فصل تابستان، آغاز دوره ای است که برای همه افراد با نوشیدن انواع شربت های خنک، نوشابه های گازدار و البته آب تگری همراه است. آنچه در این میان ذهن همه را به خود مشغول کرده، این است که آیا برای مصون ماندن از عوارض نوشابه های گازدار، می توان به ماء الشعیر پناه برد؟ آیا این نوشیدنی انرژی و قند کمتری نسبت به نوشابه های گازدار دارد؟ برای رسیدن به پاسخ تمام این سوالات با دکتر وفا متخصص تغذیه و رژیم درمانی گفت و گویی داشتیم با موضوع «نوشیدنی ماء الشعیر» که توصیه می کنیم برای رسیدن به پاسخ ها، تا انتهای مطلب را بخوانید.

● نوشابه سالم تر است یا ماء الشعیر؟

اگر طرفدار نوشیدنی های فانتزی هستید باید به این نکته دقت کنید که در میان همه نوشابه های کولادار، ماء الشعیر بهترین انتخاب است. منظور از نوشیدنی های کولادار ،نوشیدنی های گازداری است که قند فراوان و رنگ های متنوعی دارند. توجه داشته باشید که انواع نوشابه های رژیمی از قبیل «زیرو» و «لایت»هم در این دسته قرار می گیرند. با این همه لازم است یادآوری کنیم زمانی می توانیم به ماء الشعیر و نوشیدنی هایی از این دست مقام اول را بدهیم که فرآیند تخمیر به صورت کامل در روند تولیدآن ها انجام شده باشد و طی فرآیند تولید، از مخمر در آن استفاده شده باشدکه البته اغلب کارخانه های سازنده این نوشیدنی به وجود آن در فرآیند تولیدشان تاکید می کنند.

نکته : نوشیدن ۸ لیوان آب در طول روز را فراموش نکنید و بعد از تکمیل این میزان آب روزانه حس تشنگی را با دیگر نوشیدنی های جایگزین، برطرف کنید.

● آب یا ماء الشعیر؟

اگر شما هم طرفدار ماء الشعیر باشید حتما این که خاصیت غذایی این نوشیدنی چقدر است و آیا می توان آن را جایگزین آب کرد،یکی از پرسش هایی است که همیشه ذهن تان را به خودش مشغول کرده است.اگر قرار باشد راجع به این نوشیدنی صحبت کنم، همان جمله همیشگی ام را تکرار می کنم که بهترین نوشیدنی آب است. به خصوص در فصل گرما و برای کسانی که حس تشنگی شان را خیلی زود جواب می دهند یعنی در کوتاه ترین زمان خشکی دهان شان را برطرف می کنند و به طور کلی افرادی که آن قدر تشنه نمی شوند که بخواهند چند لیوان آب را با هم بنوشند. این افراد با اولین علائم تشنگی که با خشکی دهان و نیاز به نوشیدن آب خود را نشان می دهد،بلافاصله سراغ آب می روند و این نیازشان را بر طرف می کنند.

ویژگی مهمی که آب را از دیگر نوشیدنی ها متمایز می کند این است که بدون هر نوع عارضه جانبی و کالری اضافی می تواند نیاز بدن را بر طرف کند. آب به عنوان ماده اصلی تشکیل دهنده حجم زیادی از بدن ،نقش مهمی در تنظیم املاح بدن دارد.در فصل تابستان که میزان تعریق بیشتر است و گرمای هوا ،نیاز به نوشیدن مایعات خنک را بیشتر می کند، در دسترس ترین و باب میل ترین نوشیدنی آب است.نباید فراموش کرد کالری صفر این نوشیدنی آن را برای همه دلچسب تر می کند.امابعد از آب، شاید بتوان گفت، ماء الشعیر نسبت به دیگر نوشابه های «کولادار» نوشیدنی بهتری باشد. به دلیل آن که قند ساده اش به هیچ عنوان به اندازه نوشابه های کولادار نیست.

● منبع غنی ویتامین b

معمولا ماءالشعیر را به عنوان یک نوشیدنی سرشار از ویتامین b می َشناسیم اما سوال اینجاست که مقدار این ویتامین در این نوشیدنی چقدر است. در حقیقت ماءالشعیر ،نوشیدنی است که ماده اصلی تشکیل دهنده آن دانه «جو» است که طی فرآیند تولید کارخانه ای با قند طبیعی ناشی از تخمیر صحیح به بازار عرضه می شود.

این نوشیدنی تقریبا سرشار از ویتامین های گروه b است که روزانه به آن نیاز داریم و از این نظر، می تواند پاسخگوی بخشی از نیاز بدن به این مواد مغذی باشد. تاکید می کنم که تنها بخشی از نیاز بدن نه تمام آن؛ به دلیل آن که ما از میزان استفاده مواد مرغوب ،به اندازه و سالم در دوره تولید این نوشیدنی آگاهی کافی نداریم.در ضمن استفاده از این محصول به عنوان تنها تامین کننده ویتامین گروه b شیوه توصیه شده ای نیست.

● ماء الشعیر برای تامین ویتامین
b کافی است؟

شاید فکر کنیدوقتی ماء الشعیر منبع غنی از ویتامین های گروه b است می توانیم همه نیازهای بدن مان را به این گروه از ویتامین ها با این نوشیدنی تامین کنیم.به عبارت دیگر تنها با نوشیدن ماءالشعیرتمام ویتامین های گروه b به بدن می رسند و نیازی به منابع دیگر نیست؟ پاسخ منفی است. نمی توان گفت مصرف یک لیوان ماء الشعیر، نیاز بدن به ویتامین های گروه b را تامین می کند چون ویتامین های گروه b، یکی نیست و حداقل ۸ نوع ویتامین است که بدن به آن ها نیاز دارد .مثلا ویتامین b۱۲ ویتامینی است که به هیچ عنوان از منابع گیاهی یا مخمرها قابل دریافت نیست. فولیک اسید و بیوتین هم ۲ ویتامین دیگر از گروه ویتامین های bهستندکه در این نوشیدنی وجود ندارند. ولی گروه ویتامین b۱ و b۶ درحد قابل توجهی در این نوشیدنی وجود دارد و مصرف متعادل روزانه اش، می تواند بخشی از نیاز روزانه را تامین کند نه همه آن را.

● یک لیوان ماء الشعیر چقدر کالری دارد؟

هر لیوان نوشیدنی ماء الشعیر یعنی ۲۴۰ میلی لیتر از آن، حدود ۱۰۰ کیلو کالری انرژی دارد. این میزان کالری قابل توجه است . تصور کنید فردی که روزانه به جای هر نوع نوشیدنی دیگر، آب مصرف می کند، یعنی کالری به بدن نمی رساند و حالا اگر همان تعداد لیوان آب با کالری صفر را با نوشیدنی ماء الشعیر با ۱۰۰کیلوکالری جایگزین کند درواقع راه ورود کالری اضافی به بدنش را فراهم می کند. به همین دلیل به افرادی که دچار اضافه وزن هستند یا در رژیم غذایی خاصی قرار دارند اکیدا توصیه می کنم، آب را جایگزین این نوشیدنی پرکالری کنند تا از عوارض ورود کالری اضافه به بدن دور بمانند. این توصیه در مورد کودکان در سن رشد بیشتر از همه باید مورد توجه قرار بگیرد هم به دلیل وجود قند مصنوعی احتمالی این نوشیدنی و هم گاز آن که می تواند باعث تحلیل استخوان ها و دندان های آن ها شود.

● چه طعمی بخوریم؟

وجود طعم های مختلف در این نوشیدنی انتخاب را سخت می کند به خصوص اگر دنبال جذب ویتامین و مواد معدنی بیشتر هم باشید. اما موضوع اینجاست که اساسا در صنایع غذایی از طعم دهنده ها، خیلی زیاد استفاده می شود ولی الزاما این طعم دهندها، کالری اضافه ای به محصول منتقل نمی کنند. ولی به طور کلی، طعم یکی از شیوه های جذب ذائقه های مختلف است ولی این که با افزودن این اسانس یا طعم می توان میزان دریافت کالری را کم کرد یا ویتامین بیشتری به بدن رساند، صحیح نیست.حتی ممکن است بعضی از این اسانس ها، استاندارد خوبی نداشته باشد و سلامت محصول را دستخوش تغییراتی کند که افزودن آن ها به محصول، باید تحت نظر متخصصان صنایع غذایی و با استانداردهای تعریف شده ای انجام شود.

● سنگ کلیه با ماء الشعیر درمان می شود؟

از نظر دانش تغذیه، هیچ کدام از تصورات عمومی مبنی بر این که مصرف ناشتا و صبحگاهی باعث زیبایی پوست می شود یا در رفع سنگ های کلیه اثر دارد، پذیرفته نیست. یعنی پژوهش یا دانش مشخص تغذیه ای صورت نگرفته که اثبات کند این تصورات صحیح است. البته در علم پایه ای تغذیه، این دانش وجود دارد که مثلا در افرادی که دچار کمبود ویتامین b۶ هستند، احتمال بروز برخی از انواع سنگ های کلیوی بیشتر است و آن هم به دلیل آن است که ویتامین b۶در متابولیسم پروتئین ها نقش دارد در نتیجه اگر کمبود این ویتامین وجود داشته باشد، ممکن است اختلالی در متابولیسم پروتئین ها ایجاد شود که ph خون، اسیدی و زمینه ساز بروز نوع خاصی از سنگ های کلیوی شود. این طور جامع صحبت کردن راجع به تاثیر مصرف ماء الشعیر بر ممانعت از تولید سنگ کلیه جز تبلیغ چیز دیگری نیست و به هیچ عنوان ریشه و مبنای علمی ندارد.

● کف روی ماء الشعیر مضر است؟

ماء الشعیر ها معمولا گازدار هستند و سوال اینجاست که آیا گاز موجود در این نوشیدنی تاثیری بر میزان جذب ویتامین های آن هم دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت یکی دیگر از افزودنی هایی که به منظور جلب مشتری به این نوشیدنی اضافه می شود،«بیکربنات سدیم»است که تحت عنوان «گاز»شناخته می شود.

مشکلی که ممکن است با نوشیدن بیش از اندازه ماءالشعیر پیش بیاید به دلیل وجود گازی است که به آن اضافه می شود. گاز نوشیدنی های گازدار می تواند برای بدن مضر باشد. به این ترتیب که این افزودنی به نوشیدنی ها، فرآیند جدا شدن املاح از استخوان ها را تسریع می کند و مصرف مکررش برای مصرف کنندگان به خصوص بچه ها، زنان در سن یائسگی، جوانان که نیاز دارند تا ۲۵ تا ۳۰ سالگی به حداکثر میزان تراکم استخوانی برسند، سالمندان و میانسالان مضر است واگر مصرف این نوشیدنی به صورت عادت دربیاید ممکن است عوارض این چنینی را به همراه داشته باشد.

فرآیند تحلیل استخوانی به این ترتیب است که بیکربنات سدیم روی بافت استخوانی می نشیند و با مواد و املاح تشکیل دهنده آن ترکیب شده و جدا می شود.این فرآیند با هربار استفاده از این محصول تکرار می شود پس اگر تداوم داشته باشد، در طولانی مدت عوارض جبران ناپذیری بر استخوان ها و دندان ها می گذارد. اما اگر از این نوشیدنی هر ازگاهی و در وعده ها و میان وعده های غذایی استفاده شود، مشکلی ایجاد نمی کند ولی اگر فرد عادت کند در هر وعده غذایی یا هر زمان که احساس تشنگی کرد از این نوشیدنی استفاده کند حتما با مشکل مواجه خواهد شد.

منبع: ایران سلامت

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک