سیستوسکوپی می‌تواند حین ارزیابی علایم بی‌اختیاری اضطراری، دیورتیکول‌های حالب، تومورها، سنگ‌ها و جراحت‌های مثانه را نشان دهد تا به این وسیله، برنامه درمانی براساس یافته‌های صحیح، تغییر کند. بدین ترتیب، شواهد درگیری مثانه یا تنگی پیشابراه ناشی از بدخیمی‌های دستگاه تناسلی، طبقه‌بندی‌های بالینی را تحت تاثیر قرار می‌دهد که به طور معنی‌داری پس از رژیم‌های درمانی برنامه‌ریزی شده و درست، بهبود می‌یابند.

تصاویر سیستوسکوپی که از مثانه به دست می‌آید و تایید عملکرد صحیح پیشابراه پس از جراحی‌های دستگاه ادراری‌تناسلی یا برش وسیع لگن، می‌تواند به شناسایی اولیه و ترمیم جراحات دستگاه ادراری ناشی از جراحی کمک کند و مشکلات آن را کم کند. در چهار مطالعه بزرگ که زنان تحت جراحی‌های از راه واژینال یا دستگاه ادراری‌تناسلی عمده قرار داشتند، میزان بروز جراحت‌های پیش‌بینی نشده دستگاه ادراری که با سیستوسکوپی حین عمل تشخیص داده شد، تنها سه تا پنج درصد بود، بنابراین شواهد کافی برای انجام سیستوسکوپی در همه بیمارانی که تحت جراحی‌های نوتوانی لگن قرار می‌گیرند، وجود دارد، زیرا بروز بالای جراحت‌ها و عواقب شدید ناشی از تشخیص ندادن به موقع، قابل تامل و تصحیح آنها در حین عمل لازم است.

شناسایی جراحت ها

به دام افتادن پیشابراه با بخیه‌هایی که در حین زایمان سزارین زده می‌شود، در ۳۳/۰ درصد از جراحی‌های زنان گزارش می‌شود، به طوری که در هر دو نوع جراحی‌های شکمی و واژینال رخ می‌دهد و در واقع می‌تواند قسمتی از جراحی‌های لگن و هیسترکتومی محسوب شود. وقتی هیچ ترشح ادراری از حالب به مثانه دیده نشود، به احتمال زیاد انسداد کامل یا نسبی اتفاق افتاده است، اما اینکه در اصل، انسداد نسبی پیش آمده یا پارگی ناکامل، باید حتما مشخص شود.

در حین جراحی واژینال، نواحی اطراف پیشابراه که در دسترس قرار می‌گیرد، باید استریل شوند. پس از دادن بیهوشی، برای تایید اینکه ماده حاجب به درون ادرار ترشح می‌شود و از منافذ پیشابراه جریان پیدا می‌کند، سیستوسکوپ به کار می‌رود. اگر عبور ماده حاجب پس از دقایقی، تنها از یک حالب مشاهده شود، نبود مشکل پیشابراه را نشان می‌دهد.

فلوروسکوپی

جایگذاری استنت‌های پیشابراه به صورت عقب‌گرد و تزریق ماده حاجب رادیو اوپک همراه با فلوروسکوپی، برای تشخیص محل تنگی کمک می‌کند، هر چند جستجو در حین جراحی و بررسی مثانه نیز لازم است و کار را سریع‌تر انجام می‌دهد. جریان ماده حاجب از هر دو حالب، انسداد کامل را در می‌کند، اما احتمال وجود انسداد نسبی باقی است. حالب‌هایی که دچار ایسکمی شده‌اند، می‌توانند سالم دیده شوند، هر چند در دوره پس از جراحی، خود را به صورت فیستول نمایان می‌کنند.

تاخیر قابل توجه میان درناژ از یک حالب یا تفاوت قابل مشاهده در مقدار ماده حاجب که از هر حالبی دیده شود، نشانه انسداد ناکامل و نسبی است. اگر از منفذ پیشابراه، خون بیاید، توجیه‌کننده صدمه پیشابراه است و حتما باید بررسی بیشتر انجام شود. طی جراحی از راه شکم، منافذ پیشابراه با سیستوسکوپی ترانس‌اورترال یا قرار دادن مستقیم سیستوسکوپ از راه یک شکاف کوچک در سقف مثانه، قابل مشاهده هستند. دانستن هر دو روش عمل مفید است، زیرا گاهی اوقات بیمار نمی‌تواند در وضعیت لیتوتومی قرار بگیرد و روش دوم، کارآمد می‌شود.

منبع:پزشک بالینی

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک