post_image

سرطان بیضه

نان سمینوم و  سمینوم

سرطان بیضه بنا به دلایلی که ذکر می‌کنم یکی از سرطان‌های بسیار مهم است؛ اول اینکه این سرطان در سنینی ایجاد می‌شود که شخص در فعال‌ترین سن از لحاظ جنسی و اجتماعی است (این سرطان بین سنین ۲۵ تا ۴۰ سالگی شایع است). دوم اینکه برخلاف بسیاری از سرطان‌ها که ممکن است درمان‌شان خیلی نتیجه‌بخش نباشد، سرطان بیضه جزو سرطان‌هایی است که درمان‌های جراحی و شیمی‌درمانی در بهبود آن بسیار موثر است البته به شرطی که سریع تشخیص داده شود.

در مقایسه با دیگر سرطانهای مختص مردان سرطان بیضه نادر است. به هر حال، این نوع سرطان شایع‌ترین نوع سرطان در مردان ۲۹ تا ۳۵ ساله می‌باشد.

انواع سرطان بیضه

سمینوم شایع‌ترین و درمان‌پذیرترین نوع تومور بیضه است و بیش از ۵۰ درصد سرطانهای بیضه را به خود اختصاص می‌دهد. از آنجایی که این تومور به کندی انتشار می‌یابد، در صورتی که بموقع از پیشرفت آن جلوگیری شود، براحتی قابل درمان خواهد بود. تومور اولیه معمولاً به یک بیضه محدود است اگر چه احتمال ناچیزی (۵درصد یا کمتر) وجود دارد که تومور در بیضه دیگر نیز ایجاد گردد.

علل سرطان بیضه:

۱- سرطان بیضه در ۱۱ تا ۱۵ درصد از مردانی که بیضه‌شان نزول نکرده است، دیده شده است. اگرچه دلیل اصلی این ارتباط نامشخص است، پایین نیامدن بیضه به عنوان عامل خطر ساز در سرطان بیضه به شمار می‌آید. در نوزادان باید این مشکل با عمل جراحی رفع گردد تا در آینده از بروزسرطان بیضه جلوگیری شود. مردانی که اکنون یا در گذشته دچار بیضه‌های پایین نیامده بوده‌اند، باید به محض کشف هر توده یا احساس سفتی در بیضه‌های خود جهت بررسی به پزشک اورولوژی مراجعه نمایند. در بسیاری از موارد سرطان بیضه پس از وارد آمدن ضربه به بیضه کشف می‌گردد( صدمه به بیضه‌ها عامل ایجاد سرطان بیضه نیست بلکه باعث ایجاد توجه به بیضه و کشف توده‌هایی که از قبل در آن بوده‌اند می‌گردد).
۲- عامل دیگری که می‌تواند زمینه‌ساز سرطان بیضه باشد، مصرف داروهای حاوی استروژن در زمان بارداری توسط مادر و اثر آنها روی جنین پسراست.
۳- سرطان‌های بیضه در بین افراد دوقلو یا برادران و اعضای خانواده فرد مبتلا بیشتر از سایر افراد طبیعی جامعه دیده می‌شود (دخالت عوامل ژنتیکی)که البته این نظریه مورد قبول همه متخصصان نیست.

تشخیص سرطان بیضه:

اگر سرطان بیضه از نوع سمینوم باشد که یکی از انواع شایع تومور بیضه است معمولا اشعه‌درمانی پاسخ می‌دهد اما اگر غیرسمینومی باشد باید شیمی‌درمانی صورت گیرد. ولی پیش از آن باید غدد لنفاوی پشت شکم به روش امروز لاپاروسکوپی (بدون شکاف باز) درآورده شود. اگر منفی باشد، بیماری با توجه به آزمایش‌های خونی پیگیری می‌شود اما اگر غدد لنفاوی مبتلا، بزرگ بود یا غده‌ای در آن وجود داشت یا مارکرهای خون بالا بود به غیر از درآوردن غدد لنفاوی شیمی‌درمانی هم صورت می‌گیرد که بسیار موثر است.
علت اینکه اشعه‌درمانی یا شیمی‌درمانی در درمان سرطان بیضه موثر است این است که این بیماری از تومورهایی است که در سنین جوانی از رشد سریعی برخوردار است و شیمی‌درمانی روی سلول‌هایی که رشد سریعی دارند بسیار اثرگذار است. بنابراین اگر سرطان سریع تشیخص داده شده و درمان‌های لازم صورت گیرد و بیماری بعد از دو سال عود نکند، تقریبا حدود ۹۰ درصد برای همیشه بهبود پیدا می‌کند ولی اگر به دلایلی بیماری عود کند حدود ۸۰ درصد موارد این عودها دوباره به درمان پاسخ می‌دهد و فرد بهبود می‌یابد.

به دلیل اینکه تشخیص‌ سرطانبیضه مشکل است یا فرد خجالت می‌کشد به پزشک مراجعه کند، دیر تشخیص داده می‌شود. دلیل دیگر عدم تشخیص به موقع آن است که معمولا در سرطان بیضه فرد دردی احساس نمی‌کند. مهم‌ترین علامت سرطان بیضه ایجاد یک توده در بیضه به صورت ناهمواری، سفتی یا بزرگ شدن بیضه است.

تقریباً تمام سرطانهای بیضه در ابتدا به عنوان توده‌ای بدون درد در بیضه کشف می‌شوند. برای کشف زودرس سرطانهای بیضه پیشنهاد می‌گردد که مردان هر ماه بیضه‌های خود را معاینه کنند. این کار بعد از یک حمام یا دوش گرم در زمانی که کیسه بیضه شل است، به بهترین شکل قابل انجام است. هر بیضه باید به آرامی بین شست و انگشتان هر دو دست غلتانده شود. توده یا تورم کشف شده ممکن است سرطان نباشد اما به هر حال باید توسط پزشک بررسی گردد. علائم دیگر سرطان بیضه عبارتند از: درد خفیف در کشاله ران، شکم یا پهلو، بزرگی یا حساسیت پستان در مردان، ایجاد توده در ناحیه گردن.

خوشبختانه با اینکه سرطان بیضه از شایع‌ترین سرطان‌های سنین جوانی است و تقریبا یکی از مهم‌ترین علل مرگ و میر در این سنین است ولی جزو سرطان‌های نسبتا نادر بوده و در سال تقریبا حدود ۲ نفر از هر ۱۰۰ هزار مرد به این تومور مبتلا می‌شوند. گفتنی است که بیشترین علت مرگ و میر ناشی از سرطان در مردان بین سنین ۲۵ تا ۳۵ سالگی است که این اهمیت موضوع را نشان می‌دهد. در بسیاری از کشورها همان‌طور که به خانم‌ها آموزش داده می‌شود تا سینه‌های خود را معاینه کنند به مردان نیز آموزش داده می‌شود که بیضه‌هایشان را معاینه کرده و در صورت مشاهده غده حتما به پزشک مراجعه کنند. در سایر کشورها بیشترین آمار سرطان بیضه حین معاینه سلامت سربازان تشخیص داده می‌شود بنابراین بهتر است معاینه ادواری در پادگان‌ها و دبیرستان‌ها حین معاینه‌های بهداشتی توسط مسوولان یا پزشکان مربوطه انجام شود تا این بیماری در سنین پایین تشخیص داده شود و به مرحله‌های غیرقابل درمان نرسد.
اگر این علائم ظاهر شود، پزشک تعدادی از آزمایش‌های تشخیصی زیر را درخواست می‌نماید: پرتونگاری قفسه سینه ،سی‌تی‌اسکن شکم ،آزمونهای خون برای آلفا فیتوپروتئین و بتاhCG.( این پروتئین‌ها به عنوان نشانگرهای سرطان بیضه می‌باشند زیرا در خون افراد مبتلا میزان آنها افزایش می‌یابد)، سونوگرافی ، لنفانژیوگرافی ،IVP (پیلوگرافی داخل وریدی)،نمونه‌برداری.
شیوة درمان بسته به نوع تومور و میزان گسترش آن تعیین می‌شود. برداشتن بیضه مبتلا از طریق جراحی، اولین مرحله درمان سرطان بیضه است( عملکرد جنسی یا قدرت باروری با برداشتن یک بیضه، تغییر چندانی نخواهد کرد). ممکن است اشعه گاما یا اشعه ایکس با ولتاژ بالا بر ناحیه گرفتار تابانده شود. این اشعه به سلولهای سرطانی صدمه وارد ساخته یا آنها را نابود می‌کند در حالی که بر بافت طبیعی نزدیک اثر چندانی ندارد. ممکن است پرتودرمانی آثار جانبی‌ای مانند واکنشهای پوستی، حالت تهوع، استفراغ، خستگی و اسهال داشته باشد. در اکثر موارد استراحت و تغذیه مناسب و گذشت زمان این ناراحتی‌ها را برطرف می‌سازد. شیمی درمانی و درمان با داروهای ضد سرطان نیز در بعضی از موارد سرطان بیضه مورد استفاده قرار می‌گیرد. پرتودرمانی و شیمی‌درمانی بر کارکرد جنسی تاثیر ندارند اما می‌توانند بر باروری اثر داشته باشند. تقریباً تمام موارد سرطان بیضه به خوبی قابل درمانند، به وبژه اگر تومور بموقع تشخیص داده شود.

درمان سرطان بیضه

بعد از تشخیص، آزمایش‌هایی انجام می‌شود که نوع پیشروی و دست‌اندازی سرطان شناخته شود. خوشبختانه مارکرهایی (آزمایش‌های خون) وجود دارد که می‌توان با توجه به آن متوجه شد که سرطان در چه مرحله‌ای است. وقتی مارکرها صفر باشد، نشان‌دهنده این است که سرطان در بیضه است ولی وقتی بالاتر باشد، نشان‌دهنده این است که سرطان به غدد لنفاوی پشت شکم رسیده است. گاهی اوقات فرد با غده شکمی مراجعه می‌کند غافل از اینکه به سرطان بیضه مبتلا شده است. دلیل این امر این است که عروق بیضه در دوره جنینی از شکم نشات می‌گیرد و هر وقت سرطان بخواهد دست‌اندازی کند اول به عروق لنفاوی پشت شکم دست‌اندازی می‌کند که در این صورت فرد با غده بزرگ شکمی مواجه می‌شود. بعد از آزمایش‌های خونی که مشخص شد سرطان محدود به بیضه است یا نه، با سونوگرافی بیضه و گاهی ام‌آرآی، تومور بیضه قطعی می‌شود و فرد مورد جراحی قرار گرفته و بیضه درآورده می‌شود تا نوع جنس بافتی آن تشخیص داده شود که بر حسب آن نوع درمان متفاوت خواهد بود.

منابع: دکتر پالاپال ، ایران سلامت

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک