دیالیز صفاقی، یکی از روش‌های درمان در نارسایی کلیه است که به دلیل تکنیک ساده و بسیار موثر آن، انتخاب اول دیالیز در منزل به شما ر می‌رود. این روش از دو دهه پیش، رواج فزاینده‌ای یافته که یکی از دلایل اصلی آن، سهولت کاربرد و مناسب بودن و قیمت پایین آن است. از سویی به دلیل خاصیت مداوم و پیوسته آن، وضعیت بیوشیمی و حجم مایعات بیمار، ثابت است که همین وضعیت انعطاف‌پذیر، آن را به انتخاب اول بیماران تبدیل نموده است.

دیالیز صفاقی چگونه کار میکند؟

دردیالیز صفاقی ازصفاق (پرده ای طبیعی که حفره شکم را میپوشاند) استفاده میشود. پرده سوراخهای کوچکی دارد و بعنوان صافی عمل میکند. مواد زائد و مایعات میتوانند از بدن دفع شوند.

مایع دیالیز، ازخلال لوله پلاستیکی نرم وکوچک به نام کاتتر دیالیز صفاقی به حفره صفاق جریان می یابد.

کاتتر با یک جراحی کوچک داخل شکم گذاشته میشود. حدود ۱۵ سانتی متر از این لوله خارج از شکم وزیر لباستان باقی می ماند و وسیله ای برای اتصال کیسه های مایع دیالیز فراهم می آورد.

در دیالیز صفاقی، فرایند دیالیز داخل شکم بیمار با استفاده از غشا طبیعی (صفاق) بعنوان غشا دیالیز انجام میگیرد. مویرگهای صفاق دارای تعداد زیادی منافذ کوچک است. خون از خلال عروق خونی به صفاق جریان یافته و از کنار منافذ عبور می کند بنابراین آب و مواد سمی به آسانی میتوانند از خلال منافذ عبور نمایند. به هنگام دیالیز حفره صفاق بعنوان مخزن مایع دیالیز مورد استفاده قرار می گیرد.

چه کسی می تواند توسط دیالیز صفاقی درمان شود؟

اکثر بیماران مبتلا به نارسایی کلیه می توانند با دیالیز صفاقی درمان شوند. موارد منع پزشکی خاص مانند سابقه جراحی بزرگ شکمی می تواند انجام دیالیز صفاقی را مشکل نماید.

دیالیز صفاقی چگونه بر زندگی شما اثر میگذارد؟

اکثر افراد از قابلیت انعطاف و استقلال که با دیالیز صفاقی دارند، لذت می برند. افراد تحت دیالیز صفاقی میتوانند زندگی طبیعی داشته باشند. تطبیق برنامه درمانی با کار ، مدرسه یا برنامه سفر آسان است زیرا شما شما مسئول درمان خویش هستید.

دسترسی دیالیز صفاقی

پزشک با یک جراحی کوچک لوله پلاستیکی نرمی را به داخل شکم وارد می کند. کاتتر معمولا به سمت کنار پایین شکم قرار داده می شود، کاتتر می تواند به سادگی و راحتی زیر لباس مخفی شود.

کاربردهای دیالیز صفاقی

اهداف دیالیز صفاقی، کمک به دفع مواد سمی و زاید متابولیک بدن و برگشت تعادل مایعات و الکترولیت‌های بدن به حالت طبیعی خود است. بیمارانی که قادر به تحمل همودیالیز یا پیوند کلیه نمی‌باشند، افرادی که نسبت به تغییرات سریع مایعات و الکترولیت‌ها حساس‌اند، بیمارانی که هم‌زمان مبتلا به دیابت یا بیماری قلبی‌عروقی نیز هستند یا کسانی که به هر علتی استفاده از هپارین سیستمیک در آنها ممنوعیت دارد، بهترین و بیشترین بهره را از دیالیز صفاقی خواهند برد. علاوه بر این برای نگهداشتن ترکیب طبیعی الکترولیت‌های خارج سلولی، تجویز دیالیز صفاقی مداوم توصیه می‌شود. از دیگر مزایای این روش می‌توان به

 ۱- جلوگیری از پیدایش اورمی به دلیل دست‌یابی به زدودن کافی مواد ازوتمی
۲- پیشگیری از افزایش پیشرونده حجم خارج سلولی به وسیله اولترافیلتراسیون کافی صفاقی
۳- حفظ عملکرد کلیوی باقی مانده
۴- جلوگیری از بدتر شدن ساختمان غشای صفاقی و عملکرد آن.

دیالیز صفاقی مداوم، یک روش جایگزین حفظ ارگان محسوب می‌شود که عملکرد قسمت زنده کلیه را به صورت کافی حفظ می‌کند، اثرات مخرب روش دیالیز را به حداقل می‌رساند و شیوه و کیفیت زندگی بیماران را بهبود می‌بخشد. راهکارهای اخیر کمیته کیفیت و پیامد بیماری‌های کلیوی حاکی از زدودن کافی اوره، جلوگیری از افزایش حجم و نگهداری از عملکرد باقی‌مانده کلیه، به عنوان اهداف اولیه در توصیف این دیالیز می‌باشد.

از دیگر کاربردهای این روش، میزان بقا، موربیدیتی کمتر و بالا بردن کیفیت زندگی است. پیشگیری و درمان کم‌خونی، ناهنجاری‌های کلسیم- فسفر، سوءتغذیه و التهاب مزمن، از دیگر موارد مورد نظر است. پشتیبانی کافی اقتصادی- اجتماعی بیماران از دیگر مزایای این روش می‌باشد.

منابع: سایت پزشکی، سایت پزشکی بالینی

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک