post_image

مهم‌ترین وظیفه کلیه‌ها برداشت مواد زائد از خون و بازگرداندن خون تصفیه شده به بدن است . هر دقیقه حدود یک لیتر خون از طریق سرخرگ کلیوی وارد کلیه‌ها می‌شود. پس از اینکه خون تصفیه شد خون تصفیه شده از طریق سیاهرگ‌های کلیوی به بدن باز می‌گردد. کلیه‌ها آب بدن را تنظیم می‌کنند، مواد زائد را برداشت می‌کنند هورمون می سازند.

وقتی فعالیت کلیه ها %۱۵ حالت نرمال آن شد فرد نیاز به عمل دیالیز جهت فیلتر کردن خون از ترکیبات اضافی را دارد.

دیالیز در مبتلایان به نارسایی حاد کلیه وقتی سطح نیتروژن- اوره‌ ‌سرم (SUN) آن‌ها به ۱۰۰ – ۷۰ میلی گرم در دسی‌لیتر می‌رسد یا هنگامی که کلیرانس کراتینین آن‌ها به کمتر از ۲۰ – ۱۵ میلی‌لیتر در دقیقه کاهش می‌یابد، شروع می‌شود. متاسفانه دیالیز فقط می تواند جایگزین دو وظیفه اول کلیه شود و قادر به تولید و آزاد کردن هورمون‌ها نیست.

واژه دیالیز (dialyze) به معنای تجزیه کردن و تفرق اتصال است. دیالیز یعنی تصفیه کردن خون از راه مکانیکی؛ فرایندی است که در آن محصولات زائد و آب‌های اضافی طی چرخش خون از یک فیلتر مصنوعی از بدن خارج می شوند و خون تمیز دوباره به بدن بازگردانده می شود. با توجه به نیاز مبرم نقاط مختلف کشور به بخش دیالیز، راه‌اندازی این بخش از اهمیت خاصی برخوردار است . با توجه به نیاز بیماران دیالیزی به بخش‌های خدمات آزمایشگاه ،‌ ‌بانک خون ، رادیولوژی ، بخش نفرولوژی ، واحد تغذیه و مددکاری لازم است این بخش در‌ ‌بیمارستانی تاسیس شود که دارای بخش‌های مذکور باشد . از طرف دیگر سهل الوصول بودن‌ ‌مکان قرارگیری این بخش نیز دارای اهمیت خاصی است.
کلیه ها مسئول فیلتر کردن و در واقع تصفیه کردن مواد زائد از خون هستند. دیالیز عملیاتی است که جایگزینی برای بسیاری از وظایف و مسئولیت‌ ‌های طبیعی کلیه ها است. کلیه ها دو عضوی هستند که در هر دو طرف پشت حفره شکم‌ ‌قرار گرفته اند. دیالیز به افراد این امکان را می دهد، با این که دیگر کلیه هایشان به خوبی کار نمی کند، بتوانند زندگی خوب و مفیدی را بگذرانند.
دیالیز‌ ‌با انجام عملکردهای کلیه های از کار افتاده، به بدن کمک می کند. کلیه ها نقش‌های مختلفی در بدن دارند. یکی از وظایف مهم و اصلی کلیه ها، تنظیم توازن آب بدن است‌. ‌  این‌کار را با تنظیم مقدار ادرار که به طور روزانه از بدن خارج می شود، انجام می دهند. در روزهای گرم، بدن بیشتر عرق می کند. درنتیجه، آب کمتری باید از کلیه ها‌ ‌دفع شود. در روزهای سرد نیز که بدن کمتر عرق می کند، برای حفظ توازن مناسب در بدن،‌ ‌خروج ادرار باید بیشتر باشد و این وظیفه کلیه  است که کار تنظیم مایعات بدن را توسط‌ ‌خروج ادرار انجام دهند‌.
‌یکی دیگر از وظائف اصلی کلیه ها خارج کردن‌ ‌مواد زائدی است که بدن در طول روز تولید می کند. در عملکردهای مختلف بدن، سلول ها انرژی مصرف می کنند. عملکرد سلول ها مواد زائدی تولید می کند که باید از بدن بیرون‌ ‌روند. وقتی این مواد زائد به اندازه کافی از بدن دفع نشوند، در بدن جمع می شوند‌. ‌بالا رفتن میزان این مواد زائد در بدن، آزوتمیا نام دارد که با آزمایش خون سنجیده‌ ‌می شود. وقتی مواد زائد در بدن جمع می شوند، وضعیت  بدی در بدن ایجاد می شود که اورمی یا اوره خونی نامیده می‌شود.

منبع: پزشکی بالینی

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک