عفونت مثانه

علت ایجاد بیشتر بیمارى هاى عفونى و شاید همه آنها در وهله اول عدم بهداشت فردى است. تعدد این بیمارى ها بسیار است و عفونت مثانه یکى از آنهاست که اتفاقاً در و مردان با اندک تفاوت مشترک است.

به طور کلى در مورد عفونت مثانه یعنى التهاب آن؛ اگر زمانى با نشانه هاى زیر برخورد کردید به پزشک مراجعه و نسبت به درمان خود اقدام کنید:

احساس سوزش یا تکرار ادرار (هرچند میزان ادرار کم باشد)- فوریت ادرار- درد بخش پایین کمر- وجود خون در ادرار- تب خفیف- ادرار بدبو- درد به هنگام نزدیکى- شب ادرارى در کودک- ترشح از نوک آلت (مردان)

 از علل عفونت مثانه باکترى هایى است که یا از بخش دیگرى از بدن توسط خون به مثانه رسیده اند یا از راه پوست اطراف ناحیه تناسلى و مقعدى به مجارى ادرارى راه مى یابند. عفونت مثانه دلایل دیگرى هم دارد؛ از جمله استفاده از سوند ادرارى براى تخلیه مثانه (پس از زایمان یا جراحى) آسیب رسیدن به پیشابراه، پروستات بسیار بزرگ و نقص ساختمانى در مجارى ادرار در مردان. در عین حال عواملى که ممکن است خطر را افزایش دهند در و مردان متفاوت است.

این عوامل در شامل افزایش فعالیت جنسى، استرس، پوشیدن لباس زیرتنگ و بدون تبادل هوا، نگاه داشتن ادرار، نشستن در وان و افتادگى دستگاه تناسلى- ادرارى است و در مردان مصرف الکل، وجود یک بیمارى که باعث کاهش مقاومت بدن شده (این عوامل در نیز دیده شده است) انسداد در مسیر ادرار، وارد آمدن ضربه به پیشابراه و استفاده از سوند در عمل جراحى.

تغذیه و عفونت مجاری ادراری                       

عفونت مجاری ادراری به واسطه باکتری ها ایجاد می شود و البته باکتری می تواند هر بخشی از دستگاه ادراری را آلوده سازد. بروز این نوع عفونت در بین زنان ۱۰ بار بیشتر از مردان است. بیش از نیمی از زنان حداقل یک بار در طول زندگی، عفونت مجاری ادراری را تجربه می کنند. برای درمان این عفونت باید باکتری ها از بین بروند و به این منظور باید مصرف غذاهای اسیدی باز شود، زیرا محیط اسیدی باکتری های مضر را از بین می برد. از مهم ترین علایم این بیماری عبارتند از:
درد یا سوزش به هنگام دفع ادرار
تکرر ادرار
وجود خون در ادرار
درد در قسمت زیر شکم
تب به ویژه در نوزادان و کودکان
از عوامل خطر به وجود آمدن عفونت مجاری ادراری، می توان دیابت، بارداری، باکتری اشریشیاکلی، استفاده از محصولات قوی پاک کننده پوست، استفاده از قرص های ضد بارداری، مصرف زیاد آنتی بیوتیک و انسداد مجاری ادراری به دلیل تومور یا توده بدخیم را نام برد.
برای درمان، از چندین نوع آنتی بیوتیک معمولاً به مدت ۱۰-۷روز استفاده می شود که به دستور پزشک معالج صورت می گیرد، ولی درمان های جایگزین هم می توانند به بهبود علایم کمک کنند. مهم ترین توصیه های تغذیه ای که در این رابطه می توان به آنها اشاره نمود، عبارتند از:
در طول روز مایعات زیاد مانند چای و آب بنوشید. از مصرف نوشیدنی های شیرین و آبمیوه های شیرین شده پرهیز کنید. روزانه ۸-۶ لیوان آب تصفیه شده بنوشید.
عصاره قره قاط و زغال لخته حاوی موادی هستند که به علت محتوای پروآنتوسیانیدین، پیوستن باکتری ها به بافت مثانه را مهار می کنند. نوشیدن آب قره قاط شیرین نشده به طور منظم به کاهش خطر عفونت مجاری ادراری کمک می کند، هر چند نوشیدن این عصاره ها عفونتادراری را درمان نخواهد کرد و دقت کنید که اگر دارای علایم عفونتادراری هستید، باید به پزشک مراجعه کنید و آنتی بیوتیک دریافت نمایید.
سعی کنید مصرف آلرژن های غذایی ( مثل لبنیات، گندم ( به دلیل وجود گلوتن که پروتئین موجود در گندم است)،ذرت، نگهدارنده و افزودنی های غذایی را کاهش دهید.
مواد غذایی حاوی آنتی اکسیدان ( مثل میوه ها ( مانند زغال اخته، گیلاس و گوجه فرنگی) و سبزیجات ( مانند کدو حلوایی) را بیشتر مصرف کنید.
مواد غذایی حاوی فیبر ( مثل لوبیا، جو، ریشه سبزیجات مثل سیب زمینی و دانه پسیلیوم) را بیشتر مصرف کنید.
از مصرف زیاد مواد غذایی تصفیه شده ( مانند نان سفید، پاستا و به ویژه شکر) اجتناب کنید.
گوشت قرمز را کمتر استفاده کنید و بیشتر از ماهی های آب سرد، سویا و لوبیاها به عنوان منبع پروتئین مصرف کنید.
روغن های پخت و پز سالم ( مثل روغن زیتون یا روغن سبزیجات) مصرف نمایید.
مصرف اسیدهای چرب ترانس را در رژیم غذایی خود کاهش دهید یا در صورت امکان آنها را حذف کنید. این نوع اسیدهای چرب معمولاً در مواد غذایی پخته شده در صنایع غذایی ( مثل کلوچه ها، کراکرها، سیب زمینی سرخ کرده، مواد غذایی فرآوری شده و مارگارین) وجود دارند.
از مصرف قهوه و سایر محرک ها مانند الکل و تنباکو پرهیز نمایید.
حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی به مدت ۵ روز در هفته داشته باشید.
برخی کمبودهای تغذیه ای نیز ممکن است زمینه ساز ایجاد عفونت مجاری ادراری باشند، به همین دلیل، دریافت این ریزمغذی ها به مقدار مورد نیاز و حتی به صورت مکمل می تواند کمک زیادی به بهبود بیماری نماید. این مکمل های پیشنهادی شامل موارد زیر هستند:
مصرف روزانه مولتی ویتامین ( شامل آنتی اکسیدان هایی چون ویتامین های C,A و B,E- کمپلکس و ریز مغذی هایی چون منیزیم، کلسیم، روی و سلنیوم)، مصرف روزانه ویتامین C یا منابع غذایی آن به عنوان یک آنتی اکسیدان و تقویت کننده سیستم ایمنی ( ویتامین C رشد باکتری اشریشیاکلی را که مهم ترین عامل ایجاد عفونت مجاری ادراری است، مهار می کند. به علاوه مکمل یاری با ویتامین C، منجر به افزایش اسیدیته ادرار می گردد که محیطی ناامن برای رشد باکتری است. به طوری که تحقیقی در میان زنان بارداری که مکمل ویتامین C دریافت می کردند، نشان داد که ابتلا به عفونت مجاری ادراری در آنها ۵۶ درصد کمتر از گروهی است که مکمل دریافت نکرده اند).
مصرف اسیدهای چرب امگا-۳ مثل روغن ماهی و یا کپسول امگا-۳ که به کاهش التهاب کمک می کنند و سلامت عمومی را بهبود می بخشند هم مفید است. ماهی های آب سرد و سالمون یا ماهی هالیبوت نیز منابع خوبی هستند.
مصرف روزانه اینوزیتول -۶- فسفات به صورت مکمل یا از طریق منابع آن توصیه می شود. این ترکیب که همان اسید فیتیک نام دارد، در بسیاری از دانه ها و غلات و سبوس برنج یافت می شود و برای سلامت کلیه در این بیماری مفید است.
مکمل پروبیوتیک ( حاوی لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس) به صورت روزانه برای حفظ سلامت معدی- روده ای و سیستم ایمنی توصیه می شود. شواهد علمی زیادی مبنی بر مصرف پروبیوتیک ها برای درمان مشکلات ادراری وجود دارد.
عصاره گریپ فروت به دلیل خاصیت ضد باکتری، ضد قارچ و فعالیت ضد ویروسی مفید است.
مصرف چای سبز به علت خاصیت آنتی اکسیدانی، ضد سرطانی و اثرات ایمنی توصیه می شود.
کاهش دریافت چربی در رژیم غذایی، سیستم ایمنی را تحریک می کند و به همین دلیل نیز در زمان عفونت حاد، کاهش دریافت چربی پیشنهاد می شود.
به طور کلی مصرف مواد غذایی عنی از آنتی اکسیدان ها، ویتامین ها و فیبر رژیمی به علت توانایی آنها در پیشگیری از عفونت مجاری ادراری، در زنانی که مستعد ابتلا به عفونت هستند توصیه می شود.

منبع : متخصص اورولوژی تهران

دکتر محسن وریانی، متخصص ارولوژی
آدرس: تهران، میدان توحید، ابتدای ستارخان، نبش کوثر یک