رفلاکس مثانه به حالب

رفلاکس مثانه به حالب (VUR) برگشت جریان ادرار از مثانه به حالب یا کلیه است. به نظر میرسد که علت آن بی کفایتی مادرزادی محل اتصال حالب به مثانه است.VUR می تواند خانوادگی باشد. احتمال ابتلای خواهر یا برادر کودک مبتلا به رفلاکس ۳۰% است. VUR می تواند ثانویه به انسداد قسمت تحتانی مثانه باشد.

رفلاکس بالقوه آسیب رسان بوده و در طی ادرار کردن کلیه ها در معرض فشار هیدروستاتیک افزایش یافته قرار می گیرند. تخلیه ناکامل حالب و مثانه بیمار را مستعد عفونت مجاری ادراری می کند. بدون تخلیه کامل مجاری ادراری , ادرار کردن از تجمع باکتری جلوگیری نمی کند. نفروپاتی در اثر رفلاکس به دنبال تکامل و پیشرفت آشکار و میکروسیکوپی اسکار کلیه مشخص می شود به خصوص اگر رفلاکس همراه عفونت یا انسداد باشد.( انسداد گردن مثانه یا دریچه پیشابراه خلفی ) حتی یک عفونت هم می تواند باعث اسکار کلیه گردد. اگر چه شیوع اسکار در عفونت راجعه بیشتر است. مناطق همراه اسکار در نوزادانی که به علت وجود VUR در خواهر و برادران آن غربالگری شده اند هم دیده شده است. این یافته و سایر مطالعات ژنتیک نشان داده است که بعضی از جنبه های نفروپاتی رفلاکس ژنتیکی است.

دوپلیکاسیون(دوتائی بودن) حالب ها همراه اورتروسل ( یک مشکل اتصال مثانه به حالب پائینی) می تواند سبب انسداد سیستم جمع کننده فوقانی گردد. دوپلیکاسیون رفلاکس اغلب در حالبی که به پل تحتانی وصل شده دیده می شود . مثانه نروژنیک (مثانه عصبی )همره مننگوسل در تقریبا ۳۰ تا ۵۰% کودکان مبتلا با رفلاکس همره است. رفلاکس ممکن است ثانویه به افزایش فشار داخل مثانه باشد که در اثر انسداد خروجی مثانه به دنبال التهاب آن سیستیت با اقدامات جراحی انجام شده بر روی مثانه است

تظاهرات بالینی برای رفلاکس مثانه به حالب

VUR مشخصا به دنبال بررسی های رادیولوژیک بعد از عفونت ادراری کشف می شود. هر چه سن ابتلا به عفونت ادراری پائین تر باشد , احتمال وجود ریفلاکس بیشتر است. هیچ علامتی بالینی دیگری در افتراق کودکان دچار عفونت ادراری همراه رفلاکس از موارد بدون آن قابل اعتماد نخواهد بود. بعضی بیماران در سونوگرافی دوران جنینی کالیس های گشاد دارند

مطالعات آزمایشگاهی و تصویر برداری برای رفلاکس مثانه به حالب

انجام VCUG در تمام شیرخواران و اطفال زیر ۸ سال که اولین عفونت اثبات شده دستگاه ادراری دارند بدون در نظر گرفتن جنسیت ضروری است.VCUR باید بعد از درمان عفونت انجام شود اما نیاز به روز ها یا هفته ها انتظار قبل از انجام تست نیست.
سیستم درجه بندی بین المللی برای توصیف رفلاکس به کار میرود. شیوع اسکار کلیه در بیماران با VUR درجه پائین کم است (۱۵% ) و با بالارفتن درجه رفلاکس افزایش می یابد ( درجه ۴ و ۵ ). در این موارد اسکار ممکن است در ۶۵ % بیماران دیده شود. درجه یک یا دو احتمالا بدون دخالت جراحی بهبود می یابد امادر نوع های درجه ۴ یا ۵ احتمال بهبودی کمتر است ( در کمتر از ۵۰% ). اسکن هسته ای کلیه بهترین روش نمایش اسکار های کلیه است

درمان رفلاکس مثانه به حالب

درصورت وجود VUR درمان با آنتی بیوتیک پیشگیری کننده به مدت طولانی ضروری است ( تری متوپریم سولفاسوکسازول سولفی سوکسازول نیترو فورانتوئین ). عوارض نفروپاتی رفلاکس افزایش فشار خون و نارسائی کلیه است.پیش بینی احتمال نارسائی کلیه با پروتئین اوری ۱ گرم در روز است. ضرورت جراحی ترمیمی برای VUR مورد بحث است .

منبع: ایران سلامت

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک