post_image

عفونت دستگاه ادراری

عفونت دستگاه ادراری(urinary tract infection-UTI )، عبارت است از بروز عفونت در هر قسمت از سیستم ادراری، شامل اعضای جمع آوری کننده و نگه دارنده و دفع کننده ی ادرار، یعنی کلیه ها، حالب ها، مثانه و پیشابراه.* معمولاً UTIدر اثر ورود باکتری هایی که می توانند در دستگاه گوارش، مهبل(واژن) یا اطراف پیشابراه زندگی کنند به  دستگاه ادراری ایجاد می شود.

در اغلب موارد این باکتری ها از طریق پیشابراه  به مثانه و کلیه ها می رسند. اکثراً  سیستم دفاعی بدن این باکتری ها را از بین می برد و علایمی ایجاد نمی شوند ولی گاهی باکتری های مزبور موجب بروز عفونت در دستگاه ادراری می شوند.

 خانم ها و افراد مسن بیشتر مستعد ابتلا به عفونت ادراری  هستند.* علایم عفونت دستگاه ادراری عبارتند از:سوزش ادرار، تکرر یا  فوریت ادرار، درد پشت و کمر یا قسمت پایین شکم، ادرار تیره، خونی یا بدبو، تب یا لرز.* عفونت ادراری در اقایان جدی تر از خانم هاست و دشوارتر درمان می شود. همچنین عفونت ادراری در افراد مسن، زنان باردار، افراد مبتلا به دیابت و افرادی که به  سختی ادرار  می کنند نیز خطرناک است.

تشخیص عفونت دستگاه ادراری

تشخیص عفونت دستگاه ادراری با آزمایش ادرار، کشت ادرارف رادیوگرافی، سونوگرافی، یا سی  تی اسکن برای مشاهده مثانه یا کلیه ها و سیستوسکوپی( مشاهده پیشابراه و مثانه به وسیله دستگاهی موسوم به سیستوسکوپ) صورت می گیرد.* درمان عفونت دستگاه ادراری با آنتی بیوتیک مناسب انجام می شود. در عفونت های ساده معمولاً ۳ روز درمان و در عفونت های جدی تر ۷ تا ۱۰ روز درمان با آنتی بیوتیک ضروری  است.* گاهی عفونت های ادراری علی رغم درمان  صحیح و کامل عود می کنند. حدود یک پنجم زنان مبتلا به عفونت دستگاه ادراری دوباره دچار عفونت مزبور  می شوند. بعضی  از خانم ها هرسال ۳ بار یا بیشتر مبتلا به عفونت دستگاه ادراری می شوند. آقایان نیز به عفونت های عودکننده ادراری دچار  می شوند. در افراد مبتلا به دیابت یا مشکل دفع ادرار نیز عفونت عودکننده ادراری روی میدهد.

نکته: در صورتی که مبتلا به عفونت ادراری عود کننده هستیدف به پزشک مراجعه نماییدتا با استفاده از برنامه های درمانی مخصوص تحت درمان  قرار بگیرید.

عفونت ادراری و سوسیس و کالباس

گاهی خبرهایی منتشر می‌شود با این مضمون که فلان ماده‌غذایی مثل سوسیس و کالباس (مثلا به دلیل ادویه‌ای که دارند) می‌توانند سبب ابتلا به عفونت‌های ادراری شوند یا بر شدت آن بیفزایند. در واقع، باید گفت نوع تغذیه نمی‌تواند باعث بروز عفونت ادراری شود.
عفونت در شرایطی به وجود می‌آید که یک باکتری از بیرون وارد بدن شود. گاهی ممکن است تغذیه به شکلی باشد که مقاومت بدن را کاهش دهد. مثلا بر فرض، کاهش میزان ویتامین A و C یا روی ممکن است سبب کاهش سطح مقاومت بدن شده و زمینه را برای مبتلا شدن به بیماری‌های عفونی هموار کند. بنابراین، خوردن غذا هرگز سبب بروز عفونت ادراری نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند با تضعیف سیستم دفاعی بدن، زمینه بروز عفونت‌های مختلف را فراهم آورد.

در حقیقت، مشکل اصلی سوسیس و کالباس، نوع مواد نگه‌دارنده‌ای است که به آنها افزوده شده تا طعم و رنگ طبیعی گوشت استفاده‌ شده حفظ شود. این ماده نگه‌دارنده، نیترات است که می‌تواند در صورتی که بیش از حد مجاز استفاده شود، سرطان‌زا باشد اما سبب بروز عفونت نمی‌شود. حتی اگر سوسیس و کالباس، آلوده به میکروب هم باشد، مسبب بروز عفونت ادراری نیست، بلکه سبب بروز اسهال و مشکلات گوارشی می‌شود.
از سوی دیگر، کمبود برخی ویتامین‌ها می‌تواند سبب ضعیف شدن سیستم ایمنی شده و زمینه را برای ابتلا به عفونت ادراری هموار کند؛ بنابراین، مصرف برخی ویتامین‌ها به هنگام این بیماری می‌تواند سبب تقویت هر چه بیشتر سیستم ایمنی شود و به این ترتیب، از شدت بیماری بکاهد.
یادتان باشد که انواع میوه‌ها و سبزیجات تازه و رنگی منبع عالی ویتامین‌ها هستند و بهتر است در این شرایط حداقل در میان وعده‌ها بیشتر مصرف شوند.

پیشگیری از عفونت ادراری

برای پیشگیری از عود عفونت های دستگاه ادراری نوشیدن ۶ تا ۸لیوان اب در شبانه روز، خوردن آب زغال اخته یا ویتامینc ( که هردو، اسید ادرار را افزایش می دهند و در نتیجه باکتری نخواهد توانست رشد کند)؛ نگه داشتن طولانی ادرار، ادرار کردن بعد از نزدیکی، شستشو از جلو بهعقب بعد از اجابت مزاج، پوشیدن لباس زیر نخی و آزاد، عدم استفاده از دیافراگم یا اسپرم کُش برای جلو گیری از بارداری در خانم ها توصیه می شود.

مطالعه جدیدی در دانشگاه مک‌گیل روی ۴۰۰ کودک پسر باز هم بر اهمیت ختنه برای پیشگیری از عفونت ادراری تاکید می‌کند.

در این مطالعه ۴۰ کودک ختنه‌نشده ولی با نوک مجرای ادرار کاملا قابل رویت، ۲۶۹ کودک ختنه‌نشده دارای مجرای غیر قابل رویت یا به سختی قابل رویت، و ۸۴ کودک ختنه‌شده با هم مقایسه شدند و مشخص گردید که حتی کاملا قابل رویت بودن مجرای ادرار نیز بر خلاف ختنه نمی‌تواند از بروز عفونت ادراری پیشگیری کند.

برای پیشگیری از عفونت های ادراری، می‌توانید از دم کردنی ها هم کمک بگیرید. این ترکیب را تهیه کنید: بذر چمن، بوسرُل (نوعی درخت که در آلپ می‌روید)، علف جارو و برگ های مورد را مخلوط کرده و بجوشانید (حدود ۱۵ گرم از این گیاهان در یک لیتر آب). هر روز هر مقدار که تمایل دارید بنوشید.
در هر صورت، اگر زیاد دچار عفونت های ادراری می‌شوید، به مقدار زیاد و به طور مرتب مایعات بنوشید. با این کار، هم ادرارتان رقیق تر و هم خروجش سریع تر خواهد شد، به این ترتیب احتمال بروز عفونت های باکتریایی کمتر می‌شود.

منبع : کتاب راهنمای پزشکی خانواده- بیماری های کلیه و مجاری ادرار ، متخصص مجاری ادراری

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک