باید بدانید فقط ۵ درصد علل سنگ‌سازی ژنتیکی است و ۹۵ درصد دیگر مربوط به عوامل محیطی، رژیم‌غذایی و فعالیت جسمی می‌شود بنابراین هر فردی می‌تواند سنگ‌سازی را در خود کنترل کند. ضمن اینکه می‌توان۵ درصدی را که عوامل ژنتیکی در آن دخیل است،

با بهبود عوامل محیطی و تغذیه کنترل کرد. سنگ‌سازی در مناطق مختلف دنیا و کشور شیوع متفاوتی دارد؛ در مناطق حاره و گرم مانند مناطق جنوبی کشور ما سنگ‌سازی بیشتر و در مناطقی مانند شمال کشورمان، کمتر است و این امر به رژیم‌غذایی ساکنان این مناطق نیز ربط دارد.

رژیم‌غذایی مناطق شمالی کشور بیشتر میوه، سبزی و ماهی است. شمالی‌ها بیشتر شنا می‌کنند و فعالیت جسمی مانند کارهای کشاورزی و شالی‌کاری دارند در حالی که در جنوب کشور گرمای هوا و تابش آفتاب زیاد و میزان بارش کم، مصرف مایعات و میوه بسیار پایین و رژیم غذایی معمولا شامل گوشت و برنج است، بنابراین جنوبی‌ها برای سنگ‌سازی مستعدتر هستند. برای پیشگیری از ابتلا به سنگ‌کلیه باید چند اصل کلی را رعایت کنید؛ اولین نکته مصرف کلسیم است.

حدود ۲۰ سال است که ثابت شده مصرف کلسیم نه‌تنها در سنگ‌سازی موثر نیست بلکه برای پیشگیری از این عارضه، مفید هم هست، بنابراین حتی افرادی که کلیه سنگ‌ساز دارند باید حداقل روزی ۳ لیوان شیر بنوشند. به این ترتیب جلوی پوکی‌استخوان گرفته و سنگ‌سازی کنترل‌می‌شود. مصرف نمک باید تا جایی که امکان دارد، محدود شود.

سعی کنید نمکدان سر سفره نگذارید و غذاهایی مانند چلوکباب یا غذاهایی را که نمک زیادی دارند، همراه پیاز بخورید. پیاز، پتاسیم زیادی دارد و تا حدودی به تعدیل نمک موادغذایی کمک می‌کند و سنگ‌سازی را هم کاهش می‌دهد. نکته سوم، مصرف پروتئین یا گوشت است. مصرف پروتئین باید محدود باشد نه ممنوع و بهتر است نوع آن را تغییر دهید. گوشت‌های قرمز مانند گوشت گوسفند یا گاو از گوشت‌هایی هستند که نمک زیادی دارند. مصرف گوشت قرمز باعث می‌شود به جز پروتئین، موادی مانند کلسیم و اسید اوریک هم وارد خون و درنهایت ادرار شوند و شرایط را برای سنگ‌سازی مساعدکنند.

توصیه می‌کنم در درجه اول از گوشت‌های سفید شامل گوشت ماهی و میگو و از گوشت مرغ در درجه دوم استفاده کنید. ضمن اینکه گوشت‌های سفید مواد نگهدارنده‌ای دارند که از سنگ‌سازی جلوگیری می‌کنند. برخی بر این باورند که در مناطقی که املاح آب بالاست، سنگ‌سازی در کلیه‌ها شیوع بالاتری دارد در حالی که بررسی‌ها و تحقیقاتی که سالیان طولانی در مناطق مختلف انجام شده است، نشان می‌دهد نوع آب به‌ تنهایی تاثیری در سنگ‌سازی ندارد. اتفاقا املاحی که در آب وجود دارد می‌تواند در مواردی مانع سنگ‌سازی شود. گاهی همین املاح جذب بدن می‌شوند و نیازهای بدن را تامین می‌کنند. آنچه مهم است، حجم آب‌مصرفی است و ادرار باید رنگی روشن داشته باشد. نکته مهم دیگر، مصرف همزمان میوه‌های آب‌دار و نوشیدن آب است.

خوب است بدانید میوه‌ها ذخیره‌های بهتری برای آب هستند و تا زمانی که فیبر میوه از بدن دفع نشده است، می‌توانند در بدن آب آزاد کنند در حالی که آب فقط ۱ تا ۲ ساعت پس از نوشیدن از بدن دفع می‌شود. مصرف موادغذایی دیگر مانند سوپ‌ها هم می‌توانند آب لازم را به بدن برسانند و از سنگ‌سازی پیشگیری کنند.

منبع: ایران سلامت

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک