عفونت ادراری در زنان و مردان

برخی اختلالات دردناک و ناتوان کننده ی دستگاه ادراری در زنان و مردان مشترک هستند. با توجه دقیق به برنامه ی غذایی و بهداشت و روابط جنسی سالم می توان از بروز این گرفتاری ها جلوگیری کرد.

دستگاه ادراری شامل کلیه ها و مثانه، لوله های متصل کننده ی کلیه ها به مثانه (میزنای)، لوله ی ارتباط مثانه با بیرون بدن (میزراه) است. برخی عفونت های لوله ی ادراری ناشی از بیماری های آمیزشی (STD) هستند. اگر بیماری آمیزشی درمان نشود، نه تنها مثانه و کلیه را عفونی می کند، بلکه به سایر اندام های تولید مثل منتقل و باعث ناباروری می شود. اگر حدس می زنید به بیماری آمیزشی مبتلا شده اید، بی درنگ همراه شریک زندگیتان به پزشک مراجعه کنید. با رعایت روابط جنسی سالم می توان خطر ابتلا به بیماری های آمیزشی را کاهش داد.

پیشگیری از عفونت ادراری

مایعات فراوان بنوشید. این توصیه، شاید تنها نکته ى مهم باشد. بعضى از زنان فکر مى کنندا فقط هنگامى که به دستشویى مى روند، دچار سوزش مى شوند، سپس مصرف مایعات را کم مى کنند تا به دستشویى نروند.

باید بدانید که هر چه ادرار، بیشتر در مثانه بماند، باکترى بیشترى در آن رشد خواهد کرد. تعداد اى کولاهاى هر بیست دقیقه دو برابر مى شود. بنا به نظر دکتر استابسکین، هر چه باکترى بیشتر باشد، درد هم بیشتر خواهد بود. مسلما بهترین کار این است که با نوشیدن مایعات فراوان، باعث شکسته شدن عفونت و خارج کردن میکروب ها شویم. مطالعات انجام شده نشان مى دهد که باکترى هایى که به صورت مکانیکى وارد مثانه ى داوطلبان مى شدند، با دو بار ادرار کردن مؤثر، به بیرون رانده مى شوند و مثانه استریل مى شود.
هر چه مایعات بیشترى بنوشید، درد شما زودتر متوقف مى شود و یک نکته؛ اگر ادرار شما صاف و روشن است یعنى به اندازه کافى مایعات نوشیده اید.

عفونت مثانه

علت ایجاد بیشتر بیمارى هاى عفونى و شاید همه آنها در وهله اول عدم بهداشت فردى است. تعدد این بیمارى ها بسیار است و عفونت مثانه یکى از آنهاست که اتفاقاً در و مردان با اندک تفاوت مشترک است.

به طور کلى در مورد عفونت مثانه یعنى التهاب آن؛ اگر زمانى با نشانه هاى زیر برخورد کردید به پزشک مراجعه و نسبت به درمان خود اقدام کنید:

احساس سوزش یا تکرار ادرار (هرچند میزان ادرار کم باشد)- فوریت ادرار- درد بخش پایین کمر- وجود خون در ادرار- تب خفیف- ادرار بدبو- درد به هنگام نزدیکى- شب ادرارى در کودک- ترشح از نوک آلت (مردان)

 از علل عفونت مثانه باکترى هایى است که یا از بخش دیگرى از بدن توسط خون به مثانه رسیده اند یا از راه پوست اطراف ناحیه تناسلى و مقعدى به مجارى ادرارى راه مى یابند. عفونت مثانه دلایل دیگرى هم دارد؛ از جمله استفاده از سوند ادرارى براى تخلیه مثانه (پس از زایمان یا جراحى) آسیب رسیدن به پیشابراه، پروستات بسیار بزرگ و نقص ساختمانى در مجارى ادرار در مردان. در عین حال عواملى که ممکن است خطر را افزایش دهند در و مردان متفاوت است.

این عوامل در شامل افزایش فعالیت جنسى، استرس، پوشیدن لباس زیرتنگ و بدون تبادل هوا، نگاه داشتن ادرار، نشستن در وان و افتادگى دستگاه تناسلى- ادرارى است و در مردان مصرف الکل، وجود یک بیمارى که باعث کاهش مقاومت بدن شده (این عوامل در نیز دیده شده است) انسداد در مسیر ادرار، وارد آمدن ضربه به پیشابراه و استفاده از سوند در عمل جراحى.

مثانه عصبی

مثانه عصبی یکی از اختلالات عملکرد مثانه می‌باشد که بدنبال آسیب سیستم عصبی ایجاد می‌شود. براساس محل درگیری و نوع درگیری عصبی به دو نوع تقسیم می‌گردد:
- مثانه بیش فعال یا انقباضی
- مثانه شل
کسانی که مثانه بیش فعال مبتلا هستند، بسیار کم یا اصلاً کنترلی به عملکرد مثانه ندارند. مثانه بطور خودبه خود و مکرر تخلیه می‌گردد و تخلیه بطور کامل انجام نمی‌گیرد. به همین دلیل خطر ابتلا به عفونتهای ادراری در این افراد افزایش می‌یابد.
مثانه شل خصوصیات متفاوتی دارد. در این افراد قسمتی از سیستم عصبی که وظیفه خبررسانی به مغز هنگام پرشدن مثانه، را دارد، دچار اختلال شده‌است در نتیجه با افزایش اندازه و ظرفیت مثانه روبرو خواهیم شد. زمانی که فشار ادرار در مثانه به اندازه‌ای برسد که ماهیچه‌های دریچه خروجی ادرار توانایی غلبه بر آن را نداشته باشد، ادرار شروع به ریزش می‌کند. در این نوع اختلال مثانه نیز مانند مثانه انقباضی، مثانه بطور کامل تخلیه نمی‌گردد.

پیشگیری از شب ادراری

رعایت چه نکاتی در بهبود بیماری شب ادراری کمک کننده است؟ بایستی کودک در مورد مشکل خود و نیز بحث و حل موضوع فعالانه شرکت داشته باشد. بنابراین صحبت کردن والدین با پزشک به طور جداگانه و بدون حضور بیمار و اصرار در جهت عدم آگاهی بچه از این صحبت ها کمک چندانی به حل مشکل نخواهد کرد. کودک باید درک کند که مسئله شب ادراری مربوط به اوست و والدین و پزشک سعی در حل مشکل او دارند بنابراین نباید از پشک خود خجالت بکشد. پدر و مادر نیز باید توجه داشته باشند که تنبیه کردن، سرزنش کردن و خجالت دادن کودک خصوصاً در نزد همسالان وی بسیار مضر است و صدمات روحی و روانی بسیاری به کودک وارد می سازد و در مقابل، تشویق و اظهار رضایت پدر و مادر از پیشرفت کودک در کنترل شب ادراری بسیار مؤثر خواهد بود. ملاقات های مکرر با پزشک و ارائه جدول ستاره (که نشان دهنده سیر بهبود بیماری است) نیز نقش بسیار کمک کننده ای در کنترل بیماری خواهد داشت. مشارکت کودک در جمع آوری رختخواب خیس شده و تعویض لباس خود به تنهایی نیز کمک کننده خواهد بود. در بچه هایی که بین سن ۶ تا ۸ سال قرار دارند می توان در طول شب کودک را یک نوبت بیدار کرد تا به توالت برود و مثانه خود را تخلیه سازد. برای جلوگیری از بهانه و یا ترس کودک باید چراغ مسیر و توالت را روشن گذاشت. در صورتی که بیمار به مدت یک ماه دائم شب ادراری نداشت می توان دیگر در طول شب کودک را بیدار نکرد. در بچه های بالاتر از سنین هشت سال می توان از خود کودک خواست تا با تنظیم یک ساعت زنگدار ۳ تا ۴ ساعت پس از شروع خواب برای ادرار کردن بیدار شود. همچنین در این کودکان می توان از دستگاه های هشدار دهنده نیز بهره گرفت. درمان هایی که در بالا گفته شد اگرچه طولانی مدت و وقت گیر است ولی در صورت رسیدن به نتیجه لازم عود بیماری وجود نخواهد داشت.

منبع : کتاب راهنمای پزشکی خانواده- بیماری های کلیه و مجاری ادرار ، متخصص مجاری ادراری

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک