عفونت دستگاه ادراری

عفونت دستگاه ادراری(urinary tract infection-UTI )، عبارت است از بروز عفونت در هر قسمت از سیستم ادراری، شامل اعضای جمع آوری کننده و نگه دارنده و دفع کننده ی ادرار، یعنی کلیه ها، حالب ها، مثانه و پیشابراه.* معمولاً UTIدر اثر ورود باکتری هایی که می توانند در دستگاه گوارش، مهبل(واژن) یا اطراف پیشابراه زندگی کنند به دستگاه ادراری ایجاد می شود.

در اغلب موارد این باکتری ها از طریق پیشابراه به مثانه و کلیه ها می رسند. اکثراً سیستم دفاعی بدن این باکتری ها را از بین می برد و علایمی ایجاد نمی شوند ولی گاهی باکتری های مزبور موجب بروز عفونت در دستگاه ادراری می شوند.

خانم ها و افراد مسن بیشتر مستعد ابتلا به عفونت ادراری هستند.* علایم عفونت دستگاه ادراری عبارتند از:سوزش ادرار، تکرر یا فوریت ادرار، درد پشت و کمر یا قسمت پایین شکم، ادرار تیره، خونی یا بدبو، تب یا لرز.* عفونت ادراری در اقایان جدی تر از خانم هاست و دشوارتر درمان می شود. همچنین عفونت ادراری در افراد مسن، زنان باردار، افراد مبتلا به دیابت و افرادی که به سختی ادرار می کنند نیز خطرناک است.

عفونت ادراری کودکان

عفونت‌های ادراری یکی از شایع‌ترین عفونت‌های دوران کودکی است که می‌تواند به کلیه‌ها آسیب برساند. عفونت‌های ادراری بیماری است که در اثر وارد شدن میکروب به مجاری ادرار ایجاد می‌شود. معمولا علت اصلی عفونت ادراری، عامل باکتریایی موجود در دستگاه گوارش است که در کودکان بیشتر دیده می‌شود و به طور افزایشی عموما مثانه را درگیر می‌کند.مهمترین علت این عفونت می‌تواند رفلاکس یا برگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها باشد که معمولا در ۳۰ تا ۵۰ درصد دختر بچه‌ها دیده می‌شود که باعث عفونت ادراری آنها می‌شود. والدین در صورت وجود رفلاکس در کودکان باید به آن توجه و به پزشک متخصص مراجعه کنند. به عنوان مثال در کودکانی که ادرار خود را نگه می‌دارند و دیر به دستشویی می‌روند، کودکانی که نمی‌توانند ادرار خود را نگه دارند و یا دچار یبوست می‌شوند، می‌تواند عوامل زمینه‌ساز عفونت‌های ادراری باشد که ممکن است بعد از مثانه، کلیه‌ها را هم درگیر کرده و به آنها آسیب برساند.

عفونت‌های ادراری در دختران بیشتر از پسرها دیده می‌شود؛ زیرا مجرای ادراری در دختران کوتاه‌تر بوده و احتمال انتقال عفونت به مثانه بیشتر است. علائم عفونت‌های ادراری در کودکان به سن آنها بستگی دارد. در سنین بالاتر علائم مشخص‌تر بوده و سوزش ادرار، تکرار ادرار، بوی بد ادرار، تب و درد پهلوها از علائم بارز آن به شمار می‌رود. در شیرخواران و کودکان کم سن تشخیص دشوارتر است. در این گروه سنی ممکن است عفونت ادراری با تب، بی قراری، کم شدن وزن آنها، اسهال و استفراغ و یا زردی در دوران نوزادی همراه باشد که در صورت بروز این علائم، والدین باید کودکان خود را نزد پزشک ببرند.

نوع و طول درمان را پزشک بر اساس تشخیص نوع عفونت ادراری مشخص می‌کند و والدین باید رنگ و بوی ادرار کودک خود را بررسی کنند. در صورت وجود درد در پشت و کمر از کیسه آب گرم استفاده کرده و بعد از هر بار ادرار، کودک خود را بشویند.ممکن است بعد از درمان، عفونت ادراری دوباره ظاهر شود، بعد از درمان به احتمال ۲۵ تا ۴۰ درصد به مدت ۲ الی ۳ هفته بعد از برطرف شدن عفونت، ممکن است مجددا ظاهر شود. به همین دلیل، کشت‌ ادرار جهت پیشگیری ۱ تا ۲ هفته پس از پایان درمان انجام تا رفع عفونت از ادرار تایید شود و نیز مصرف آنتی بیوتیک‌ها تا زمان درمان قطعی و بررسی رفلاکس تجویز شود. در۵۰ درصد موارد عفونت ادراری در کودکان بدون علامت است و فقط با آزمایش قابل تشخیص است، بنابراین والدین در انجام این آزمایشات سهل انگاری نکنند.

انواع عفونت ادراری

عفونت های ادراری اغلب ساده اند و با یک دوره آنتی بیوتیکی و مراقبت های معمولی درمان می شوند، ولی در عفونت های ادراری عارضه دار این عفونت بنابر شرایط بیمار، دارای اختلال آناتومیک( تشریحی) در سیستم ادراری، نقص تخلیه مثانه، وجود جسم خارجی در سیستم ادراری( سوند) یا دارای بیماری نقص ایمنی است که عفونت ادراری در این گروه، دیگر ساده تلقی نمی شود و همراه با عارضه است و هم مدت درمان آن طولانی تر است و هم امکان دارد به درمان های کمکی دیگری همچون جراحی، احتیاج پیدا کند.

بارداری و عفونت مثانه

بارداری احتمال ابتلا به عفونت هر یک از بخش‌های دستگاه ادراری را بالا می‌برد. مقدار زیاد هورمون پروژسترون، موجب شل شدن عضلات حالب و در نتیجه گشادتر شدن حالب می‌شود.

رحم در حال رشد، می‌تواند به حالب ها فشار وارد آورد و جریان ادرار را در داخل آن‌ها با اختلال مواجه کرده و سرعت آن را کند سازد.

رشد جنین موجب فشار بر روی مثانه می‌شود و در نتیجه تخلیه آن هنگام دفع کامل نخواهد بود.

در نتیجه این اختلالات باعث می‌شود که عبور ادرار در مسیر دستگاه ادراری بیشتر طول بکشد و باکتری‌ها قبل از خروج از بدن زمان بیشتری برای تکثیر در اختیار خواهند داشت.

پزشک در همان اولین نوبت معاینات دوران بارداری آزمایش ادرار درخواست می‌کند، خواه شما علائم عفونت مثانه داشته باشید یا خیر.

درمان عفونت مثانه

 مقادیر زیادى آب بنوشید و مثانه خود را تا حد امکان خالى کنید. مصرف محلول نصف قاشق چایخورى جوش شیرین در نصف لیوان آب هر ۳ تا ۴ ساعت ممکن است به قلیائى کردن ادرار شما کمک کند. این درمان را بیش از ۴۸ ساعت ادامه ندهید. پزشک ممکن است آنتى‌بیوتیک تجویز کند که فوراً علائم را برطرف مى‌کند. پزشک ممکن است یک مسکن ادرارى نیز تجویز کند که تنها تا زمان وجود سوزش ادرار مصرف مى‌شود. عفونت‌هاى مثانه در مردان انجام آزمایش‌هائى را براى کشف علت زمینه‌اى عفونت الزامى مى‌‌سازد.

پیشگیرى از عفونت مثانه

 حداقل ۸لیوان در روز مایعات نوشیده و از کافئین بپرهیزید – مراقبت از پیشابراه- – استفاده از دوش به جاى وان حمام- عدم مصرف اسپرى ها و دئودورانت- استفاده از لباس زیر نخى- رعایت بهداشت فردى

منبع:  متخصص عفونت ادراری

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک




Tagged with: