند به دیالیز کوتاه مدت یا متبلایان ESRD مورد استفاده قرار می گیرد.

جهت همودیالیز وجود ۳ مورد ضروری است.

۱- دسترسی به گردش خون بیمار

۲- دستگاه دیالیز کننده یا پرده نیمه تراوا ( کلیه مصنوعی )

۳- مایع دیالیز مناسب

دسترسی به جریان خون در دیالیز خونی

برای اینکه دیالیز انجام شود باید بتوانیم دستگاه کلیه مصنوعی را به جریان خون بیمار وصل کنیم و نیز قادر باشیم خون تصفیه شده را به بیمار باز گردانیم برای دسترسی به گردش خون بیمار می توان از شنت شریانی وریدی، فیستول، پیوند یا گرافت و کاتتر تحت ترقوه استفاده کرد.

مراقبت های بعد از عمل شنت گذاری

۱- عضوی که شنت گذاری شده ۱۰ روز ثابت و بی حرکت باشد

۲- اگر شنت در پا باشد از کمان فلزی استفاده شود.

۳- عضو بالاتر از سطح بدن قرار گیرد تا ورم از بین برود.

۴- کنترل علائم حیاتی بیمار (TPR-BP)

5- بررسی از لحاظ عفونت

۶- اجتناب از فشار روی اندامی که شنت دارد.

موارد ممنوعیت استفاده از شنت در دیالیز خونی

۱- کسانی که اختلالات روانی دارند.

۲- در بیماران معتاد چون مواد مخدر را از این راه تزریق می کند.

عوارض شنت شریانی وریدی در دیالیز خونی

۱- عفونت ( موضعی یا منتشر )، ۲-   عوارض عروقی ( هماتوم خونریزی، آمبولی )، ۳- عوارض پوستی در محل شنت

عوارض دیالیز خونی

یکی از علل اصلی مرگ بیماران تحت دیالیز خونی مزمن، بیماری قلبی عروقی آترواسکلروزی است. عوارض دیگر عبارتند از : اختلالات متابولیسم لیپید شدت می یابد، نارسائی احتقانی قلب، بیماری عروق کرونر و درد آنژینی، کم خونی، ضعف از دست دادن انرژی و انگیزه، زخم های معدی، اختلال در متابولسیم کلسیم، عفونت، نوروپاتی و خارش

درمان تغذیه ای و مایع درمانی در دیالیز خونی

اهداف درمان تغذیه ای، به حداقل رساندن نشانه های اورمی حفظ وضعیت تغذیه ای مناسب از طریق مصرف پروتئین، کالری و… محدود کردن پروتئین رژیم غذایی، محدود کردن مصرف مایع، محدودیت سدیم به میزان ۳-۲ گرم در روز، محدودیت پتاسیم ۵/۲ – ۵/۱ گرم در روز.

مراقبت از بیماران دیالیز خونی

کنترل علائم حیاتی و توزین بیمار قبل و بعد از دیالیز آزمایشات بیمار قبل از دیالیز و بعد از پایان دیالیز جلسه قبل مقایسه گردد.

در صورت بالا بودن پتاسیم از محلول بدون پتاسیم استفاده شود. در صورت پایین بودن Hct-Hb با نظر پزشک خون تزریق شود. مراقبت از محل فیستول یا شانت جهت جلوگیری از خونریزی از عضوی که به عنوان راه دست یابی عروقی استفاده شده فشار خون نگیرید.

نبض انتهایی مددجو و جریان خون را بررسی کنید.

بیمار را تشویق به ورزش و حرکت عضو نمائید.

منبع: بهداشت

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک