عفونت ادراری

عفونت ادراری یکی از بیماری‌هایی است که ممکن است شیوع آن در کودکان چندان زیاد نباشد اما عواقبی که می‌تواند به‌دنبال داشته باشد آنقدر مهم است که هر پدر یا مادری باید برای سالم ماندن فرزندش و دور ماندن او از این آسیب‌ها و عواقب، این بیماری را بشناسد.

وقتی عفونت ادراری در بچه‌ها رخ می‌دهد، ممکن است خودش نشانه وجود یک اختلال مهم‌تر در دستگاه ادراری کودک باشد. تقریبا شبیه به یک کوه یخ که ما فقط سر آن را که از آب بیرون زده می‌بینیم. به همین دلیل است که در کودکان نمی‌توان مانند بزرگسالان فقط عفونت را با آنتی‌بیوتیک درمان کرد و پرونده بیماری را بست. کودکان بعد از اینکه عفونت‌شان درمان شد، باید بررسی شوند تا علت ایجاد این مشکل روشن شود.

تشخیص عفونت ادراری

تشخیص عفونت ادراری اغلب با علایم بالینی صورت می گیرد و فرد باید به پزشک متخصص مراجعه کند تا پزشک با گرفتن شرح حال و معاینه جهت اطمینان از عدم تب، درد و … تشخیص بالینی مثانه را بدهد و از وی آزمایش کشت ادرار به عمل آید و طبق یافته ها درمان صورت گیرد.

آزمایش کامل ادرار، وجود چرک را در ادرار نشان می دهد؛ ولی خون به ندرت مشاهده می شود. غیر از عواملی که گفته شد، عوامل دیگری هم می توانند موجب التهاب و عفونت واژن شوند که در این حالت بیمار از سوزش ادرار به همراه خارش و درد هنگام رابطه جنسی شکایت می کند. معمولاً چنین بیمارانی دچار تکرار ادرار یا احساس شدید و فوری برای ادرار کردن نمی شوند. چرک یا خون هم در ادرار وجود ندارد.

ساده ترین و معمول ترین روش تشخیص این عارضه، آزمایش کامل ادراراست. اگر با آزمایش ادرار معلوم شود که چرک در ادرار وجود دارد، به احتمال قریب به یقین علت بروز این علائم ناراحت کننده التهاب مثانه است. کشت ادرار ضروری نیست و پزشک داروهای ضد میکروبی برای بیمار تجویز می کند که دوره مصرف کامل آنها کوتاه است؛ ولی اگر علائم همچنان برجا بمانند یا عود کنند، لازم است بیمار دوباره ویزیت شود و در این حالت انجام کشت ادرار ضروری است.

پیشگیری عفونت ادراری

مهم ترین مکانیسم دفاعی مثانه تخلیه منظم است و باید به طور مرتب خالی شود و باقی مانده ای نداشته باشد. در کنار این موضوع رعایت بهداشت فردی بخصوص در زنان بسیار مهم است.

علت عفونت‌های ادراری

در پاسخ باید گفت بروز عفونت‌های ادراری، به سن و جنس افراد بستگی دارد. اگر بخواهیم از دیدگاه جنسی موضوع را بررسی کنیم باید بگویم عفونت ادراری در زنان شایع‌تر از مردان است، زیرا مجرای ادراری در زنان کوتاه‌تر بوده و باکتری راحت‌تر وارد پیشابراه می‌شود. این باکتری‌ها اغلب از ناحیه دستگاه گوارش یعنی مقعد به دستگاه ادراری تحتانی ورود پیدا می‌کنند.

همچنین میزان شیوع در زنان متاهل بیش از زنان مجرد است، چون با ازدواج، فلور نرمال واژن زن تغییر کرده (واژن فاصله اندکی با پیشابراه دارد) و این نیز عاملی برای بروز عفونت در زنان است. اما اگر بخواهیم از نظر سنی بررسی کنیم، در صورتی که در کودک پسری یک بار عفونت ادراری دیده شود این علامت برای ما هشداردهنده خواهد بود، زیرا می‌تواند به دلیل نقص مادرزادی در مجرای ادراری او باشد.

اما در کودکان دختر که دچار دو یا چند بار عفونت شوند، گرچه پیگیری ضروری است و علت دقیق آن باید مشخص شود، ولی عفونت ادراری آنها به اندازه عفونت ادراری در کودکان پسر اهمیت ندارد. مورد بعدی شیوع عفونت ادراری در مردان میانسال است. غده پروستات در همه مردان به طور فیزیولوژیک شروع به رشد می‌کند و حجیم‌تر می‌شود. این افزایش حجم، اجازه تخلیه کامل مثانه را نمی‌دهد. ادرار احتباس یافته و محیط غیراستریل احتمال عفونت ادراری را بالا می‌برد. بنابراین در مردان میانسال نیز عفونت ادراری شیوع بیشتری دارد.

کلیه‌ها، میزنای و مثانه، دستگاه ادراری را تشکیل می‌دهند. محیط دستگاه ادراری باید استریل و فاقد باکتری باشد و وقتی باکتری وارد این محیط می‌شود علائمی در بدن فرد بیمار به وجود می‌آورد که ممکن است ابتدا مشکل چندانی پدید نیاورند، ولی با ازدیاد عامل بیماری زا بتدریج زندگی بیمار دچار اختلال می‌شود و بیمار از حضور در جمع و فعالیت روزانه خود باز خواهد ماند.

البته با پیشرفت عفونت ادراری، عوارضی جدی نیز دیده می‌شود که خطرناک است. نشانه‌های عفونت ادراری کدام است و چگونه عوامل بیماریزا وارد مثانه می‌شود و مهم‌تر این‌که چه کنیم به این بیماری مبتلا نشویم؟

عفونت ادراری بر اثر ورود باکتری به محیط مثانه رخ می‌دهد. این باکتری‌ها با ورود به مجرای ادراری و مثانه، به جداره آن حمله می‌کنند و باعث قرمزی، التهاب و واکنش در دستگاه ادراری تحتانی می‌شوند. اولین واکنش التهابی، تکرر ادرار و سوزش است.

البته در دستگاه ادراری بعضی بیماران باکتری وجود دارد، ولی اصلا علائم واضحی ندارند و به طور اتفاقی و در آزمایش‌های کلینیکی شاهد بالا رفتن باکتری در اوره هستیم، اما علائم به تکرر ادرار و سوزش ختم نمی‌شود، بلکه با رشد سریع باکتری‌ها، درد زیر شکم یا پهلوها، دفع قطره‌قطره ادرار، احساس پر بودن مثانه، بوی بد ادرار، خون در مثانه یا تیره‌شدن رنگ ادرار نیز به دیگر نشانه‌ها اضافه خواهد شد.

منبع : متخصص عفونت ادراری تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک